Liliowce
Liliowce (Liliales) to rząd roślin naczyniowych nasiennych okrytozalążkowych jednoliściennych. Zaliczamy do niego minimum 4200 gatunków, z czego w rodzimej florze występuje około 76 gatunków. Systematyka tego rzędu jest dyskusyjna. Często rodziny amarylkowatych, szparagowatych, funkiowatych wydziela się do odrębnych rzędów.
Rodziny
Alfabetyczny wykaz opublikowanych rodzin.
| Nazwa rodziny | Nazwa łacińska | Liczba gatunków | Czy występuje w Polsce? | |
|---|---|---|---|---|
| Świat | Polska | |||
| agawowate | Agavoideae | 400 | 0 | Nie |
| amarylkowate | Amaryllidaceae | 900 | 5 | Tak |
| funkiowate | Hostaceae | 40 | 0 | Nie |
| kosaćcowate | Iridaceae | 1800 | 8 | Tak |
| liliowate | Liliaceae | 700 | 62 | Tak |
| szparagowate | Asparagaceae | 300 | 1 | Tak |
| zimowitowate | Colchicaceae | 250 | 1 | Tak |
| złotogłowowate | Asphodelaceae | 330 | 0 | Nie |
Występowanie i środowisko
Liliowce są obecne na wszystkich kontynentach w strefie od tropików po tereny o klimacie umiarkowanym.
Morfologia i anatomia
To najczęściej geofity, wyposażone w podziemne kłącza, cebule lub bulwy. Owocem jest zwykle torebka. Kwiaty często niezwykle piękne i duże.
Najbardziej popularne gatunki roślin
Oto wykaz dziesięciu (TOP 10) najbardziej popularnych gatunków roślin z tego rzędu. Jako kryterium popularności danej rośliny przyjęto częstość jej wyszukiwania w przeglądarce internetowej (w przypadku gdy nasz serwis posiada takie dane).
- por
- szafran wiosenny, krokus
- czosnek niedźwiedzi
- cebula
- szalotka
- difenbachia Seguiny
- trytoma groniasta
- szczypiorek
- juka karolińska
- dracena wonna
Kalendarz przyrody
Kolejne numery w tabeli oznaczają miesiące. Kolorowa kolumna oznacza bieżący miesiąc. Kropkami zaznaczono zdarzenie, które trwa przez cały okres, a trójkątami tylko początek lub koniec miesiąca. Na końcu tabeli znajduje się filtr, za pomocą można ograniczyć liczbę wyświetlanych wierszy do bieżącej daty.
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | Opis |
| ● | Pielęgnacja rozsady z nasion. | |||||||||||
| ◂ | ▸ | Bardzo wczesny wysiew nasion na rozsadę w domu. | ||||||||||
| ● | Wysiew cebuli do gruntu na suszenie i przechowywanie. | |||||||||||
| ◂ | ● | Sadzenie dymki. | ||||||||||
| ● | ● | ▸ | Wysiew cebuli czosnkowej do gruntu. | |||||||||
| ● | ● | ● | ● | Regularne podlewanie. | ||||||||
| ● | ● | Nawożenie azotowe startowe i pogłówne. | ||||||||||
| ◂ | ▸ | Wysadzanie cebuli warzywnej do gruntu, wcześniej wysianej (w marcu) pod szkłem. | ||||||||||
| ● | Ściółkowanie między rzędami. | |||||||||||
| ● | Kontrola pod kątem pchełki cebulowej (małe otwory w liściach) i śmietki cebulowej. | |||||||||||
| ● | ● | ● | Odchwaszczanie (regularnie). | |||||||||
| ◂ | ● | ● | Zbiór cebuli z uprawy zimowej. | |||||||||
| ● | Nawożenie potasowe. | |||||||||||
| ● | Kontrola pod kątem mączniaka rzekomego (siwe plamy na liściach) i rdzy cebuli. | |||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie cebula. | |||||||||
| ◂ | ▸ | Zbiór cebuli dymki. | ||||||||||
| ● | Obserwacja pod kątem fuzariozy. | |||||||||||
| ● | Kontrola pod kątem wciornastków (srebrzyste paskowanie liści). | |||||||||||
| ● | ● | Zbiór cebuli z uprawy letniej. | ||||||||||
| ● | ▸ | Suszenie cebuli po zbiorze. | ||||||||||
| ● | Wysiew ozimej cebuli z nasion. | |||||||||||
| ● | Sadzenie dymki ozimej. | |||||||||||
| ● | ● | Kwitnie cebulica dwulistna. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie cebulica syberyjska. | ||||||||||
| ● | Nie usuwać liści po kwitnieniu – liście cebulicy muszą pozostać na roślinie przez min. 6 tygodni po kwitnieniu; uzupełniają zasoby energetyczne cebulki na kolejny rok; przedwczesne usunięcie liści to słabe lub brak kwitnienia w następnym roku. | |||||||||||
| ● | Nawożenie po kwitnieniu. | |||||||||||
| ● | ▸ | Zamieranie liści – po kwitnieniu liście stopniowo żółkną i zasychają; naturalne zjawisko – cebulica wchodzi w letni spoczynek; liście pozostawić do pełnego zasychania (min. 6 tygodni od początku kwitnienia). Absolutnie nie kosić trawnika z cebulicami przed zasychaniem liści – jedyna zasada, której bezwzględne przestrzeganie decyduje o powodzeniu naturalizacji. | ||||||||||
| ● | ▸ | Rozsiewanie nasion – cebulica syberyjska wytwarza nasiona, które są przenoszone przez mrówki; mrówki zbierają nasiona ze specjalnymi odżywczymi ciałkami tłuszczowymi i roznoszą je po ogrodzie; naturalna metoda rozprzestrzeniania się cebulicy w ogrodzie. | ||||||||||
| ● | Nawożenie: jeśli nie wykonano po kwitnieniu – skromna dawka kompostu wokół zamierających kęp. | |||||||||||
