Logo Media Nauka

Zadanie - równanie algebraiczne i kwadratowe z parametrem

Dla jakich wartości parametru m suma odwrotności pierwiastków równania x^2-2(m+1)+(m^2+3m-18)=0 ma wartość ujemną?

ksiązki Rozwiązanie zadania uproszczone

x^2-2(m+1)+(m^2+3m-18)=0 \\ \Delta \geq 0 \\ 4(m+1)^2-4(m^2+3m-18)\geq 0 \\ \cancel{4m^2}+8m+4-\cancel{4m^2}-12m+72\geq 0\\ -4m+76\geq 0\\ -4m\geq -76/:(-4) \\ m\leq 19

\frac{1}{x_1}+\frac{1}{x_2}< 0\\ \frac{x_2}{x_1x_2}+\frac{x_1}{x_1x_2}< 0 \\ \frac{x_1+x_2}{x_1x_2}<0
x_1+x_2=-\frac{b}{a}=-\frac{-2(m+1)}{1}=2(m+1) \\ x_1\cdot x_2=\frac{c}{a}=\frac{m^2+3m-18}{1}=m^2+3m-18
x_1\cdot x_2\neq 0 \\ m^2+3m-18\neq 0 \\ \Delta=3^2-4\cdot 1\cdot (-18)=81 \\ m_1\neq \frac{-b-\sqrt{\Delta}}{2a}=\frac{-3-9}{2}=-6 \\ m_2\neq \frac{-b+\sqrt{\Delta}}{2a}=\frac{-3+9}{2}=3

\frac{x_1+x_2}{x_1x_2}<0 \\ \frac{2(m+1)}{m^2+3m-18}<0/:2 \\ \frac{(m+1)}{(m+6)(m-3)}<0
(m+1)(m+6)(m-3)< 0

m(-∞;-6)-6(-6;-1)-1(-1;3)3(3;+∞)
m+6-0+++++
m+1---0+++
m-3-----0+
W(m)-0+0-0+

\begin{cases} m\in (-\infty;-6)\cup (-1;3) \\ m\leq 19 \\ m\neq -6 \\ m\neq 3 \end{cases}

\underline{m\in (-\infty;-6)\cup (-1;3)}

ksiązki Rozwiązanie zadania ze szczegółowymi wyjaśnieniami

Mamy do czynienia z równaniem kwadratowym z parametrem. W pierwszej kolejności należy zbadać, kiedy (dla jakich wartości parametru m)równanie ma pierwiastki.

Równanie kwadratowe posiada pierwiastki, kiedy wyróżnik kwadratowy jest dodatni (posiada wówczas dwa różne pierwiastki) albo jest równy zero (równanie ma wówczas jeden podwójny pierwiastek). Mamy zatem warunek:

x^2-2(m+1)+(m^2+3m-18)=0 \\ \Delta \geq 0 \\ a=1\\ b=-2(m+1) \\ c=m^2+3m-18 \\ \Delta=b^2-4ac \\ 4(m+1)^2-4(m^2+3m-18)\geq 0 \\ 4(m^2+2m+1)-4m^2-12m+72\geq 0 \\ \cancel{4m^2}+8m+4-\cancel{4m^2}-12m+72\geq 0\\ -4m+76\geq 0\\ -4m\geq -76/:(-4) \\ m\leq 19 tło tło tło tło tło tło

Zatem równanie kwadratowe posiada pierwiastki dla m mniejszego lub równego 19. Zgodnie z warunkami zadania mamy zbadać, dla jakich wartości parametru m suma odwrotności pierwiastków jest ujemna. Zapiszemy ten warunek:

\frac{1}{x_1}+\frac{1}{x_2}< 0\\ \frac{x_2}{x_1x_2}+\frac{x_1}{x_1x_2}< 0 \\ \frac{x_1+x_2}{x_1x_2}<0

Wykorzystamy teraz wzory Viete'a

x_1+x_2=-\frac{b}{a} \\ x_1\cdot x_2=\frac{c}{a}

Zgodnie z nimi mamy:

x_1+x_2=-\frac{b}{a}=-\frac{-2(m+1)}{1}=2(m+1) \\ x_1\cdot x_2=\frac{c}{a}=\frac{m^2+3m-18}{1}=m^2+3m-18 tło tło tło tło

Ponieważ w naszej nierówności iloczyn pierwiastków występuje w mianowniku, musimy pamiętać, że:

x_1\cdot x_2\neq 0 \\ m^2+3m-18\neq 0 \\ \Delta=3^2-4\cdot 1\cdot (-18)=81 \\ m_1\neq \frac{-b-\sqrt{\Delta}}{2a}=\frac{-3-9}{2}=-6 \\ m_2\neq \frac{-b+\sqrt{\Delta}}{2a}=\frac{-3+9}{2}=3

Wracamy do naszej nierówności:

\frac{x_1+x_2}{x_1x_2}<0 \\ \frac{2(m+1)}{m^2+3m-18}<0/:2 \\ \frac{(m+1)}{(m+6)(m-3)}<0

W ostatnim kroku wykorzystaliśmy to, że wyznaczyliśmy krok wcześniej pierwiastki trójmianu x2+3m-18

Powyższa nierówność jest równoważna nierówności:

(m+1)(m+6)(m-3)< 0

Dlaczego? Zauważmy, że badamy znak wyrażenia z lewej strony nierówności (badamy dla jakich wartości m ułamek jest dodatni). Kreska ułamkowa zastępuje dzielenie. Jeżeli dzielimy przez siebie pewne liczby, to otrzymamy wynik, którego znak będzie taki sam, jakbyśmy te same liczby pomnożyli przez siebie.

