Logo Serwisu Media Nauka
polska - ikona

Jerzyk, jerzyk zwyczajny
(Apus apus)

Jerzyk zwyczajny (Apus apus) to ptak z rodziny jerzyków o ciemnym upierzeniu z białą plamą na podbródku, o sylwetce podobnej do jaskółki. Samiec i samica wyglądają tak samo. Skrzydła są bardzo długie, zaostrzone, o sierpowatym kształcie. Ogon jest rozwidlony. Nogi bardzo krótkie, uniemożliwiające poruszanie się po ziemi, ale zaopatrzone w pazurki, co umożliwia ptakowi czepianie się pionowych powierzchni muru czy skały. Dziób jest krótki, ale się szeroko otwiera.

Jerzyk, jerzyk zwyczajny (Apus apus)
© inna_astakhova - Fotolia.com

Nazwa gatunku
Jerzyk, jerzyk zwyczajny (Apus apus)
Nazwy obce
angielska: Common Swift, Swift, European Swift
niemiecka: Mauersegler
czeska: Rorýs obecný
francuska: Martinet noir
hiszpańska: Vencejo común
Pierwsze opisanie gatunku
(Linnaeus, 1758)
Obszar występowania
Europa - tak; Polska - tak;
Azja - tak;
Afryka - tak;
Ameryka Północna - nie;
Ameryka Południowa - nie;
Australia - nie;
Antarktyda - nie;
Jerzyk, jerzyk zwyczajny - mapa występowania na świecieJerzyk, jerzyk zwyczajny - mapa występowania w Polsce
Legenda
Legenda 1 Obszary całorocznego występowania
Legenda 2 Obszary gniazdowania
Legenda 3 Obszary zimowania
Wielkość
Długość: 16 cm
Rozpiętość skrzydeł: 44 cm.
Ciężar: od 30 g do 58 g
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ptaki (Aves)
Rząd: Krótkonogie (Apodiformes)
Rodzina: Jerzyki, jerzykowate (Apodidae)
Głos
Odzywa się świszczącym głosem "srii", podczas polowania słychać często chóralne wrzaski o wysokich tonach.
Jaja
Średnie wymiary: 24,9 mm × 16 mm.
Jajo emu

Występowanie i środowisko

Możemy go spotkać w niemal całej Europie, w części Afryki i w niektórych rejonach Azji. Występuje najliczniej w miastach i większych ludzkich osiedlach, w których znajdują się wysokie budynki. Pierwotne środowisko występowania, to góry. U nas jest średnio licznym ptakiem lęgowym.

Tryb życia i zachowanie

Przylatuje do nas na początku maja (czasem od końca kwietnia), odlatuje w połowie sierpnia. Aż do października trwa przelot osobników z północy. Zimuje w Afryce na południe od Sahary.

Najbardziej jego zdumiewającą cechą jest to, że jerzyk większą część swojego życia spędza w locie i tylko lęgi zmuszają go do przerwania lotu. Ptak ten w locie poluje i je, śpi, kopuluje. Noc spędza gromadnie na wysokości 1000-2000 m. Korzysta tam z ciepłych prądów powietrza, dużą część czasu szybując.

Lot jest niezwykle zwinny i szybki. Ptak jest w nim bardzo zwrotny. Większą część swego życia jerzyk spędza w powietrzu.

Pożywienie

Zjada owady chwytane w locie, czasem z powierzchni wody. Dla piskląt gromadzi owady w podgardlu w postaci grudek, złożonych z setek owadów zlepionych śliną.

Rozmnażanie

Gnieździ się na wysokich budynkach we wszelkiego rodzaju szparach i wyłomach. Rzadko gnieździ się w lasach wysoko w dziuplach, na skałach, jeszcze rzadziej w budkach lęgowych. Samiec i samica tworzą parę na całe życie. Jest przywiązany do jednego miejsca lęgowego. Gniazdo może eksploatować przez kilkanaście lat. Jest to płytka wyściółka o średnicy 15 cm, zbudowana z materiału chwytanego w locie zmieszanego ze śliną. Samica w końcu maja lub na początku czerwca składa 2-3 jaja, które wysiadują przez 18-21 dni. Pisklęta są gniazdownikami. Przebywają w gnieździe przez 40 dni. Po dwóch latach przystępują do lęgów.

Pisklęta mają zdolność popadania w głębokie odrętwienie, gdy rodzice nie przynoszą pokarmu przez nawet kilka dni z powodu na przykład bardzo złej pogody.

Ochrona i zagrożenia status IUCN - LC

Gatunek ten nie jest zagrożony wymarciem. Ma status LC w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych. W Polsce jest objęty ochroną ścisłą.

Ciekawostki

Większą część swego życia jerzyk spędza w powietrzu. Ptak nie musi siadać przez wiele miesięcy!

Zdjęcia i grafiki - galeria


© medianauka.pl, 2015-03-21, GAT-735


Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
jerzyk zwyczajny
   tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona  

Okres obserwacji w Polsce jerzyka zwyczajnego.

    tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona    

Okres przebywania w Polsce jerzyków przystępujących u nas do lęgów. Poza tym okresem obserwuje się w naszym kraju już tylko migrujące ptaki

    tlo-ikonatlo-ikona      

Samica jerzyka składa jaja.

Pokaż tylko bieżące wydarzenia







Polecamy koszyk



© Media Nauka 2008-2017 r.