Walenie (Cetacea)

Walenie (Cetacea) to rząd ssaków, które żyją wyłącznie w środowisku wodnym i nie są zdolne do poruszania się na lądzie. Zaliczamy do nich dwa podrzędy: fiszbinowce i zębowce. Wyróżniamy jeszcze jeden podrząd: Archaeoceti, do którego zaliczamy wymarłe już gatunki. Rząd waleni liczy dziś 78 gatunków w 8 rodzinach. W Bałtyku obserwowano 11 gatunków, stale żyje tylko jeden gatunek - morświn.

Rodziny

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych.

Delfinowate
Delfinowate

(Delphinidae)
Kaszaloty
Kaszaloty

(Physeteridae)
Morświny
Morświny

(Phocoenidae)
Narwalowate
Narwalowate

(Monodontidae)
Wieloryby fałdowce
Wieloryby fałdowce

(Balaenopteridae)

Nazwa rzędu
Walenie (Cetacea)
Występowanie
Oceany całego świata.
Liczba gatunków na świecie
78
Liczba gatunków w Polsce
11
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ssaki (Mammalia)
Rząd: Walenie (Cetacea)
Wielkość
Długość: od 1,2 m do 30 m.
Masa ciała: 40 kg - 135 ton.
Największy gatunek
Płetwal błękitny (Balaenoptera musculus)
Najmniejszy gatunek
Tonin (Cephalorchynchus heavisidei)

Występowanie i środowisko

Występują w oceanach i morzach całego świata, a także w niektórych rzekach i jeziorach.

Tryb życia i zachowanie

Walenie potrafią szybko pływać (do 48 km/h). Odbywają dalekie wędrówki w oceanach.

Morfologia i anatomia

Są to największe zwierzęta jakie dziś i kiedykolwiek żyły na ziemi, gdyż osiągają rozmiar 30 metrów i wagę 135 ton. Z wyglądu przypominają ryby. Kończyny są przekształcone w płetwy. Płetwa ogonowa, która stanowi główny narząd ruchu jest ustawiona poziomo, odwrotnie niż u ryb. Czasami na grzbiecie fałd skórny tworzy płetwę grzbietową. Bark owłosienia (zdarzają się włosy w okolicach pyska). Walenie pojawiły się w eocenie i pochodzą od ssaków lądowych.

Podskórna warstwa tłuszczu stanowi izolację cieplną. U wielorybów ma ona grubość nawet 70 cm. Kości mają gąbczastą budowę, są przesycone tłuszczem, są bardzo lekkie. U zębowców występują proste zęby, u fiszbinowców zęby nie występują, za to z podniebienia wykształciła się rogowa substancja, która służy do odcedzania z wody pokarmu, nazywana fiszbinem. Jelita są długie i przystosowane do trawienia pokarmu połkniętego w całości. Otwory nosowe umiejscowione są na czubku głowy, są zwykle zamknięte i otwierają się, gdy zwierzę się wynurza aby zaczerpnąć powietrza. Zaskakuje mała objętość płuc. Tlen magazynowany jest w mięśniach, które zawierają dużą ilość mioglobiny. Układ oddechowy i układ krążenia jest przystosowany do długich, prawie godzinnych zanurzeń, jak i do zanurzeń na głębokość nawet 1000 metrów. Zapasy tlenu są też podczas oddychania niezwykle szybko odtwarzane. Mózg jest niezwykle mocno rozwinięty. Walenie mają słaby wzrok i węch. Słuch jest najsilniejszym zmysłem. Wykorzystują echolokację.

Rozmnażanie

Samice rodzą zwykle jedno, dobrze rozwinięte młode. Mleko zawiera 50% tłuszczu. Matka wstrzykuje mleko do pyska małego.

Pożywienie

Orki są drapieżnikami i polują na inne ssaki i ptaki wodne oraz duże ryby. Pozostałe zębowce żywią się rybami i głowonogami. Fiszbinowce odżywiają się planktonem, który odzyskują z "przesiewania" za pomocą fiszbinu wody.

Ochrona i zagrożenia

Wiele gatunków jest zagrożonych wyginięciem. Należą do nich: Lipotes vexillifer, Platanista minor, Balaenoptera musculus, Megaptera novaeanglie, Balaena glacialis, Balaena mysticetus.

Ciekawostki

Niektóre walenie potrafią nurkować na głębokość 1000 metrów!

Płetwal błękitny (Balaenoptera musculus) to największy ssak żyjący obecnie i w przeszłości na świecie.

Galeria zdjęć


© Media Nauka, 2014-01-09, ART-RZAD38



Kalendarz przyrody

123456789101112Opis
ukryj/pokaż
morświn
     tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona   Trwa okres godowy morświnów
   tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona      Rodzą się młode morświny
Pokaż tylko bieżące wydarzenia