Po lewej stronie nierówności mamy wielomian rozłożony na czynniki. Bezpośrednio więc z postaci iloczynowej wielomianu odczytujemy pierwiastki wielomianu: -6, -1, 3. Sporządzamy siatkę znaków. Miejsca zerowe wyznaczają przedziały, które zapisujemy w kolumnach. W rzędach zapisujemy czynniki wielomianu. Ostatni wiersz, to znaki wielomianu. W kratkach zapisujemy znaki czynników dla wartości z poszczególnych przedziałów. Oto tabela:

m(-∞;-6)-6(-6;-1)-1(-1;3)3(3;+∞)
m+6-0+++++
m+1---0+++
m-3-----0+
W(m)-0+0-0+

Jak sprawdzić znak czynnika dla danego przedziału? Wystarczy dowolną liczbę z danego przedziału podstawić za niewiadomą i obliczyć wynik. Znak wyniku wpisujemy do kratki tabeli.
(np. dla pierwszej kratki znak ustalamy w następujący sposób: weźmy dowolną liczbę z przedziału (-∞;-6), niech to będzie -10 i podstawmy do czynnika wielomianu m-6 i otrzymujemy wynik -16, a więc ujemny. Znak "-" wpisujemy do odpowiedniej kratki)

Jak znaleźć znak wielomianu? Wystarczy pomnożyć przez siebie w kolumnie jedności ze znakami z poszczególnych kratek.
(np. dla pierwszej kolumny (-1)\cdot (-1)\cdot (-1)=-1, więc znak "-" wpisujemy w ostatnią kratkę pierwszej kolumny)
Bezpośrednio z tabeli odczytujemy rozwiązanie. Interesują nas te przedziały, dla których wielomian W(m) jest mniejszy od zera.

m\in (-\infty;-6)\cup (-1;3)

Zapiszmy na koniec wszystkie warunki i otrzymany wynik łącznie:

\begin{cases} m\in (-\infty;-6)\cup (-1;3) \\ m\leq 19 \\ m\neq -6 \\ m\neq 3 \end{cases}

Pierwszy zbiór zapisany w układzie spełnia wszystkie pozostałe trzy warunki. Jest to więc rozwiązanie zadania.

ksiązki Odpowiedź

m\in (-\infty;-6)\cup (-1;3)

© medianauka.pl, 2010-01-26, ZAD-545



Zadania podobne

kulkaZadanie - wzory Viete'a i równanie kwadratowe
Kwadrat różnicy pierwiastków równania kwadratowego x^2-x+m=0 jest równy 17. Znaleźć rozwiązanie tego równania.

Pokaż rozwiązanie zadania

kulkaZadanie - wzory Viete'a i równanie kwadratowe
Suma kwadratów pierwiastków równania kwadratowego x^2+dx+1=0 jest równa 7. Znaleźć rozwiązanie tego równania.

Pokaż rozwiązanie zadania

kulkaZadanie - wzory Viete'a - zastosowanie w zadaniach
Znaleźć równanie kwadratowe, którego suma kwadratów pierwiastków jest równa \frac{17}{4} a suma odwrotności pierwiastków jest równa \frac{3}{2}.

Pokaż rozwiązanie zadania

kulkaZadanie - zastosowanie wzorów Viete'a
Rozwiązać równanie kwadratowe x^2+mx-3=0 jeśli wiadomo, że suma odwrotności pierwiastków równania jest równa 2.

Pokaż rozwiązanie zadania

kulkaZadanie maturalne nr 12, matura 2016 (poziom rozszerzony)
Dany jest trójmian kwadratowy f(x)=x^2+2(m+1)x+6m+1. Wyznacz wszystkie rzeczywiste wartości parametru m, dla których ten trójmian ma dwa różne pierwiastki x1, x2 tego samego znaku, spełniające warunek |x1-x2|<3.

Pokaż rozwiązanie zadania

kulkaZadanie maturalne nr 13, matura 2015 (poziom rozszerzony)
Dany jest trójmian kwadratowy f(x)=(m+1)x^2+2(m-2)x-m+4. Wyznacz wszystkie wartości parametru m, dla których trójmian f ma dwa różne pierwiastki rzeczywiste x1, x2, spełniające warunek x_1^2-x_2^2=x_1^4-x_2^4.

Pokaż rozwiązanie zadania



© Media Nauka 2008-2018 r.