| ● | Możliwy przesadzanie cebulek wykopanych po zasychaniu liści – jeśli kępy są zbyt gęste lub potrzeba przesadzić w inne miejsce. | |||||||||||
| ● | Ewentualne wapnowanie przy zbyt kwaśnej glebie – przy pH poniżej 5,5 wapnowanie na min. 6–8 tygodni przed sadzeniem; cebulice dobrze rosną na szerokim zakresie pH. | |||||||||||
| ● | ● | Główny termin sadzenia cebulek. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie ciemiężyca zielona. | |||||||||
| ◂ | ● | Wczesny wysiew na rozsadę w domu. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | Termin zbioru czosnku dętego. | ||||
| ● | Bezpośredni wysiew do gruntu. | |||||||||||
| ● | ● | Podział starszych kęp. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | Regularne podlewanie. | |||||||
| ● | Nawożenie startowe azotowe — wspomaga intensywny wzrost liści. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | Odchwaszczanie regularne. | ||||||||
| ● | Sadzenie rozsady z domu na miejsce stałe. | |||||||||||
| ● | Obsypywanie podstawy pędów ziemią. | |||||||||||
| ● | ● | Kontrola pod kątem mszycy cebulowej i śmietki cebulowej. | ||||||||||
| ● | Mulczowanie między roślinami (kora, słoma). | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | Kolejny siew bezpośrednio do gruntu (sukcesywny). | |||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie czosnek dęty. | |||||||||
| ● | Usuwaj pędy kwiatostanowe. | |||||||||||
| ● | Jeśli chcesz nasion — zostaw kilka pędów do dojrzewania. | |||||||||||
| ● | Nawożenie azotowe lub kompost wokół kęp — wspomaga regenerację po zbiorach. | |||||||||||
| ● | Obserwacja pod kątem mączniaka rzekomego. | |||||||||||
| ● | Zbiór nasion z kwitnących pędów. | |||||||||||
| ● | ● | Nawożenie potasowe — wzmacnia rośliny przed jesienią. | ||||||||||
| ● | Kontrola przędziorka w suche i gorące dni. | |||||||||||
| ● | ● | Podział starych i zbyt gęstych kęp — doskonały termin! | ||||||||||
| ● | Nawożenie potasowo-fosforowe — wzmacnia odporność na mróz. | |||||||||||
| ● | Mulczowanie kęp na zimę (kora, słoma, 7–10 cm). | |||||||||||
| ● | ● | Kwitnie czosnek główkowaty. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie czosnek kulisty. | |||||||||
| ● | Ściółkowanie stanowisk. | |||||||||||
| ● | Intensywny wzrost liści. | |||||||||||
| ● | ● | Sezon zbiorów liści. | ||||||||||
| ● | ● | Regularna wilgotność gleby. | ||||||||||
| ● | ● | Sadzenie roślin „w zieleni". | ||||||||||
| ◂ | ● | ▸ | Kwitnie czosnek niedźwiedzi. | |||||||||
| ● | Zbiór kwiatów. | |||||||||||
| ● | Dojrzewanie nasion. | |||||||||||
| ● | Oznaczenie kęp. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ▸ | Sadzenie i przesadzanie cebulek. | ||||||||
| ● | Odchwaszczanie stanowiska przed wschodami jesiennymi. | |||||||||||
| ● | Ściółkowanie cebulek na zimę. | |||||||||||
| ● | ▸ | Pora sadzenia odmian wiosennych czosnku. | ||||||||||
| ● | Nawozimy czosnek tuż przed sadzeniem. | |||||||||||
| ● | ◂ | ▸ | Podlewanie ozimego czosnku, jeśli zima była sucha i gleba jest przesuszona. | |||||||||
| ● | Nawożenie: pierwsza wiosenna dawka. | |||||||||||
| ◂ | ▸ | Nawozimy czosnek podczas rozwoju liści. | ||||||||||
| ◂ | ● | ▸ | Czosnek wymaga intensywnego podlewania. | |||||||||
| ● | Wzmożona obserwacja pod kątem rdzy i wciornastków. | |||||||||||
| ◂ | ● | ▸ | Zbiór czosnku. | |||||||||
| ● | ● | Kwitnie czosnek pospolity. | ||||||||||
| ◂ | ● | ▸ | Pora sadzenia odmian zimowych czosnku. | |||||||||
| ● | ▸ | Kwitnie czosnek siatkowaty. | ||||||||||
| ● | ● | Rośnie czosnek skalny. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie czosnek winnicowy. | |||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie czosnek zielonawy. | |||||||||
| ● | Kwitnie czworolist pospolity. | |||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie funkia 'Blue Vision'. | |||||||||
| ● | Kwitnie funkia 'Earth Angel'. | |||||||||||
| ● | Kwitnie funkia 'Fortunei Hyacinthina'. | |||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie funkia 'Frosted Jade'. | |||||||||
| ● | ● | Kwitnie funkia 'Gloriosa'. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie funkia 'Gold Regal'. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie funkia 'June'. | ||||||||||
| ● | Kwitnie funkia 'Jurassic Park'. | |||||||||||
| ● | ● | Kwitnie funkia 'Winter Snow'. | ||||||||||
| ● | Kwitnie funkia powabna (piękna). | |||||||||||
| ● | ● | ● | Podział kęp i sadzenie funkii Siebolda z pojemnika. | |||||||||
| ● | Wiosenne porządkowanie po zimie. | |||||||||||
