Logo Media Nauka
Sklep naukowy

Chruściele

Chruściele (Rallidae) to rodzina ptaków z rzędu żurawiowatych. Rodzina ta liczy dziś 34 rodzajów i 133 gatunków, z czego w Polsce 7 (6 lęgowych).

Chruściele dzielimy na trzy nietaksonomiczne grupy:

  • chruściele długodziobe,
  • derkacze i kokoszki,
  • łyski.

Wygląd

Mają bocznie spłaszczone ciało, krótkie, zaokrąglone skrzydła, krótki ogon, długie nogi i bardzo długie palce. Część z nich ma nagą, płaską, blaszkowatą narośl na czole, zwykle jaskrawo zabarwioną. Upierzenie różnorodne, zwykle brązowe, szare, rude. Zwykle samiec i samica są jednakowo upierzone.

Gatunki

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych.


DerkaczDerkacz ikona-polska

(Crex crex)

To ptak prowadzący bardzo skryty tryb życia. O jego obecności najczęściej przekonujemy się na podstawie charakterystycznego głosu kreks-kreks, jaki wydaje samiec o zmierzchu i w nocy. Ptak ten prowadzi wyjątkowo skryty tryb życia.


Kokoszka, kurka wodna, kokoszka wodnaKokoszka, kurka wodna, kokoszka wodna ikona-polska

(Gallinula chloropus)

Kokoszka, albo inaczej kurka wodna to niezbyt liczny ptak wielkości gołębia, podobny nieco do łyski. Skrzydła i wierzch ciała są ciemnobrązowe, prawie cała reszta ma czarny kolor. Po bokach ciała biegną białe kreski, układające się w ukośną linię.


KropiatkaKropiatka ikona-polska

(Porzana porzana)

Kropiatka (Porzana porzana) to gatunek ptaka z rodziny chruścieli. Ubarwienie oliwkowo-brązowe z jasnymi i ciemnymi plamkami. Głowa po bokach, szyja i pierś są szarobrązowe z białymi plamkami.


Łyska, łyska zwyczajnaŁyska, łyska zwyczajna ikona-polska

(Fulica atra)

To dość pospolity w Polsce ptak lęgowy o czarnym upierzeniu, z charakterystyczną białą płytką na czole. Stopy długie z charakterystycznymi płatkami skórnymi. Ptak ten nie boi się bliskości człowieka. Unosi się na wodzie jak korek.


Modrzyk zwyczajnyModrzyk zwyczajny

(Porphyrio porphyrio)

Modrzyk zwyczajny to przedstawiciel chruścieli o pięknym, błękitnym upierzeniu, z charakterystyczną, czerwoną skórą bez upierzenia na czole i bardzo długimi palcami u nóg. Jest gatunkiem osiadłym i hałaśliwym.


Sułtanka amerykańskaSułtanka amerykańska

(Porphyrula martinica)

To jeden z najbardziej barwnych gatunków chruścieli. Dziób krótki, mocny, czerwony u nasady i żółty na końcu. Czoło z niebieską plamą. Nogi długie, żółte. Palce bardzo długie. Sułtanka amerykańska potrafi wspinać się na drzewa.


WodnikWodnik ikona-polska

(Rallus aquaticus)

To rzadki w naszym kraju chruściel, o niebieskawym spodzie, dość długim, nieco zagiętym w dół, czerwonym dziobie. Wydaje odgłos kwiczenia. To ptak trudny w obserwacji, ze względu na prowadzenie życia pośród gęstej roślinności wodnej.


ZielonkaZielonka ikona-polska

(Porzana parva)

To rzadki w naszym kraju chruściel, jedyny krajowy przedstawiciel tej rodziny z dymorfizmem płciowym. Ma zielonkawy dziób z czerwoną plamą u nasady. Zielonkawe są też nogi. Podbrzusze jest czarno-białe.


