Funkcja

Definicja Definicja

Funkcja (odwzorowanie) zbioru X w zbiór Y jest to przyporządkowanie każdemu elementowi x ze zbioru X dokładnie jednego elementu y ze zbioru Y

Funkcję zapisujemy w następujący sposób:

f(x)=x \rightarrow y, \quad gdzie \quad x \in X, \quad y \in Y

lub prościej:

y=f(x), \quad gdzie \quad x \in X, \quad y \in Y

Argument i wartość funkcji

Element x nazywamy argumentem funkcji lub zmienną niezależną.
Element y nazywamy wartością funkcji lub zmienną zależną.

Przykład Przykład

Jeżeli zdefiniujemy funkcję, która każdej liczbie naturalnej przyporządkowuje liczbę do niej przeciwną, to argumentami funkcji będą liczby naturalne, a wartościami funkcji liczby całkowite ujemne.

Dziedzina i przeciwdziedzina funkcji

Zbiór X nazywamy dziedziną funkcji i często oznaczamy przez D_{f}.
Używamy także pojęcia przeciwdziedziny (zbioru wartości funkcji). Jest to zbiór takich y \in Y, dla których istnieje x \in X takie, że y=f(x). Przeciwdziedzinę oznaczamy przez D_{f}^{-1}.

W praktyce warunek y∈Y pomijamy, natomiast pomijając warunek x∈X przyjmujemy, że dziedziną funkcji jest zbiór wszystkich liczb, dla których spełniona jest prawa strona równości y=f(x).

Jeżeli mamy do czynienia z przypadkiem, w którym każdy element zbioru Y jest przyporządkowany co najmniej jednemu elementowi ze zbioru X, to mówimy, że zbiór X jest odwzorowany na zbiór Y. W takim przypadku zbiór Y jest przeciwdziedziną funkcji.

Przykłady

Przykład Przykład 1

funkcja

Rysunek ilustruje przykład funkcji f, która każdemu elementowi x ze zbioru X przyporządkowuje dokładnie jeden element ze zbioru Y. Dziedzina jest tutaj trójelementowa, przeciwdziedzina również ma trzy elementy. Przykład ten ilustruje odwzorowanie zbioru X na zbiór Y. W takim odwzorowaniu przeciwdziedziną jest cały zbiór Y.

Określaniem dziedziny i przeciwdziedziny funkcji zajmiemy się w kolejnych artykułach (linki na dole).

Przykład Przykład 2

funkcja

Tutaj również mamy do czynienia z funkcją mimo, że w zbiorze Y znajduje się element nie przyporządkowany żadnemu elementowi ze zbioru X. Mamy więc do czynienia z odwzorowaniem zbioru X w zbiór Y (nie jest to odwzorowanie "na") i w tym przypadku zbiór Y nie jest przeciwdziedziną funkcji. Przeciwdziedzina, zaznaczona w zbiorze Y innym kolorem, jest jego podzbiorem. Warto zauważyć, że dwa elementy ze zbioru X są przypisane do tego samego elementu ze zbioru Y.

Przykład Przykład 3

funkcja

Przyporządkowanie, które zostało zilustrowane na powyższym rysunku nie jest funkcją, gdyż nie każdemu elementowi ze zbioru X przyporządkowano element ze zbioru Y (w zbiorze X pozostał 1 element, który nie jest przyporządkowany).

Przykład Przykład 4

funkcja

Przyporządkowanie, które zostało zilustrowane na powyższym rysunku nie jest funkcją, gdyż jednemu elementowi ze zbioru X (zaznaczono go na czerwono) przyporządkowano aż dwa elementy ze zbioru Y, a w myśl definicji funkcji, ma być przyporządkowany dokładnie jeden element.

Przykłady określania funkcji

A oto inne przykłady funkcji:

Każdemu z 25 uczniów klasy Ib przyporządkowano numer w dzienniku.
Jest to przykład funkcji. Dziedziną jest tutaj 25-elementowy zbiór uczniów, przeciwdziedziną zbiór liczb naturalnych w zakresu od 1 do 25. Jest to ponadto odwzorowanie zbioru X na zbiór Y.

Każdej liczbie rzeczywistej przyporządkowujemy liczbę o jeden większą.
Jest to przykład funkcji liczbowej. Możemy ją zapisać w postaci: y=x+1. Dziedziną i przeciwdziedziną jest tutaj zbiór liczb rzeczywistych R.

Każdej liczbie rzeczywistej przyporządkowujemy jej kwadrat.
Jest to przykład funkcji liczbowej. Możemy ją zapisać w postaci: f(x)=x2. Dziedziną i przeciwdziedziną jest tutaj zbiór liczb rzeczywistych R.

Każdej liczbie rzeczywistej przyporządkowujemy liczbę 1.
Jest to przykład funkcji liczbowej. Możemy ją zapisać w postaci: f(x)=1. Dziedziną jest tutaj zbiór liczb rzeczywistych R, natomiast przeciwdziedziną zbiór {1}.

Każdej liczbie rzeczywistej przyporządkowujemy jej odwrotność.
Jest to przykład funkcji liczbowej. Możemy ją zapisać w postaci: y=\frac{1}{x}. Dziedziną i przeciwdziedziną jest tutaj zbiór R\{0}.

Każdemu trójkątowi przyporządkowujemy jego pole powierzchni.
Jest to przykład funkcji. Dziedziną jest zbiór wszystkich trójkątów. Przeciwdziedziną jest tutaj zbiór R+.

Własności funkcji, rodzaje funkcji oraz ich wykresy są omawiane w kolejnych artykułach o funkcjach (wybierz Funkcje z bocznego menu).



© medianauka.pl, 2009-04-28, ART-190


Inne zagadnienia z tej lekcji

Wyznaczanie wartości i argumentów funkcjiWyznaczanie wartości i argumentów funkcji
Wyznaczenie wartości polega zwykle na podstawieniu argumentu funkcji do wzoru, który określa tę funkcję.
Wyznaczanie dziedziny funkcjiWyznaczanie dziedziny funkcji
Dziedzina jest zbiorem argumentów funkcji. Wyznaczanie dziedziny funkcji.


Niektóre treści nie są dostosowane do Twojego profilu. Jeżeli jesteś pełnoletni możesz wyrazić zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych. W ten sposób będziesz miał także wpływ na rozwój naszego serwisu.
© Media Nauka 2008-2018 r.