| ● | ● | Nawożenie wiosenne organiczne i mineralne. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | ● | Dekoracyjność liści funkii Siebolda przez cały sezon. | ||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | ● | Regularne i obfite podlewanie przez cały sezon wegetacyjny. | ||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | ● | Ochrona przed ślimakami – największe zagrożenie dla funkii. | ||||||
| ● | ● | ▸ | Kwitnienie funkii Siebolda. | |||||||||
| ● | ● | Jesienne cięcie liści po przymrozkach i ściółkowanie. | ||||||||||
| ● | ● | Czas przesadzania gasterii brodawkowatej. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | Można stosować nawozy dla gasterii brodawkowatej. | |||||
| ● | ● | ● | Kwitnie glorioza wspaniała. | |||||||||
| ◂ | ● | ▸ | Kwitnie hiacynt wschodni. | |||||||||
| ● | Nawożenie po pojawieniu się liści – skromna dawka nawozu do cebulek lub wieloskładnikowego wokół roślin; wspomaga kwitnienie i regenerację cebulek po kwitnieniu. | |||||||||||
| ● | ● | Podlewanie przy suszy – kwiecień bywa suchy; hiacynt przy niedoborze wody kwitnie krócej i cebulki słabiej się regenerują; regularne podlewanie przy suchej wiosny co 5–7 dni. | ||||||||||
| ● | ▸ | Nie usuwać liści po kwitnieniu – liście hiacyntu muszą pozostać na roślinie przez min. 6 tygodni po kwitnieniu; trwa fotosynteza i liście nadal uzupełniają zasoby energetyczne cebulki na kolejny rok; przedwczesne usunięcie liści = słabe lub brak kwitnienia w następnym roku. | ||||||||||
| ● | Nawożenie po kwitnieniu – dawka nawozu fosforowo-potasowego wzmacnia cebulkę podczas regeneracji; nie nawozić azotem po kwitnieniu. | |||||||||||
| ● | Zamieranie liści – po kwitnieniu liście stopniowo żółkną i zasychają; naturalne zjawisko – hiacynt wchodzi w letni spoczynek; liście pozostawić do pełnego zasychania (min. 6 tygodni od początku kwitnienia). Nie usuwać liści przed zasychaniem. Nie wiązać ani nie składać liści; posadzić inne rośliny przykrywające zamierające liście (hostie paprocie), zamiast wiązać. | |||||||||||
| ● | Podlewanie przy zasychaniu liści – przy długotrwałej suszy możliwe jedno głębsze podlanie przy zasychaniu liści; cebulka nadal potrzebuje wilgoci dla regeneracji choć mniej niż przy kwitnieniu. | |||||||||||
| ● | Nawożenie – ostatnia dawka nawozu do cebulek lub wieloskładnikowego; wzmacnia cebulkę przed letnim spoczynkiem. | |||||||||||
| ● | Oznaczenie miejsc sadzenia – przy planowanych pracach ogrodowych oznaczyć miejsca, gdzie rosną hiacynty dla uniknięcia przypadkowego wykopania cebulek; paliki kamienie lub etykiety. | |||||||||||
| ● | Możliwe wykopywanie cebulek. | |||||||||||
| ● | ● | Główny termin sadzenia cebulek – wrzesień i październik to optymalny czas sadzenia hiacyntów. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie jagodowiec woelkokwiatowy. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | Efektowna zimozielona rozeta mieczykowatych liści juki przez cały rok. |
| ● | ● | ● | Sadzenie juki karolińskiej z pojemnika. | |||||||||
| ● | Wiosenne porządkowanie rozety liściowej. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | ● | Podlewanie minimalne lub brak – roślina kserotermiczna. | ||||||
| ● | ● | Kwitnienie juki karolińskiej. | ||||||||||
| ● | ● | Imponujący pęd kwiatostanowy juki – do 150 cm wysokości. | ||||||||||
| ● | Usunięcie pędu kwiatostanowego po kwitnieniu. | |||||||||||
| ● | ● | Zbiory nasion i rozmnażanie przez odrosty. | ||||||||||
| ● | ● | Odrosty boczne juki – naturalne powiększanie kolonii. | ||||||||||
| ● | Jesienne porządkowanie i przygotowanie na zimę. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | Kwitnie kliwia pomarańczowa. | ||||||||
| ● | ● | Kwitnie kokoryczka sierpowata. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie kokoryczka wielkokwiatowa. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie kokoryczka wonna. | ||||||||||
| ● | ▸ | Kwitnie konwalia majowa. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie konwalijka dwulistna. | ||||||||||
| ● | ▸ | Kwitną kosaćce bródkowe. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie kosaciec gładki. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie kosaciec mieczolistny. | ||||||||||
| ● | ● | Wiosenne porządkowanie i nawożenie kęp. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | Podlewanie minimalne – kłącza wymagają suchości i słońca. | |||||
| ● | ● | Kwitnienie kosaćca niemieckiego. | ||||||||||
| ● | ● | Intensywny zapach kwiatów kosaćca niemieckiego. | ||||||||||
| ● | ● | Podział i przesadzanie kłączy po kwitnieniu – główny termin. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Monitoring zgnilizny kłączy i plamistości liści. | |||||||||
| ● | ● | ● | Letnie cięcie liści po kwitnieniu. | |||||||||
| ● | ● | Alternatywny termin podziału i sadzenia kłączy. | ||||||||||
