Logo Serwisu Media Nauka

Dżelada, dżelada brunatna
(Theropithecus gelada)

Dżelada, dżelada brunatna (Theropithecus gelada) to ssak z rodziny małp wąskonosych. Ciało pokryte brązową sierścią, jaśniejszą od strony brzusznej. Na piersiach brak owłosienia. Skóra w tym miejscu jest czerwona. Na głowie charakterystyczny grzebień z włosów. U samców długie bokobrody. Ogon zakończony jest pędzlem. Otwory nosowe z boku nosa. Czasem zaliczana jest do pawianów. Oczy mają jasne obramowanie. Na pośladkach czarne nagnioty. Samice są o połowę lżejsze od samców.

Dżelada, dżelada brunatna (Theropithecus gelada)
© Martina Berg - Fotolia.com

Nazwa gatunku
Dżelada, dżelada brunatna (Theropithecus gelada)
Nazwy obce
angielska: Gelada Baboon
niemiecka: Dschelada, Blutbrustpavian
czeska: Dželada
francuska: Gelada
hiszpańska: Gelada
Pierwsze opisanie gatunku
(Rüppell, 1835)
Obszar występowania
Europa - nie; Polska - nie;
Azja - nie;
Afryka - tak;
Ameryka Północna - nie;
Ameryka Południowa - nie;
Australia - nie;
Antarktyda - nie;
Dżelada, dżelada brunatna - mapa występowania na świecie
Wielkość
Długość: 70 cm
Długość ogona: 50 cm
Ciężar: od 15 kg do 28 kg
Maksymalna długość życia
15 lat.
Podgatunki
T. g. gelada (Rüppell, 1835)
T. g. obscurus Heuglin, 1863
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ssaki (Mammalia)
Rząd: Naczelne (Primates)
Rodzina: Małpy wąskonose (Cercopithecidae)

Występowanie i środowisko

Wąwozy górskie Etiopii. Zamieszkuje tereny skaliste i zakrzewione. Spotyka się te małpy nawet na wysokości 5000 m n.p.m.

Tryb życia i zachowanie

Prowadzi naziemny tryb życia. Jest aktywna w dzień. W nocy śpi w jaskiniach, załomach skalnych. Skupia się w rodzinne grupy, którymi przewodzą stare samce.

Tworzą haremy złożone z kilku samic i jednego samca. Haremy z kolei łączą się w ogromne, liczące nawet 600 osobników stada. Takie stado zajmuje terytorium do 2,5 km2.

Pożywienie

Jest wszystkożerna z przewagą pokarmu roślinnego. Zjada liście, owoce, orzechy, cebulki, a także małe zwierzęta takie jak owady, jaja ptasie, pisklęta.

Rozmnażanie

Samica rodzi zwykle jedno młode w okresie od lutego do kwietnia po ciąży trwającej 8 miesięcy. Samica bardzo troskliwie opiekuje się noworodkiem. Gdy pojawia się nowe młode, odtrąca starsze dziecko, które przeżywa szok i próbuje zwracać na siebie uwagę za wszelką cenę. Po kilku dniach odchodzi do grupy rówieśniczej. Dojrzałość płciową osiąga po 5 latach.

Ochrona i zagrożenia status IUCN - LC

Gatunek ten nie jest zagrożony wymarciem. Ma status LC w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych. Podgatunek T. g. gelada jest narażony na wyginięcie (kategoria VU w Czerwonej Księdze Gatunków Zagroż0nych).

Ciekawostki

Zaatakowane stado dżelad rzuca w napastnika kamieniami.

Zdjęcia i grafiki - galeria


© medianauka.pl, 2013-01-12, GAT-300




Polecamy koszyk



© Media Nauka 2008-2017 r.