logo




Jaskółkowate

Jaskółki, jaskółkowate (Hirundinidae) to rodzina ptaków z rzędu wróblowatych. Rodzina ta liczy dziś 85 gatunków. W Polsce żyją 3 gatunki, a w Europie 5 gatunków.

Wygląd

Są to małe ptaki z krótkim dziobem ale szerokiej paszczy, długie, ostro zakończone skrzydła, ogon w kształcie litery "V". Mają słabe nogi. Upierzenie z wierzchu zwykle czarne z niebieskim połyskiem, zielonkawe lub brązowe. Spód ciała zwykle jasny. Czasem występują kontrastujące plamy. W wyglądzie nie występują różnice między samicą i samcem, chociaż samce mogą być trochę większe i mogą mieć dłuższe ogony.

Gatunki

To atlas z wykazem gatunków, przynależących do danej rodziny. Aby wyświetlić tylko polskie gatunki, użyj filtra Ukryj obce gatunki, który znajdziesz w panelu bocznym. Możesz także użyć innych ciekawych filtrów, dzięki którym wyświetlisz gatunki z określonego kontynentu, o określonym statusie zagrożenia wyginięciem lub w oparciu jeszcze o inne kryteria. Nasz atlas zawiera karty opisów gatunków wraz ze zdjęciami. Kliknij na nazwę gatunkową lub miniaturę zdjęcia, aby się dowiedzieć czegoś więcej na temat danego gatunku.


Brzegówka (zwyczajna)Brzegówka (zwyczajna) PL Lęgowy Średnio liczny

Riparia riparia

Brzegówka to najmniejsza krajowa jaskółka, kopiąca długie norki w piaszczystych skarpach. Ptak ten ma wcięty ogon, zaostrzone długie skrzydła. Ubarwienie brunatne z wierzchu i białe od spodu.


DymówkaDymówka PL Lęgowy Liczny

Hirundo rustica

Dymówka to najbardziej pospolita jaskółka w naszym kraju. Ma charakterystyczną czerwoną gardziel. Ogon mocno wcięty w widełki, u samców mocniej. Samiec i samica są podobnej wielkości i są tak samo upierzeni.


Jaskółka rudawaJaskółka rudawa PL Zalatujący

Cecropis daurica

Jaskółka rudawa (Cecropis daurica) to gatunek jaskółki o barwnym upierzeniu. Dymorfizm płciowy nie występuje. Wierzch ciemny, z metalicznym połyskiem, w odcieniu niebieskawym. Szyja i kuper ma czerwonawe plamy.


Oknówka (zwyczajna)Oknówka (zwyczajna) PL Lęgowy Liczny

Delichon urbicum

Oknówka upodobała sobie miasta. Gniazduje na zewnątrz budynków. Jest mniej zwinna od dymówki. Ma wcięty ogon, skrzydła długie, zaostrzone. Upierzenie czarne z granatowym odcieniem z białym kuprem i podgardlem oraz brzuchem.


Jaskółka abisyńskaJaskółka abisyńska

Cecropis abyssinica

Jaskółka abisyńska (Cecropis abyssinica) to gatunek pospolitej jaskółki. Upierzenie z wierzchu granatowoczarne. Głowa i kuper mają brązowy kolor z rdzawym odcieniem. Spód jest biały z czarnym kreskowaniem.


Jaskółka kreskowanaJaskółka kreskowana

Cecropis cucullata

Jaskółka kreskowana (Cecropis cucullata) to gatunek jaskółki o brązowo-niebieskich skrzydłach, wierzchu, ogonie. Wierzch głowy brązowy, gardło białawe, kreskowane, podobnie jak spód ciała.


Jaskółka skalnaJaskółka skalna

Ptyonoprogne rupestris

Jaskółka skalna (Ptyonoprogne rupestris) to gatunek jaskółki. Upierzenie z wierzchu brunatne, spód szarawy. Nie występuje tu ciemna przepaska. Na ogonie znajdują się dwie jasne plamy. Ogon jest równo ścięty.