| ● | ● | Zbiory nasion kosaćca niemieckiego. | ||||||||||
| ● | ● | Jesienne porządkowanie kęp przed zimą. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie kosaciec niski. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie kosaciec pstry. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Podział kęp i sadzenie kosaćca syberyjskiego z pojemnika. | |||||||||
| ● | Wiosenne porządkowanie kęp. | |||||||||||
| ● | ● | Nawożenie wiosenne dla intensywnego kwitnienia. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | ● | Regularne i obfite podlewanie przez sezon wegetacyjny. | ||||||
| ● | ● | Kwitnienie kosaćca syberyjskiego. | ||||||||||
| ● | Usuwanie przekwitłych kwiatostanów i cięcie łodyg. | |||||||||||
| ● | ● | ● | Zbiory nasion kosaćca syberyjskiego. | |||||||||
| ● | ● | ● | ● | Dekoracyjność torebek nasiennych po kwitnieniu. | ||||||||
| ● | ● | Jesienne cięcie liści i porządkowanie kęp. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie kosaciec szczecinkowaty. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie kosaciec trawolistny. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie kosaciec żółty. | |||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | Zimowanie lilii białej w postaci zielonej rozety. | |||||||
| ● | ▸ | Nawożenie lilii białej. | ||||||||||
| ● | Usunięcie uszkodzonych zimowych liści – przy wiosennych przeglądach usunąć przebrązowiałe lub uszkodzone zewnętrzne liście rozety; centrum zawsze zdrowe. | |||||||||||
| ● | Wzrost wiosenny lilii białej łodygi kwiatowej. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | Regularne podlewanie. | ||||||||
| ● | Ściółkowanie wokół roślin. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | Monitoring pod kątem <a href="https://www.medianauka.pl/poskrzypka-liliowa" class="link-1">poskrzypki liliowej (Lilioceris lilii)</a>. | ||||||||
| ● | Obserwacja pod kątem szarej pleśni. | |||||||||||
| ◂ | ● | Drugie nawożenie lilii białej. | ||||||||||
| ● | Obserwacja wirusów – przebarwienia i mozaika na liściach mogą wskazywać na wirusy przenoszone przez mszyce; porażone rośliny usunąć i zniszczyć; nie kompostować. | |||||||||||
| ● | ● | Kwitnie lilia biała. | ||||||||||
| ● | Formowanie zimowej rozety – wyjątkowa cecha lilii białej; przy nasadzie łodygi w lipcu–sierpniu zaczynają wyrastać nowe liście zimowej rozety; nowe liście krótkie i ciemnozielone; rosną ku podstawie ziemi. | |||||||||||
| ◂ | ● | Okres spoczynku lilii białej (nic nie robimy, nawet nie podlewamy). | ||||||||||
| ● | Trecie nawożenie lilii białej. | |||||||||||
| ● | Po kwitnieniu liście stopniowo żółkną – naturalne zjawisko; linia biała po kwitnieniu kieruje zasoby do regeneracji cebulki; liście muszą pozostać na roślinie jak najdłużej dla prawidłowej regeneracji cebulki. | |||||||||||
| ● | Przesadzanie i dzielenie lilii białej. | |||||||||||
| ● | Zamieranie łodyg kwiatostanowych – po kwitnieniu łodygi stopniowo żółkną i zasychają; można je wyciąć przy nasadzie gdy całkowicie żółte; nie wycinać zielonej łodygi. | |||||||||||
| ● | ▸ | Sadzenie lilii białej. | ||||||||||
| ● | Nawożenie jesienne – skromna dawka kompostu lub nawozu fosforowo-potasowego wokół roślin; wzmacnia rozety i cebulki przed zimą. | |||||||||||
| ● | ● | Wegetacja jesienna lilii białej. | ||||||||||
| ● | ● | Wysiew nasion lilii białej. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie lilia bulwkowata. | ||||||||||
| ● | Sadzenie cebulek lilii tygrysiej. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | Regularne podlewanie przy podstawie roślin. | |||||||
| ● | ● | Nawożenie w fazie intensywnego wzrostu i pojawienia się pąków. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | Monitoring mszycy tytoniowej i szarej pleśni. | ||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnienie lilii tygrysiej. | |||||||||
| ● | ● | ● | Efektowne pomarańczowe kwiaty z ciemnymi plamkami – charakterystyczna cecha gatunku. | |||||||||
| ● | ● | Rozmnażanie przez bulwki boczne i podział cebulek. | ||||||||||
| ● | Sadzenie cebulek jesienią – alternatywny termin. | |||||||||||
| ● | ● | Dojrzewanie łodyg po kwitnieniu – zakaz wcześniejszego cięcia. | ||||||||||
| ● | Opcjonalne wykopywanie cebulek lub pozostawienie w gruncie. | |||||||||||
| ● | ● | Okrycie cebulek na zimę przy pozostawieniu w gruncie. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | ● | Regularne podlewanie przy stanowiskach suchych. | ||||||
| ● | ● | Nawożenie wiosenne organiczne. | ||||||||||
| ● | Wiosenne sadzenie cebulek – alternatywny termin. | |||||||||||
| ● | ● | ● | Monitoring mszycy tytoniowej i szarej pleśni. | |||||||||
