Logo Media Nauka

Lelki

Lelki (Caprimulgidae) to rodzina ptaków z rzędu lelkowatych. Rodzina ta liczy dziś 15 rodzajów i 89 gatunków. W Polsce żyje 1 gatunek z tej rodziny ptaków - lelek.

Wygląd

Są to ptaki o miękkim upierzeniu, w ubarwieniu podobne do sów lub ciem. Lelki tak dobrze stapiają się z otoczeniem, że wyjątkowo trudno je zauważyć. Na skrzydłach często białe plamy. Samce mają mniejszą ilość bieli na skrzydłach i ogonie. Mają głęboko wcięty dziób, który otaczają szczecinki ułatwiające chwytanie w locie owadów. Bardzo słabe nogi, nie potrafiące palcami objąć gałęzi. Część gatunków ma wydłużone niektóre lotki lub sterówki, które stanowią piękną ozdobę, często dużo dłuższą od samego ptaka.

Gatunki

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych.


Lelek kozodój, lelekLelek kozodój, lelek PL

Caprimulgus europaeus

Lelek kozodój, zwany lelkiem, to najbardziej znany przedstawiciel rzędu lelkowaych, nieliczny w Polsce, żerujący głównie o zmierzchu i o świcie. Upierzenie pod względem miękkości, koloru i wzoru podobne do upierzenia sów.


Nazwa rodziny
Lelki (Caprimulgidae)
Występowanie
Cały świat w strefie gorącej i umiarkowanej.
Liczba gatunków na świecie
89
Liczba gatunków w Polsce
1
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ptaki (Aves)
Rząd: Lelkowate (Caprimulgiformes)
Rodzina: Lelki (Caprimulgidae)
Długość ciała
Długość: 15-40 cm.
Masa ciała: 25-120 g.
Głos
Głośne cykanie, tryle, gwizdy, trzepotanie skrzydłami.

Inne gatunki

  • Lelek egipski (Caprimulgus aegyptius)
  • Lelek krótkosterny (Caprimulgus affinis)
  • Lelkowiec ekwadorski (Caprimulgus anthonyi)
  • Lelek krótkoskrzydły (Caprimulgus asiaticus)
  • Lelek ozdobny (Caprimulgus atripennis)
  • Lelek białosterny (Caprimulgus badius)
  • Lelek dżunglowy (Caprimulgus batesi)
  • Lelek białoskrzydły (Caprimulgus candicans)
  • Lelkowiec karoliński (Caprimulgus carolinensis)
  • Lelek białopręgi (Caprimulgus cayennensis)
  • Lelek chiński (Caprimulgus centralasicus)
  • Lelek sumatrzański (Caprimulgus concretus)
  • Lelek kubański (Caprimulgus cubanensis)
  • Lelek samotny (Caprimulgus donaldsoni)
  • Lelek rdzawokarkowy (Caprimulgus enarratus)
  • Lelek złocisty (Caprimulgus eximius)
  • Lelek białowąsy (Caprimulgus fraenatus)
  • Lelek brazylijski (Caprimulgus hirundinaceus)
  • Lelek indyjski (Caprimulgus indicus)
  • Lelek jasny (Caprimulgus inornatus)
  • Lelkowiec długodzioby (Caprimulgus longirostris)
  • Lelek marmurkowy (Caprimulgus ludovicianus)
  • Lelek paskogłowy (Caprimulgus macrurus)
  • Lelek białobrewy (Caprimulgus maculicaudus)
  • Lelek gujański (Caprimulgus maculosus)
  • Lelek piaskowy (Caprimulgus mahrattensis)
  • Lelek orientalny (Caprimulgus monticolus)
  • Lelek bagienny (Caprimulgus natalensis)
  • Lelek żałobny (Caprimulgus nigrescens)
  • Lelek brązowy (Caprimulgus nigriscapularis)
  • Lelkowiec czarnogardły (Caprimulgus noctiherus)
  • Lelek czarnogardły (Caprimulgus noctitherus)
  • Lelek pustynny (Caprimulgus nubicus)
  • Lelek wyspowy (Caprimulgus otiosus)
  • Lelkowiec szarawy (Caprimulgus parvulus)
  • Lelek śniady (Caprimulgus pectoralis)
  • Lelek górski (Caprimulgus poliocephalus)
  • Lelek kongijski (Caprimulgus prigoginei)
  • Lelek jawajski (Caprimulgus pulchellus)
  • Lelek brązowoszyi (Caprimulgus ridgwayi)
  • Lelek rdzawoszyi (Caprimulgus ruficollis)
  • Lelek akacjowy (Caprimulgus rufigena)
  • Lelkowiec rdzawy (Caprimulgus rufus)
  • Lelek stokowy (Caprimulgus ruwenzorii)
  • Lelek obrożny (Caprimulgus salvini)
  • Lelkowiec kostarykański (Caprimulgus saturatus)
  • Lelek jedwabisty (Caprimulgus sericocaudatus)
  • Lelek cętkowany (Caprimulgus stellatus)
  • Lelek skalny (Caprimulgus tristigma)
  • Lelkowiec krzykliwy (Caprimulgus vociferus)
  • Lelek wenezuelski (Caprimulgus whitelyi)
  • Lelczyk ostroskrzydły (Chordeiles acutipennis)
  • Lelczyk antylski (Chordeiles gundlachii)
  • Lelczyk mały (Chordeiles minor)
  • Lelczyk malutki (Chordeiles pusillus)
  • Lelczyk blady (Chordeiles rupestris)
  • Dziwolotek sierposkrzydły (Eleothreptus anomalus)
  • Rogatnik ciemnoskrzydły (Eurostopodus archboldi)
  • Rogatnik kropkowany (Eurostopodus argus)
  • Rogatnik diaboliczny (Eurostopodus diabolicus)
  • Rogatnik duży (Eurostopodus macrotis)
  • Rogatnik białogardły (Eurostopodus mystacalis)
  • Rogatnik papuaski (Eurostopodus papuensis)
  • Rogatnik uszaty (Eurostopodus temminckii)
  • Dziwolotek długosterny (Hydropsalis brasiliana)
  • Dziwolotek widłoogonowy (Hydropsalis climacocerca)
  • Lelkowiec krótkosterny (Lurocalis semitorquatus)
  • Dziwolotek flagopióry (Macrodipteryx longipennis)
  • Dziwolotek wstęgopióry (Macrodipteryx vexillarius)
  • Dziwolotek trenowy (Macropsalis creagra)
  • Lelkowiec trenowy (Macropsalis forcipata)
  • Lelkowiec białoszyi (Nyctidromus albicollis)
  • Lelek oczkowany (Nyctiphrynus ocellatus)
  • Lelczyk amazoński (Nyctiprogne leucopyga)
  • Lelek meksykański (Otophanes mcleodii)
  • Lelek jukatański (Otophanes yucatanicus)
  • Lelkowiec zimowy (Phalaenoptilus nuttallii)
  • Lelczyk duży (Podager nacunda)
  • Lelek wysmukły (Scotornis clarus)
  • Lelek ostrosterny (Scotornis climacurus)
  • Lelek sawannowy (Scotornis fossii)
  • Lelkowiec jamajski (Siphonorhis americana)
  • Lelek mniejszy (Siphonorhis brewsteri)
  • Dziwolotek lirosterny (Uropsalis lyra)
  • Dziwolotek wstęgosterny (Uropsalis segmentata)
  • Lelek dwuplamy (Veles binotatus)