Inne gatunki

  • jaskółeczka rudogłowa (Alopochelidon fucata)
  • jaskółeczka białopręga (Atticora fasciata)
  • jaskółeczka czarnogłowa (Atticora pileata)
  • jaskółeczka mała (Atticora tibialis)
  • jaskółka malajska (Cecropis badia)
  • jaskółka rdzawobrzucha (Cecropis semirufa)
  • jaskółka moskitowa (Cecropis senegalensis)
  • jaskółka modrogłowa (Cecropis striolata)
  • chera (Cheramoeca leucosterna)
  • oknówka wschodnia (Delichon dasypus)
  • oknówka syberyjska (Delichon lagopodum)
  • oknówka nepalska (Delichon nipalense)
  • jaskółka rudoczelna (Hirundo aethiopica)
  • jaskółka białogardła (Hirundo albigularis)
  • jaskółka angolska (Hirundo angolensis)
  • jaskółka długosterna (Hirundo atrocaerulea)
  • jaskółka przylądkowa (Hirundo dimidiata)
  • jaskółka białoskrzydła (Hirundo leucosoma)
  • jaskółka rdzawogardła (Hirundo lucida)
  • jaskółka białosterna (Hirundo megaensis)
  • jaskółka australijska (Hirundo neoxena)
  • jaskółka modra (Hirundo nigrita)
  • jaskółka rdzawa (Hirundo nigrorufa)
  • jaskółka rdzawogłowa (Hirundo smithii)
  • jaskółka pacyficzna (Hirundo tahitica)
  • pasmówka (Neophedina cincta)
  • jaskółeczka lśniąca (Orochelidon andecola)
  • jaskółeczka rdzawogardła (Orochelidon flavipes)
  • jaskółeczka płowobrzucha (Orochelidon murina)
  • jaskółka aborygeńska (Petrochelidon ariel)
  • jaskółka brązowoskrzydła (Petrochelidon fluvicola)
  • jaskółka leśna (Petrochelidon fuliginosa)
  • jaskółka jaskiniowa (Petrochelidon fulva)
  • jaskółka drzewna (Petrochelidon nigricans)
  • jaskółka czerwonomorska (Petrochelidon perdita)
  • jaskółka koroniasta (Petrochelidon preussi)
  • jaskółka rdzawoszyja (Petrochelidon pyrrhonota)
  • jaskółka rdzaworzytna (Petrochelidon rufigula)
  • jaskółka obrożna (Petrochelidon rufocollaris)
  • jaskółka towarzyska (Petrochelidon spilodera)
  • smugówka malgaska (Phedina borbonica)
  • smugówka kongijska (Phedinopsis brazzae)
  • jaskółczak szarogardły (Progne chalybea)
  • jaskółczak kubański (Progne cryptoleuca)
  • jaskółczak antylski (Progne dominicensis)
  • jaskółczak południowy (Progne elegans)
  • jaskółczak widłosterny (Progne modesta)
  • jaskółczak klifowy (Progne murphyi)
  • jaskółczak białobrzuchy (Progne sinaloae)
  • jaskółczak modry (Progne subis)
  • jaskółczak brunatny (Progne tapera)
  • żałobniczka białogłowa (Psalidoprocne albiceps)
  • żałobniczka górska (Psalidoprocne fuliginosa)
  • żałobniczka równosterna (Psalidoprocne nitens)
  • żałobniczka widłosterna (Psalidoprocne obscura)
  • żałobniczka sawannowa (Psalidoprocne pristoptera)
  • szarorzytka (Pseudhirundo griseopyga)
  • jaskólnik czerwonooki (Pseudochelidon eurystomina)
  • jaskólnik białooki (Pseudochelidon sirintarae)
  • jaskółka brunatna (Ptyonoprogne concolor)
  • jaskółka blada (Ptyonoprogne fuligula)
  • jaskółka płowa (Ptyonoprogne obsoleta)
  • jaskółeczka niebiesko-biała (Pygochelidon cyanoleuca)
  • jaskółeczka obrożna (Pygochelidon melanoleuca)
  • brzegówka malutka (Riparia congica)
  • brzegówka azjatycka (Riparia diluta)
  • brzegówka mała (Riparia paludicola)
  • wodówka południowa (Stelgidopteryx ruficollis)
  • wodówka północna (Stelgidopteryx serripennis)
  • nadobniczka namorzynowa (Tachycineta albilinea)
  • nadobniczka zielono-biała (Tachycineta albiventer)
  • nadobniczka drzewna (Tachycineta bicolor)
  • nadobniczka modroskrzydła (Tachycineta cyaneoviridis)
  • nadobniczka złotawa (Tachycineta euchrysea)
  • nadobniczka biało-niebieska (Tachycineta leucopyga)
  • nadobniczka błękitna (Tachycineta leucorrhoa)
  • nadobniczka białorzytna (Tachycineta stolzmanni)
  • nadobniczka białoskrzydła (Tachycineta thalassina)