| ● | ● | Kwitnienie lilii złotogłów. | ||||||||||
| ● | ● | Charakterystyczne kwiaty z odgiętymi płatkami i intensywnym zapachem. | ||||||||||
| ● | ● | Dojrzewanie łodyg po kwitnieniu i zbiory nasion. | ||||||||||
| ● | ● | Sadzenie cebulek lilii złotogłów – optymalny termin. | ||||||||||
| ● | ● | Naturalizacja lilii złotogłów w ogrodzie leśnym. | ||||||||||
| ● | ● | Jesienne porządkowanie i ściółkowanie cebulek. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Podział kęp i sadzenie liliowca rdzawego z pojemnika. | |||||||||
| ● | Wiosenne porządkowanie kęp. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | Regularne podlewanie przez cały sezon wegetacyjny. | |||||
| ● | ● | Nawożenie wiosenne organiczne i mineralne. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | ● | Ekspansywne rozrastanie przez kłącza – kontrola przy małych ogrodach. | ||||||
| ● | ● | Kwitnienie liliowca rdzawego. | ||||||||||
| ● | ● | Każdy kwiat liliowca trwa tylko jeden dzień – sukcesywne kwitnienie przez kilka tygodni. | ||||||||||
| ● | Usuwanie przekwitłych kwiatów i łodyg kwiatostanowych. | |||||||||||
| ● | ● | Monitoring plamistości liści i przędziorka. | ||||||||||
| ● | ● | Jesienne porządkowanie i ściółkowanie kęp. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie liliowiec żółty. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie miecznica wąskolistna. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie mieczyk błotny. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie mieczyk dachówkowaty. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie narcyz biały. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnienie wczesnych odmian narcyza trąbkowego – odmiany wczesne ('February Gold', 'Jetfire') kwitną już w marcu; charakterystyczne duże kwiaty z efektowną długą trąbką (koroną) w centrum; kwiaty żółte kremowe lub dwukolorowe; intensywny przyjemny zapach. Kwiecień to szczyt sezonu narcyza trąbkowego. Narcyz trąbkowy wydziela intensywny przyjemny zapach; jeden z symboli wiosennego ogrodu; zapach wyczuwalny z kilku metrów przy ciepłej i słonecznej pogodzie. Roślina atrakcyjna dla wczesnych owadów – pszczoły trzmiele i inne owady zapylające chętnie odwiedzają kwiaty narcyza; cenny wczesny pożytek wiosenny. | ||||||||||
| ● | Nawożenie po pojawieniu się liści – skromna dawka nawozu wieloskładnikowego lub specjalnego nawozu do cebulek wokół roślin; wspomaga kwitnienie i regenerację cebulek po kwitnieniu. | |||||||||||
| ● | ● | ▸ | Podlewanie przy suszy – przy niedoborze wody kwitnienie jest krótsze a cebulki słabiej się regenerują po kwitnieniu. | |||||||||
| ● | Nie usuwać liści po kwitnieniu – liście narcyza muszą pozostać na roślinie przez min. 6–8 tygodni po kwitnieniu; przedwczesne usunięcie liści to słabe kwitnienie lub brak kwitnienia w następnym roku. | |||||||||||
| ● | ▸ | Zamieranie liści – po kwitnieniu liście stopniowo żółkną i zasychają; naturalne zjawisko – narcyz wchodzi w letni spoczynek; liście pozostawić do pełnego zasychania (min. 6–8 tygodni od początku kwitnienia). Absolutnie nie kosić trawnika z naturalizowanymi narcyzami przed zasychaniem liści – liście muszą całkowicie uschnąć przed koszeniem; zazwyczaj do końca maja lub początku czerwca; jest to bezwzględna zasada decydująca o kwitnieniu w kolejnym roku. Nie wiązać ani nie składać liści – choć jest to powszechna praktyka dla poprawienia estetyki liście złożone lub związane fotosyntezują znacznie słabiej; lepiej posadzić przykrywające byliny między narcyzami niż wiązać liście. | ||||||||||
| ● | ▸ | Nawożenie po kwitnieniu – ostatnia dawka nawozu do cebulek lub wieloskładnikowego; wzmacnia cebulkę przed letnim spoczynkiem; szczególnie ważne przy naturalizacji w trawniku gdzie składniki pokarmowe są ograniczone. | ||||||||||
| ● | ● | Główny termin sadzenia cebulek – wrzesień i październik to optymalny czas sadzenia narcyzów. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie pajęcznica gałęzista,. | |||||||||
| ● | ● | Kwitnie pajęcznica liliowata. | ||||||||||
| ◂ | ▸ | Wysiew nasion na rozsadę pod osłonami (skrzynki, inspekty). | ||||||||||
| ◂ | ● | ● | Wysiew nasion pora do gruntu. | |||||||||
| ● | Nawożenie startowe (nawóz azotowy). | |||||||||||
| ◂ | ▸ | Sadzenie rozsady w gruncie (od połowy maja, po przymrozkach). | ||||||||||
| ● | Usypywanie kopczyków pokół porów. | |||||||||||
| ● | Regularne podlewanie. | |||||||||||
| ● | Odchwaszczanie grządek pora. | |||||||||||
| ● | Nawożenie azotowe (pogłówne). | |||||||||||
| ● | Dalsze obsypywanie ziemią. | |||||||||||
| ● | Podlewanie w upały. | |||||||||||