Nazwa rodziny
Chruściele (Rallidae)
Występowanie
Cały świat poza Antarktydą.
Liczba gatunków na świecie
133
Liczba gatunków w Polsce
7
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ptaki (Aves)
Rząd: Żurawiowe (Gruiformes)
Rodzina: Chruściele (Rallidae)
Długość ciała
Długość: 10-62 cm.
Masa ciała: 20 g - 3,2 kg.
Głos
Gwizdy, piski, pochrząkiwania.
Największy gatunek
Takahe (Porphyrio mantelli)

Inne gatunki

  • Bagiewnik czarny (Amaurornis flavirostris)
  • Chruścielak rdzawoskrzydły (Aramides calopterus)
  • Chruścielak chrapliwy (Aramidopsis plateni)
  • Łyska amerykańska (Fulica americana)
  • Łyska rogata (Fulica cornuta)
  • Łyska czubata (Fulica cristata)
  • Łyska wielka (Fulica gigantea)
  • Kokosznik (Gallicrex cinerea)
  • Kokoszka żółtodzioba (Gallinula pacifica)
  • Weka (Gallirallus australis)
  • Wodnokur nowokaledoński (Gallirallus lafresnayanus)
  • Wodnokur molucki (Habroptila wallacii)
  • Wodnik luzoński (Lewinia mirificus)
  • Takahe (Porphyrio mantelli)
  • Wodnik błotny (Rallus limicola)
  • Wodnik guamski (Rallus owstoni)
  • Kusokurka białoskrzydła (Sarothrura ayresi)

Występowanie i środowisko

Występują na całym świecie za wyjątkiem bardzo chłodnych obszarów. Preferują wilgotne środowiska z gęstą roślinnością, czyli lasy tropikalne, mokradła, zarośla, łąki.

Tryb życia i zachowanie

Słabo latają, choć wiele gatunków podejmuje dalekie wędrówki. Przejawiają zachowania terytorialne.

Morfologia i anatomia

Brak danych.

Rozmnażanie

Gniazda budują na ziemi w krzakach lub na roślinności wodnej, czasem w norach. U gatunków wodnych gniazdo ma stożkowaty kształt i jest budowane w płytkiej wodzie. Może też być budowane w kępie traw, trzcinie., czasami z daszkiem. Rzadko gniazdo budowane jest na drzewie lub krzewie. Budulec stanowią wyłącznie rośliny. W zniesieniu 2-12 jaj o masie 10-80 g, które wysiaduje samiec i samica przez 20-30 dni.

Pożywienie

Żywią się zarówno pokarmem roślinnym jak i zwierzęcym. Zjadają średnie i duże bezkręgowce, drobne kręgowce, nasiona, owoce, pędy roślin. Kilka gatunków całkowicie roślinożernych.

Ochrona i zagrożenia

Krytycznie zagrożone są kokoszka żółtodzioba, wodnik nowokaledoński, 11 kolejnych gatunków jest zagrożonych, 17 narażonych, 22 uznano za wymarłe, wodnika guamskiego uznano za wymarłego na wolności.

Ciekawostki

Brak danych.

Zdjęcia - galeria




© medianauka.pl, 2014-01-06, RODZ-171


Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
łyska
tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona fltrt wp100tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt

Możliwość obserwacji łyski w Polsce.

   tlo-ikonatlo-ikona       

Łyski zakładają gniazda na wodzie.

    tlo-ikona wp100 fltrt       

Pierwsze lęgi łysek.

         tlo-ikona wp100 fltrt  

Trwa migracja łysek.

ukryj/pokaż
kokoszka
tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona fltrt wp100tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt

Możliwość obserwacji kokoszki w Polsce. W okresie listopada do lutego występuje rzadziej.

   tlo-ikona fltrt wp100tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt    

Trwa okres lęgowy u kokoszki.

ukryj/pokaż
zielonka
   tlo-ikona fltrt wp100tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona   

Trwa występowania zielonki w POlsce.

ukryj/pokaż
wodnik
  tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona fltrt wp100tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt  

Okres występowania wodnika w Polsce.

tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt        tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt

Okres zimowania wodnika w Polsce w nielicznych miejscach, gdzie woda nie zamarza.

ukryj/pokaż
derkacz
    tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona   

Okres występowania w Polsce derkacza.

ukryj/pokaż
kropiatka
  tlo-ikonatlo-ikona fltrt wp100        

do Polski przylatuje kropiatka.

       tlo-ikonatlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt  

Kropiatka odlatuje z Polski.

Pokaż tylko bieżące wydarzenia



© Media Nauka 2008-2018 r.