Logo Media Nauka
Sklep naukowy

Szympans
(Pan troglodytes)

Szympans (Pan troglodytes) to najlepiej poznana małpa człekokształtna. Ręce dłuższe od nóg, nie posiada ogona. Ma długie palce u rąk i krótki kciuk. Twarz cętkowana. Biała skóra pokryta czarną sierścią. Młode osobniki mają białe włosy w okolicach odbytu. Jasne włosy u starszych osobników wysapują na brodzie. Szympans jest zwierzęciem laboratoryjnym.

Szympans (Pan troglodytes)
Zdjęcie okazu z ZOO we Wrocławiu © medianauka.pl

Nazwa gatunku
Szympans (Pan troglodytes)
Nazwy obce
angielska: Chimpanzee, Robust Chimpanzee, Common Chimpanzee
niemiecka: Gemeine Schimpanse
czeska: Šimpanz učenlivý
francuska: Chimpanzé
hiszpańska: Chimpancé
Pierwsze opisanie gatunku
(Blumenbach, 1799)
Obszar występowania
Europa - nie; Polska - nie;
Azja - nie;
Afryka - tak;
Ameryka Północna - nie;
Ameryka Południowa - nie;
Australia - nie;
Antarktyda - nie;
Szympans - mapa występowania na świecie
Wielkość
Długość: od 130 cm do 160 cm
Ciężar: od 45 kg do 80 kg
Maksymalna długość życia
40 lat.
Podgatunki
P. t. ellioti (Gray, 1862)
P. t. schweinfurthii (Giglioli, 1872)
P. t. troglodytes (Blumenbach, 1799)
P. t. verus Schwarz, 1934
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ssaki (Mammalia)
Rząd: Naczelne (Primates)
Rodzina: Człowiekowate (Hominidae)

Występowanie i środowisko

Środkowa Afryka. Zamieszkuje takie środowiska jak tropikalna dżungla, sawanna, lasy, tereny górskie do 3000 m n.p.m.

Tryb życia i zachowanie

Żyje w grupach od 2 do 40 osobników. Prowadzi naziemny i nadrzewny tryb życia. Większość dnia spędza na drzewach. Porusza się na drzewach brachiacją, ale częściej w pozycji stojącej z użyciem wszystkich czterech kończyn. Na ziemi czasem porusza się na dwóch nogach. Noc spędza na drzewach w gniazdach, które buduje każdego dnia na nowo, co najmniej 3 m nad ziemią. Śpi zwykle na boku z podwiniętymi nogami.

Szympans używa wielu narzędzi, jak żadne inne zwierzęta na świecie. Są to kije i kamienie, używane jako broń, do rozbijania orzechów, ptasie pióra do czyszczenia uszu, mech przykłada do krwawiącej rany, liście służą za papier toaletowy, gałązki za wykałaczki. Potrafią też w hodowli w zoo korzystać z ludzkich narzędzi i ubrań.

Szympansy potrafią urządzać polowania. Dużo czasu spędzają na zabawie.

Istotne dla szympansów jest wzajemne iskanie się, które ma aspekt społeczny.

Pożywienie

Owoce, liście, orzechy palmowe, kora, nasiona, łodygi, rzadziej termity i mrówki. Czasem zjada mięso. Znane są przypadki kanibalizmu wśród szympansów.

Rozmnażanie

Jest poligamiczny i poliandryczny. Co 3-4 lata samica zachodzi w ciążę i rodzi zwykle jedno młode o masie do 1,9 kg po ciąży trwającej 216-261 (średnio 230) dni. Młode przez dwa lata jest pod opieką matki. Dojrzałość płciową samice szympansów osiągają po 8 latach życia.

Ochrona i zagrożenia status IUCN - EN

Gatunek ten jest zagrożony wyginięciem - przypisuje się mu bardzo wysokie ryzyko wymarcia w stanie dzikim w niedalekiej przyszłości. Ma status EN w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych.

Ciekawostki

Pod względem rozwoju psychicznego stoi najwyżej ze wszystkich zwierząt. Potrafi wydawać 32 różnych dźwięków, za pomocą których członkowie stada porozumiewają się. Do tego celu szympansy używają też mimiki twarzy, pozycji ciała i gestykulacji.

Na szympansach prowadzono wiele badań medycznych. To dzięki tym zwierzętom wprowadzono szczepionkę przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby.

Szympans brał udział w jednym z pierwszych lotów kosmicznych.

Zdjęcia i grafiki - galeria


© medianauka.pl, 2012-12-23, GAT-188








Polecamy koszyk



© Media Nauka 2008-2017 r.