| ● | Kontrola pod kątem szkodników (mszyce, miniarki porowe, śmietka cebulanka) oraz chorób (rdza pora, zgnilizna podstawy). | |||||||||||
| ● | Obsypywanie i pielęgnacja. | |||||||||||
| ● | Pierwsze zbiory odmian wczesnych (letnie). | |||||||||||
| ● | Zbiory odmian średnio-wczesnych. | |||||||||||
| ● | ● | Zbiory odmian jesiennych i zimowych pora. | ||||||||||
| ● | ● | ▸ | ● | Zbiory odmian zimowych (mrozoodporne do –15°C). | ||||||||
| ● | ● | Planowanie uprawy i zamawianie cebul z katalogów. | ||||||||||
| ● | Ochrona rosnących pędów przed marcowymi przymrozkami. | |||||||||||
| ● | ● | ● | Silny zapach szachownicy cesarskiej odstraszy nornice i krety. | |||||||||
| ● | ● | Kwitnienie szachownicy cesarskiej. | ||||||||||
| ● | ● | Imponująca pionowa sylweta z koroną kwiatów. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Podlewanie umiarkowane w fazie wzrostu i kwitnienia. | |||||||||
| ● | ● | Dojrzewanie liści po kwitnieniu – zakaz ścinania przez 6–8 tygodni. | ||||||||||
| ● | ● | Wykopywanie cebul przy ciężkich i mokrych glebach. | ||||||||||
| ● | ● | Przygotowanie stanowisk i kontrola cebul przed sadzeniem. | ||||||||||
| ● | Sadzenie cebul szachownicy cesarskiej. | |||||||||||
| ● | ● | Zakorzenienie cebul przed zimą. | ||||||||||
| ● | ● | Planowanie uprawy i zamawianie cebul z katalogów. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | Utrzymanie wilgoci gleby przez cały rok. | |||
| ◂ | ● | ● | Kwitnienie szachownicy kostkowatej. | |||||||||
| ● | ● | Charakterystyczny szachownicowy wzór kwiatów. | ||||||||||
| ● | ● | Dojrzewanie liści po kwitnieniu – zakaz koszenia trawnika. | ||||||||||
| ● | Naturalizacja przez samosiewy i cebulki potomne. | |||||||||||
| ● | ● | Przygotowanie i zakup cebul do jesiennego sadzenia. | ||||||||||
| ● | ● | Przygotowanie stanowisk pod sadzenie szachownicy. | ||||||||||
| ● | Sadzenie cebul szachownicy kostkowatej. | |||||||||||
| ● | ● | Kwitnie szafirek armeński. | ||||||||||
| ● | Ślimaki i gryzonie – wczesne liście szafirka zazwyczaj omijane przez ślimaki ze względu na nieapetyczny smak; gryzonie (nornice krety) mogą niszczyć cebule; przy silnych problemach siatki ochronne lub sadzenie w koszyczkach siatkowych. | |||||||||||
| ● | Usuwanie przekwitłych kwiatostanów. | |||||||||||
| ● | Dojrzewanie liści – maj to miesiąc krytyczny dla jakości cebul na przyszły rok; wąskie liście szafirka produkują cukry gromadzone w cebuli; liści nie ścinać przed ich naturalnym żółknięciem; minimum 6 tygodni po kwitnieniu liście muszą pozostać nienaruszone; szafirek ma tę zaletę, że liście stosunkowo szybko zasychają i są mniej uciążliwe niż u tulipanów. | |||||||||||
| ● | Opcjonalne wykopywanie cebul. | |||||||||||
| ● | Główny termin sadzenia cebul – wrzesień to optymalny czas na sadzenie szafirka armeńskiego. | |||||||||||
| ● | ● | Kwitnie szafirek drobnokwiatowy. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie szafirek miękkolistny. | ||||||||||
| ● | ● | Sadzenie krokusów. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Okres spoczynku krokusów. | |||||||||
| ● | ● | Przesadzanie i dzielenie krokusów. | ||||||||||
| ● | ● | Wysiew nasion krokusów. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitną krokusy na górskich łąkach. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | Cebulki w zimowym spoczynku lub aktywnie kwitnące. | ||||||||
| ● | ● | ▸ | Kwitnienie krokusa złocistego. | |||||||||
| ● | ● | Jeden z najwcześniej kwitnących kwiatów – często kwitnie spod śniegu. | ||||||||||
| ● | ● | Dojrzewanie liści po kwitnieniu – zakaz koszenia trawnika. | ||||||||||
| ● | Naturalizacja i samoistne rozsiewanie krokusa złocistego. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | Cebulki w letnim spoczynku w gruncie. | |||||||
| ● | ● | Opcjonalne wykopywanie cebulek przy zagęszczeniu kęp. | ||||||||||
| ● | ● | Zamawianie cebulek krokusa złocistego z katalogów. | ||||||||||
| ● | ● | Sadzenie cebulek krokusa złocistego. | ||||||||||
| ● | ● | Zakorzenienie cebulek przed zimą. | ||||||||||
| ● | Główny termin sadzenia cebulek do gruntu. | |||||||||||
| ● | Główny termin wysiewu nasion szalotki F1 na rozsadę. | |||||||||||
| ● | Nawożenie. | |||||||||||
| ● | Ściółkowanie agrowłókniną. | |||||||||||
| ● | Sadzenie rozsady szalotki F1. | |||||||||||
| ● | ● | Podlewanie regularne. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Odchwaszczanie. | |||||||||
| ● | Nawożenie pogłówne. | |||||||||||
| ● | ● | Pierwsze szkodniki wiosenne. | ||||||||||
| ● | Nawożenie: ostatnia dawka nawozu azotowego. | |||||||||||
