Naczelne

Naczelne (Primates) to rząd wysoko rozwiniętych ssaków, który liczy dziś około 200 gatunków w 11 rodzinach i 60 rodzajach. Do naczelnych należy człowiek. Oprócz niego w Polsce nie występują żadne gatunki tego rzędu. To długowieczne zwierzęta. Naczelne dzieli się na:

  • Strepsirhini (lemury i gatunki pokrewne)
  • Haplorhini (wyraki, małpy, małpy człekokształtne, człowiek)

Ponadto małpy człekokształtne, człowieka, małpy wąskonose określa się jako Catarrhini, nazywane małpami wąskonosymi, albo właściwymi. Catarrhini dzielimy jeszcze na małpy Starego Świata (Cercopithecoidea), małpy człekoksztatne i człowieka (Hominoidea).

Rodziny

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych, opisujących rodziny ssaków z wybranego rzędu.

Sortuj według:
Ukryj obce rodziny
Ukryj polskie rodziny

Człowiekowate
Człowiekowate

Hominidae

Liczba gatunków: 7
(w Polsce: 1)
Gibonowate, gibony, gibbony
Gibonowate, gibony, gibbony

Hylobatidae
Liczba gatunków: 14
(w Polsce: nie występują)
Indrisy
Indrisy

Indridae

Liczba gatunków: 4
(w Polsce: nie występują)
Lemurowate, lemury właściwe
Lemurowate, lemury właściwe

Lemuridae
Liczba gatunków: 15
(w Polsce: nie występują)
Lorisowate
Lorisowate

Lorisidae

Liczba gatunków: 11
(w Polsce: nie występują)
Małpy wąskonose
Małpy wąskonose

Cercopithecidae

Liczba gatunków: 60
(w Polsce: nie występują)
Pazurkowce
Pazurkowce

Callithricidae

Liczba gatunków: 33
(w Polsce: nie występują)
Płaksowate
Płaksowate

Cebidae

Liczba gatunków: 29
(w Polsce: nie występują)
Wyraki
Wyraki

Tarsiidae

Liczba gatunków: 4
(w Polsce: nie występują)


Inne rodziny

  • Cheirogaleidae
  • Daubentoniidae

Występowanie i środowisko

Zamieszkują głównie strefę podzwrotnikową. W dalekiej przeszłości zasiedlały Europę i Amerykę , gdzie dzisiaj w ogóle nie występują. Większość gatunków żyje w tropikalnych lasach deszczowych. Zamieszkują też sawanny, tereny górskie.

Tryb życia i zachowanie

Zwykle prowadzą nadrzewny tryb życia. Zazwyczaj żyją w stadach.


Morfologia i anatomia

Wszystkie naczelne są stopochodne. Oprócz człekokształtnych, naczelne są wyposażone w ogon. Mają okrągłą głowę, oczy skierowane ku przodowi. Dłonie są chwytne. Lemury mają wydłużony, podobny do psiego pysk.

W kośćcu występuje obojczyk. Palce kończyn są zwykle przeciwstawne (pierwsze z nich w stosunku do pozostałych) i zakończone płaskimi paznokciami. Najlepiej rozwiniętym zmysłem jest wzrok. Samice małp właściwych mają zawsze pojedynczą macicę, krążkowe łożysko, u lemurów macica jest dwudrożna, łożysko rozproszone. U samców prącie zwisa, jądra umieszczone poniżej w worku mosznowym. Mózg jest bardzo dobrze rozwinięty. Naczelne mają 4 typy zębów: kły, siekacze, przedtrzonowe i trzonowe. Młode mają uzębienie mleczne.

Rozmnażanie

Ciąża naczelnych jest długa, a rozwój potomstwa bardzo wolny. Młode są bardzo długo uzależnione od matki. Najczęściej samica rodzi tylko 1 młode.

Pożywienie

Są wszystkożerne z przewagą pokarmu roślinnego w diecie.

Ochrona i zagrożenia

Wiele gatunków jest zagrożonych poprzez likwidację naturalnych środowisk występowania. Do ginących gatunków należą: Hapalemur simus, Lemur fulvus, Lemur macaco, Lepilemur ruficaudatus, Indri indri, Macaca silenus, Papio leucophaeus, Gorilla gorilla berengei i wiele innych.

Ciekawostki

Brak danych.

Zdjęcia - galeria

Ukryj obce gatunki
Ukryj polskie gatunki


Lemur alaotrański
Lemur katta
Lemur wari czarno-biały
Lemur wari rudy
Indris, babakoto
Sifaka
Galago karłowaty, galago senegalski
Wyrak upiór
Kapucynka czarnobiała, kapucynka właściwa
Miko czarny
Sajmiri, trupia główka
Saki białolica, białogłówka
Wyjec czarny
Wyjec rudy, wyjec czerwony
Marmozeta lwia, rozalia
Tamaryna białoczuba
Tamaryna cesarska, tamaryna wąsata
Tamaryna czerwonobrzucha
Uistiti białoucha, marmozeta
Uistiti pigmejka
Duk
Dżelada brunatna
Gereza angolańska
Koczkodan białonosy
Koczkodan czarnosiwy
Koczkodan górski
Koczkodan zielony
Magot
Makak czubaty, makak czarny
Makak japoński
Mandryl
Mangaba rudoczelna, mangaba zwyczajna
Nosacz sundajski
Pawian anubis
Pawian czakma, pawian niedźwiedziowy
Pawian masajski, pawian zielony, babuin
Pawian płaszczowy
Rezus
Człowiek rozumny
Gibbon białoręki, lar
Goryl
Orangutan, orang, orangutan borneański
Siamang
Szympans
Czepiak czarny, koata
Gibon białopoliczkowy
Kapucynka czubata
Tamaryna złotoręka
Marykina

Pokaż tylko bieżące wydarzenia


© medianauka.pl, 2014-01-08, RZAD-23


Niektóre treści nie są dostosowane do Twojego profilu. Jeżeli jesteś pełnoletni możesz wyrazić zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych. W ten sposób będziesz miał także wpływ na rozwój naszego serwisu.
© Media Nauka 2008-2018 r.