Logo Serwisu Media Nauka

polska - ikona

Karp (Cyprinus carpio)

Karp to ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, pierwsza udomowiona i najważniejszy gatunek hodowlany w naszym kraju. Zęby gardłowe występują w trzech szeregach. Występują dwie odmiany karpia. Pierwsza to dziki karp - sazan, a druga to karp udomowiony. Obie odmiany mają dwa dłuższe i dwa krótsze wąsiki w okolicy kącików wargi górnej, długą, nieco zaokrągloną płetwę grzbietową, słabo wciętą płetwę ogonową, krótką płetwę odbytową. Ciało jest bocznie spłaszczone.

Kształt ciała sazana jest nieco wydłużony, walcowaty, niezbyt wygrzbiecony, z mniejszą głową, małym otworem gębowym. Pokryty jest jednolicie grubą łuską. Ma jaśniejsze, złotawe boki i ciemny grzbiet.

Karp udomowiony jest mocno wygrzbiecony. Wyróżniamy cztery odmiany karpia udomowionego, spotykane w Polsce:

  • karp łuskowy (pełnołuski) - ułożenie i wygląd łusek jest podobny do sazana;
  • karp liniowy - na linii bocznej ma rząd dużych łusek lustrzanek;
  • karp lustrzeń, karp królewski, karp galicyjski - ma 1 lub 3 rzędach łusek lustrzanych po bokach ciała lub rozrzuconych;
  • karp bezłuski, golec - nie posiada łusek.

Ponadto w Polsce mamy pięć odmian barwnych: złotą, szarą, żółto-białą, brązową i niebieską.

Karp (Cyprinus carpio)
© Alexander Raths - Fotolia.com

Nazwa gatunku
Karp (Cyprinus carpio)
Nazwy obce
angielska: Common carp
niemiecka: Karpfen
czeska: Kapr obecný
francuska: Carpe commune
hiszpańska: Carpa común, carpa europea
Pierwsze opisanie gatunku
Linnaeus, 1758
Obszar występowania
Europa - tak; Polska - tak;
Azja - tak;
Afryka - nie;
Ameryka Północna - nie;
Ameryka Południowa - nie;
Australia - nie;
Antarktyda - nie;
Wielkość
Długość: od 25 cm do 110 cm
Ciężar: do 30 kg
Wymiar ochronny
30 cm.
Maksymalna długość życia
20 lat.
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ryby kostnoszkieletowe (Osteichtyes)
Rząd: Karpiokształtne (Cypriniformes)
Rodzina: Karpiowate (Cyprinidae)

Występowanie i środowisko

Karp jest u nas obcym gatunkiem, który nie może się u nas rozmnażać. W naturze występuje w południowej i południowo-wschodniej części Europy oraz we wschodniej części Azji. Zamieszkuje wolno płynące rzeki o mulistym dnie i bogatej roślinności wodnej oraz zbiorniki wody stojącej. Zamieszkuje też laguny przymorskie. Znosi zasolenie wody do 2%.

Tryb życia i zachowanie

To ryba denna, przeszukująca w poszukiwaniu pokarmu muliste podłoże. Jest ciepłolubna. Lubi wodę o temperaturze 18-30 °C. Na żer wychodzi o zmroku.

Pożywienie

Zjada larwy owadów, skąposzczety, ślimaki. Zjada też pokarm pochodzenia roślinnego. Ryba w charakterystyczny sposób pobiera pokarm. Wsysa muł wraz z pokarmem, wypluwa i wchłania ponownie. Ponieważ muł opada wolniej, ryba wybiera właściwy pokarm. W hodowli może być karmiony paszami i nasionami roślin strączkowych.

Rozmnażanie

W Polsce karp w naturze nie jest zdolny do rozrodu! Tarło odbywa się wyłącznie w specjalnych stawach tarliskowych lub w wylęgarniach. W normalnych warunkach karp potrzebuje do rozrodu wody o temperaturze 18-20 °C. Tarło odbywa się od maja do czerwca na zalanych łąkach nad rzekami. Ikra przyczepia sie do traw. Z jaj małe larwy wykluwają się już po 3-5 dniach, po miesiącu stają się osobnikami młodocianymi. Po 3-4 latach staje się już dojrzały płciowo, w hodowli po niecałym roku. W jednym miocie może się znaleźć od 180 tysięcy do 1 miliona (maksymalnie 1,5 mln) jaj.

Ochrona i zagrożenia status IUCN - VU

Gatunek ten jest narażony na wymarcie. Ma status VU w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych. Wymiar ochronny dla tego gatunku to 30 cm. Rozmiar ochronny nie obowiązuje w rzekach. Brak okresu ochronnego. Status VU dotyczy sazana.

Ciekawostki

Karp jest najważniejszą rybą hodowlaną w Polsce. To pierwszy udomowiony gatunek ryby. Jego hodowla rozpoczęła się prawdopodobnie w V w. p.n.e. w Chinach. Rzymianie sto lat później również go hodowali. Ważną rolę w hodowli karpia odegrał zakon cystersów, który zakładał gospodarstwa rybackie. Do Polski karp trafił w XIII w. Obecnie stanowi 50% połowu ryb słodkowodnych w Polsce. Sazana używa się do zarybiania rzek.

Zdjęcia i grafiki - galeria


© Media Nauka, 2015-11-21, ART-GAT1006


Kalendarz przyrody

123456789101112Opis
ukryj/pokaż
karp
    tlo-ikonatlo-ikona      Karp przystępuje do tarła
Pokaż tylko bieżące wydarzenia




Polecamy