| ● | Nać stopniowo zaczyna żółknąć i opadać – naturalne oznaki dojrzewania; rośliny kierują zasoby do cebulek; 3–4 żółte liście to sygnał zbliżającego się zbioru. | |||||||||||
| ● | Obserwacja pod kątem mączniaka rzekomego cebuli (Peronospora destructor). | |||||||||||
| ● | Zbiór zielonej naci. | |||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie szalotka. | |||||||||
| ● | Zbiór wczesnych odmian i szalotki z tuneli. | |||||||||||
| ● | Obserwacja pod kątem rdzy. | |||||||||||
| ● | Główny sezon zbiorów. | |||||||||||
| ● | Selekcja materiału sadzeniowego. | |||||||||||
| ● | Uprawa poplonowa lub nawóz zielony na stanowisku po zbiorach – gorczyca, facelia lub owies; szybko wzbogacają glebę przed jesienią. | |||||||||||
| ● | ● | Sadzenie szalotki ozimej. | ||||||||||
| ● | Ściółkowanie ozimych nasadzeń. | |||||||||||
| ◂ | ▸ | Wysiew nasion szczypiorku do gruntu pod szkło. | ||||||||||
| ● | Optymalny termin podziału starych kęp. | |||||||||||
| ● | Nawożenie wiosenne zimujących roślin. | |||||||||||
| ● | Usunięcie obumarłych, ubiegłorocznych liści ze starych kęp – poprawa cyrkulacji powietrza i estetyki. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | Zbiór plonów szczypiorku. | ||||
| ● | ● | ● | ● | ● | Podlewanie. | |||||||
| ● | Decyzja o kwiatostanach. | |||||||||||
| ● | Ściółkowanie między kępami – hamuje chwasty i utrzymuje wilgoć. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | Wysiew nasion szczypiorku do gruntu. | ||||||||
| ● | Nawożenie pogłówne. | |||||||||||
| ● | Cięcie po kwitnieniu. | |||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie szczypiorek. | |||||||||
| ● | Usuwanie kolejnych kwiatostanów. | |||||||||||
| ● | Odchwaszczanie między kępami – chwasty w czerwcu rosną intensywnie; szczypiorek przy zagłuszeniu daje słabe plony. | |||||||||||
| ● | Możliwe ataki wciornastków i przędziorka. | |||||||||||
| ● | Uzupełnienie ściółki między kępami – chroni przed przesychaniem gleby w upałach. | |||||||||||
| ● | Silne ścinanie kęp. | |||||||||||
| ● | Nawożenie. | |||||||||||
| ● | Podział kęp wieloletnich. | |||||||||||
| ● | Odchwaszczanie i uzupełnienie ściółki przed jesienią. | |||||||||||
| ● | Kwitnie szparag cienkolistny. | |||||||||||
| ◂ | ▸ | Wysiew nasion na rozsadę. | ||||||||||
| ◂ | ● | ● | ● | ● | Możliwy zbiór szparagów. | |||||||
| ● | Usunięcie ubiegłorocznych łodyg. | |||||||||||
| ● | ● | Sadzenie koron szparagowych. | ||||||||||
| ● | Pielęgnacja rozsady z nasion. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | Regularne podlewanie. | |||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | Odchwaszczanie. | |||||||
| ● | ● | ● | ● | Obserwacja pod kątem rdzy szparagowej. | ||||||||
| ● | ● | Nawożenie po pierwszych zbiorach. | ||||||||||
| ● | ● | Obserwacja pod kątem chrząszcza poskrzypka szparagowa (Crioceris asparagi). | ||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie szparag lekarski. | |||||||||
| ● | ● | ● | Ściółkowanie między rzędami – odświeżenie warstwy słomy lub kory; utrzymuje wilgoć przez całe lato. | |||||||||
| ● | Czerwone jagody na naci – u roślin żeńskich na naci formują się małe, zielone, a potem intensywnie czerwone jagody; nasiona w jagodach kiełkują i mogą dawać samosiewy; zebrać jagody przed dojrzeniem dla ograniczenia samosiewu lub pozostawić dla ptaków. | |||||||||||
| ◂ | ▸ | Uprawa białych szparagów. | ||||||||||
| ● | Nawożenie pogłówne. | |||||||||||
| ● | Nawożenie. | |||||||||||
| ● | Nawożenie jesienne korzeni. | |||||||||||
| ● | ● | Sadzenie koron jesienią. | ||||||||||
| ● | Cięcie zasychającej naci. | |||||||||||
| ● | Ściółkowanie na zimę. | |||||||||||
| ● | ● | Kwitnie śniedek Bouchego. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie śniedek zwisły. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie śnieżyca letnia. | ||||||||||
| ◂ | ● | ● | Kwitnie śnieżyca wiosenna. | |||||||||
| ● | ● | Sadzenie roślin. | ||||||||||
| ● | Regularne podlewanie, jeśli kwiecień suchy. | |||||||||||
| ● | Ściółkowanie gleby kompostem lub liśćmi wokół roślin. | |||||||||||
| ● | Liście stopniowo żółkną i zasychają. | |||||||||||
| ● | Rozsiewanie naturalne. | |||||||||||
| ● | Oznaczenie miejsca sadzenia. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ▸ | Możliwy podział i przesadzanie cebulek. | ||||||||
| ● | Odchwaszczanie stanowiska – przed wschodami jesiennymi usunąć chwasty z miejsca sadzenia. | |||||||||||
| ◂ | ● | ● | ● | Kwitnie śnieżyczka przebiśnieg. | ||||||||
| ● | Nawożenie po pojawieniu się liści – skromna dawka nawozu do cebulek lub kompostu wokół roślin; wspomaga kwitnienie i regenerację cebulek. | |||||||||||
| ● | Najlepszy termin sadzenia 'in the green'. | |||||||||||