Występowanie i środowisko

Zamieszkują wszystkie kontynenty poza Antarktydą. Zajmują jednak wyłącznie strefę tropikalną i umiarkowaną. Nie ma ich na dalekiej północy i na Antarktyce. Zamieszkują rzadkie lasy, brzegi zadrzewień, polany, otwarte przestrzenie, czasem nawet na pustyniach.

Tryb życia i zachowanie

Lelki w dzień odpoczywają, stają się aktywne o zmierzchu aż do ciemnej nocy i przed świtem. Polują wówczas na duże owady, które lokalizują najprawdopodobniej wyłącznie za pomocą wzroku!

Morfologia i anatomia

Lelki mają dość duże oczy. Są one zaopatrzone w warstwę tapetum lucidum, która jest złożona z mikroskopijnej wielkości kropli tłuszczu, usprawniających widzenie w nocy.

Rozmnażanie

Sezon lęgowy skorelowany jest z maksimum liczebności owadów. Gnieżdżą się na ziemi. Nie budują gniazd. Samica składa zwykle 2 jaja, które wysiaduje wraz z samcem na zmianę przez 16-22 dni. Młode potrafią latać już po 16-30 dniach.

Pożywienie

Są owadożerne. Odżywiają się dużymi owadami nocnymi o rozmiarach powyżej 5 mm. Podczas pełni księżyca lelki żerują dłużej. Głęboka noc uniemożliwia ptakom polowanie.

Ochrona i zagrożenia

Krytycznie zagrożony jest lelkowiec malajski, którego nie widziano od 1860 roku. Zagrożony jest lelkowiec czarnogardły i dwa inne gatunki. Narażone są kolejne 3 gatunki.

Ciekawostki

Niektóre gatunki odpędzają od gniazda drapieżników udając rannego ptaka.

Zdjęcia - galeria



© medianauka.pl, 2014-01-07, RODZ-196


Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
lelek kozodój
          

Do Polski przylatują lelki kozodoje.

         

Trwa okres lęgowy lelków. Wyprowadzają 1-2 lęgi w roku.

          

Lelki kozodoje odlatują do Afryki

Pokaż tylko bieżące wydarzenia


© Media Nauka 2008-2018 r.