Występowanie i środowisko

Występują na całym świecie poza daleką północą i Antarktydą. Zajmują otwarte przestrzenie nad wodami, polami, górami, pustyniami, zadrzewieniami.

Tryb życia i zachowanie

Gatunki żyjące na północy są ptakami wędrownymi, te z południa prowadzą osiadły tryb życia. Są bardzo sprawnymi lotnikami.

Rozmnażanie

W większości przypadków są monogamiczne. Gniazdują na skałach, budynkach, skarpach. W skład gniazda wchodzi ślina ptaka, służąca za spoiwo. Budowane jest z mułu. Może być otwarte lub zamknięte. Czasem jest to czarka z budulca roślinnego. Wyprowadza 2 legi w roku. W zniesieniu 4-6 jaj. U gatunków tropikalnych liczba jaj w zniesieniu wynosi 2-3. Wysiadywanie trwa 14-15 dni. Pisklęta są gniazdownikami. Przebywają w gnieździe zwykle 16-24, a u większych gatunków do 28 dni. Gdy brakuje pożywienia pisklęta mogą wpadać w odrętwienie.

Pożywienie

Zjadają owady chwytane w locie. Pokarm roślinny jest pobierany bardzo rzadko.

Ochrona i zagrożenia

Krytycznie zagrożony jest jaskólnik białooki, jeden gatunek jest zagrożony, pięć narażonych na wyginięcie.

Wykresy poniżej przedstawiają strukturę zagrożenia wymarcia gatunków z danej rodziny. Pierwszy diagram uwzględnia gatunki, których nie opisano w naszym serwisie (jeżeli taka sytuacja ma miejsce), drugi diagram uwzględnia wyłącznie gatunki, które opisano w portalu, trzeci diagram uwzględnia tylko gatunki rodzime.

Struktura zagrożenia wymarciem
(wszystkie wymienione gatunki rodziny)

Struktura zagrożenia wymarciem
(wszystkie opisane w serwisie gatunki rodziny)


Jeżeli chcesz się więcej dowiedzieć o statusach zagrożenia wymarciem i zapoznać się z opisami poszczególnych statusów, kliknij tutaj.

Ciekawostki

Jaskółki to zwiastun wiosny.

Kiedy odlatują jaskółki?

Jaskółki odlatują z Polski na zimowiska już we wrześniu. Ostatnie osobniki można spotkać jeszcze w październiku.

Kiedy przylatują jaskółki?

Jaskółka wraca do Polski dość wcześnie, bo już marcu (dymówka) lub w kwietniu (pozostałe gatunki). Jaskółka jest uważana za jeden ze zwiastunów wiosny, chociaż znane porzekadło mówi, że "jedna jaskółka wiosny nie czyni",co oznacza, żeby nie wyciągać pochopnych wniosków.

Co oznacza tatuaż jaskółki?

Jaskółka to dość częsty wizerunek na tatuażach. Jest ona symbolem odrodzenia i wolności, szczęścia oraz młodości. W tatuażu najpopularniejsze znaczenie przypisuje się jej w kontekście ochrony i przynoszenia szczęścia wytatuowanemu. Jaskółki miały duże znaczenie dla marynarzy, gdyż ich widok na niebie oznaczał bliskość stałego lądu (ptaki te nie lubią wylatywać daleko w morze).

Kalendarz przyrody

Poniższy kalendarz zawiera wszystkie gatunki, które nie znalazły się w opisie żadnego rodzaju. Każdy rodzaj zawiera niezależny kalendarz przyrody.