| ● | Nie usuwać liści po kwitnieniu – liście śnieżyczki muszą pozostać na roślinie przez min. 6 tygodni po kwitnieniu; fotosyntezują i uzupełniają zasoby energetyczne cebulki na kolejny rok; przedwczesne usunięcie liści to najczęstsza przyczyna słabego kwitnienia w kolejnych latach. | |||||||||||
| ● | ● | Podlewanie – śnieżyczka po kwitnieniu regeneruje cebulkę i potrzebuje wilgotnej gleby; przy suchej wiośnie regularne podlewanie co 5–7 dni. | ||||||||||
| ● | Podział kęp 'in the green'. | |||||||||||
| ● | Zamieranie liści – po kwitnieniu liście stopniowo żółkną i zasychają; naturalne zjawisko – śnieżyczka wchodzi w letni spoczynek; liście pozostawić do pełnego zasychania (min. 6 tygodni od kwitnienia). | |||||||||||
| ● | Nawożenie przy zamierających liściach – ostatnia dawka nawozu kompostu lub nawozu do cebulek; cebulka gromadzi zasoby na kolejny rok kwitnienia; nawożenie w tym czasie jest bardzo korzystne. | |||||||||||
| ● | ● | Główny termin sadzenia cebulek. | ||||||||||
| ◂ | ● | Sadzenie. | ||||||||||
| ● | ● | Wzrost wiosenny. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie trytoma groniasta. | |||||||||
| ● | ● | Przekwitłe łodygi kwiatowe ścinamy u nasady, gdy ostatnie kwiaty zwiędną. | ||||||||||
| ● | ▸ | Pierwsze nawożenie. | ||||||||||
| ● | Drugie nawożenie. | |||||||||||
| ● | Trzecie nawożenie (opcjonalne). | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | Regularne podlewanie. | ||||||||
| ● | ● | Przygotowanie do zimy — nie ścinamy liści, zbieramy je w snop i związujemy nad szyjką korzeniową, obsypanie szyjki korzeniowej, przykrycie kopczyka agrowłókniną lub jutą. | ||||||||||
| ● | ● | Wiosenne odkrywanie — zdejmujemy okrywę zimową stopniowo, w kilku etapach. | ||||||||||
| ● | ● | Rozmnażanie poprzez podział kępy. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie tulipan ogrodowy. | ||||||||||
| ● | Sprawdzenie pH gleby – tulipan preferuje pH 6,0–7,5; tolerancyjny ale przy glebach zbyt kwaśnych rośnie słabiej. | |||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitną tulipany. | |||||||||
| ● | Nawożenie po pojawieniu się liści. | |||||||||||
| ● | ● | ● | Podlewanie przy suszy. | |||||||||
| ● | ● | Nie kosić i nie usuwać liści przed ich zasychaniem – zasada bezwzględna; liście pracują dla cebulki przez 6 tygodni po kwitnieniu; złamanie tej zasady = brak kwitnienia w kolejnym roku. Nie wiązać ani nie składać liści – liście złożone lub związane fotosyntezują znacznie słabiej; przykryć zamierające liście bylinami rozwijającymi się w tym czasie. | ||||||||||
| ● | Nawożenie po kwitnieniu – dawka nawozu fosforowo-potasowego wzmacnia cebulkę podczas regeneracji; nie nawozić azotem. | |||||||||||
| ● | Zamieranie liści – po kwitnieniu liście stopniowo żółkną i zasychają; naturalne zjawisko – tulipan wchodzi w letni spoczynek; liście pozostawić do pełnego zasychania; min. 6 tygodni od początku kwitnienia. | |||||||||||
| ● | Możliwe wykopywanie cebulek – gdy liście całkowicie suche. | |||||||||||
| ◂ | ● | Termin sadzenia cebulek. | ||||||||||
| ● | Ściółkowanie posadzonych cebulek – warstwa kompostu lub liści (8–10 cm) nad miejscami sadzenia; chroni cebulki przed głębszym przemarzaniem przy bezśnieżnych zimach; szczególnie ważna przy późnym sadzeniu (koniec października). | |||||||||||
| ● | ● | Pojawienie się liści zimowita jesiennego. | ||||||||||
| ● | Nawożenie (opcjonalne). | |||||||||||
| ● | Obserwacja pod kątem ślimaków. | |||||||||||
| ● | Liście zaczynają żółknąć i obumierać. | |||||||||||
| ● | Oznakuj miejsca sadzenia paliczkami, aby ich nie przekopać. | |||||||||||
| ● | ▸ | Główny termin sadzenia cebuli zimowita. | ||||||||||
| ● | Podlewaj posadzone cebule jeśli susza. | |||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie zimowit jesienny. | |||||||||
| ● | ● | Po przekwitnięciu pojawia się zalążnia. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie złoć łąkowa. | |||||||||
| ● | ● | Kwitnie złoć mała. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie złoć polna. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie złoć żółta. | |||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie złotnica żółta. |
Filmy
Bibliografia
Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:
- Pod redakcją Alicji i Jerzego Szweykowskich — Słownik botaniczny, ISBN 83-214-1305-6, Wiedza Powszechna 2003
- Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski — Botanika. Systematyka, ISBN 978-83-01-13953-7, PWN 2013
- Lucjan Rutkowski — Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
© medianauka.pl, 2017-05-13, RZAD-142/23736
Data aktualizacji artykułu: 2023-12-26