123456789101112

Opis

     Brzegówka (zwyczajna): Okres występowania w Polsce brzegówki.
          Dymówka: Jaskółka dymówka przylatuje do Polsci z zimowisk.
          Dymówka: Trwa okres lęgowy dymówki.
          Dymówka: Jaskółki dymówki odlatują do Afryki.
        Jaskółka rudawa: Możliwość obserwacji w Polsce jaskółki rudawej.
        Jaskółka rudawa: Możliwość obserwacji w Polsce jaskółki rudawej.
     Oknówka (zwyczajna): Okres występowania w Polsce oknówki.
Pokaż tylko bieżące wydarzenia

Oznaczenia

Poniżej przedstawiamy opis zastosowanych oznaczeń gatunków.

Występowanie w Polsce

PL
- gatunek zaobserwowany w Polsce w stanie dzikim po 1950 r.
PL - wtórnie
- gatunek introdukowany w Polsce rozmyślnie lub przypadkowo, tworzący stałe populacje.
PL - obserwacje dawne
- gatunek obserwowany ostatnio w Polsce w latach 1801-1950.
PL - hodowla
- gatunek hodowlany.

Liczebność

Podana liczba oznacza liczbę zwykle szacowaną samców lub par lęgowych obserwowanych w Polsce w ciągu roku (dotyczy gatunków lęgowych w Polsce).

Bardzo liczny
- 3 000 001 - 30 000 000
Liczny
- 300 001 - 3 000 000
Średnio liczny
- 30 001 - 300 000
Nieliczny
- 3001 - 30 000
Bardzo nieliczny
- 301 - 3 000
Skrajnie nieliczny
- 1 - 300

Status

Lęgowy
- gniazduje regularnie na dyżym obszarze kraju.
Lęgowy sporadycznie
- gniazduje sporadycznie w kraju lub tylko lokalnie.
Przelotny/przylatujący
- gatunek regularnie stacjonuje w kraju podczas swoich przelotów lub przylatuje na zimowiska.
Zalatujący
- gatunek pojawiający się w Polsce nieregularnie.
Zalatujący wyjątkowo
- gatunek pojawiający się wyjątkowo w kraju (poniżej 5 obserwacji).

 ! 
- gatunek ujęty w Załączniku i Dyrektywie Ptasiej (2009/147/WE z 30-11-2009 w sprawie ochrony dzikiego ptactwa), wskazującej na gatunki podlegające wraz z siedliskami szczególnej ochronie.


Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

  • IUCN - Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych, ISSN 2307-8235 IUCN
  • Mielczarek Paweł, Kuziemko Marek - Kompletna lista ptaków świata, Wydział Biologii : Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego 2019 link tutaj

© medianauka.pl, 2014-01-07, RODZ-187
Data aktualizacji artykułu: 2021-09-22





 

Ile jest ptaków na świecie?

Ile jest ptaków na świecie?

Czy ptaków jest więcej niż ludzi na świecie? Ile jest gatunków ptaków na świecie a ile w Polsce? Które gatunki są najliczniejsze, a które rzadkie?

Jaki ptak znosi najwięcej jaj?

Jaki ptak znosi najwięcej jaj?

Wszystkie ptaki znoszą jaja i wysiadują je, aby zachować ciągłość gatunku. Które ptaki znoszą ich najwięcej? Czy są to nasze zwykłe kury domowe, czy też inne ptaki?

Najmniejsze ptaki na świecie

Najmniejsze ptaki na świecie

Jaki jest najmniejszy ptak na świecie? Jaki polski ptak jest najmniejszy?

Największe ptaki na świecie

Największe ptaki na świecie

Jaki ptak jest największy na świecie, a jaki w Polsce? Jakie gatunki są najcięższe, które mają największą rozpiętość skrzydeł i które są najwyższe?




Polecamy w naszym sklepie

Kubek sowy
Biblioteczka Montessori. Przyroda
Księga zwierząt niemalże niemożliwych
Kolorowe skarpetki wiosna jaskółki
Mapa świata Puzzle
Niektóre treści nie są dostosowane do Twojego profilu. Jeżeli jesteś pełnoletni możesz wyrazić zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych. W ten sposób będziesz miał także wpływ na rozwój naszego serwisu.
© ® Media Nauka 2008-2021 r.