Logo Media Nauka
PL

Cietrzew

Cietrzew (Lyrurus tetrix) to ptak z rodziny głuszcowatych. Samiec cietrzewia jest granatowoczarny z metalicznym połyskiem, ma białe pokrywy podogonowe, na skrzydle dwie białe pręgi, sterówki zewnętrzne wydłużone i wygięte lirowato na zewnątrz. Nad oczami naga skóra tworzy czerwone, jaskrawe "róże". Samica jest mniejsza i brunatna z wierzchu z czerwonawymi pręgami, spód jasny, pokrywy podogonowe białe. Młode są podobne do samicy. Ogon cietrzewia jest u samca i samicy wcięty, a u samca sterówki przyjmują lirowaty kształt. Młode są podobne do samic. Cietrzew to leśny ptak.

Cietrzew (Lyrurus tetrix)
© Photohunter - Fotolia.com

Nazwa gatunku
Cietrzew
Nazwa łacińska
Lyrurus tetrix
Synonimy
Tetrao tetrix, Linnaeus, 1758
Nazwy obce
angielska: Black Grouse
niemiecka: Birkhuhn
czeska: Tetřívek obecný
francuska: Tétras lyre
hiszpańska: Gallo lira
Pierwsze opisanie gatunku
(Linnaeus, 1758)
Obszar występowania
Europa - tak; Polska - tak;
Azja - tak;
Afryka - nie;
Ameryka Północna - nie;
Ameryka Południowa - nie;
Australia - nie;
Antarktyda - nie;
Cietrzew - mapa występowania na świecieCietrzew - mapa występowania w Polsce
Legenda
Legenda 1 Obszary całorocznego występowania
Legenda 2 Obszary gniazdowania
Legenda 3 Obszary zimowania
Wielkość
Długość: od 47 cm do 62 cm
Rozpiętość skrzydeł: od 72 cm do 95 cm.
Ciężar: od 750 g do 1.4 kg
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ptaki (Aves)
Rząd: Kuraki (Galliformes)
Rodzina: Głuszcowate (Tetraonidae)
Głos
Podczas toków samce wydają bulgoczące świsty. Kura gdacze.

Występowanie i środowisko

Północna i środkowa Eurazja. W Polsce nieliczny. Skraje lasów, poręby, chętnie w pobliżu pól z gryką. Preferuje lasy iglaste. W górach występuje powyżej górnej granicy lasu.

Tryb życia i zachowanie

Prowadzi osiadły tryb życia. Jest dość skryty. Lot z fazą ślizgu, trzepot skrzydłami mocny i głośny. Odgłos jaki wydaje cietrzew to bulgoczący świst wydawany przez samca podczas toków i gdakanie kury.

Pożywienie

Zjada pokarm roślinny, latem zjada dużo bezkręgowców. Zimą lubi zjadać pąki brzozy.

Rozmnażanie

Jest poligamiczny. Znany jest z wiosennych toków. Toki odbywają się rano, zawsze gromadnie w tym samym miejscu. Gniazduje na ziemi. Gniazdo jest starannie ukryte, w dużej odległości od tokowiska. Wyprowadza jeden lęg w roku. Samica składa 6-14 jaj, które samica wysiaduje przez 26 dni. Sama też wodzi pisklęta. Toki odbywają się cały rok za wyjątkiem środka lata i zimy. Szczyt tkowania ma miejsce w kwietniu-maju, a także w październiku-listopadzie.

LC

Ochrona i zagrożenia

Gatunek ten nie jest zagrożony wymarciem. Ma status LC w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych. Od dawna obserwuje się spadek liczebności cietrzewia. Jest to związane z malejącą liczbą torfowisk i bagien, które są ich naturalnym środowiskiem, ale także przyczynia się do tego rozwój turystyki, narciarstwa, stosowanie chemii w ochronie roślin. Niegdyś był to gatunek łowny.

Ciekawostki

Kogut cietrzewia nie zawsze rozpoznaje samicę swego gatunku, z czego biorą się mieszańce z głuszcem lub bażantem.

Pytania

Kiedy przypada okres godowy cietrzewi?

Okres godowy przypada na wiosnę, na przełomie kwietnia i maja. Wówczas samice składają jaja. Co istotne toki odbywają się praktycznie cały rok z dwoma okresami zwiększonej intensywności (spójrz na kalendarz przyrody).

Czy cietrzew to głuszec?

Cietrzew należy do rodziny głuszcowatych. Należy jednak pamiętać, że głuszec jest nazwą odrębnego gatunku, również opisanego w naszym serwisie.

Jak się nazywa samica cietrzewia?

Samica cietrzewia to cieciorka. Samiec nazywany jest zwyczajnie kogutem.

Ile jest cietrzewi w Polsce?

Szacuje się, że w początkowych latach naszego wieku w Polsce na wolności żyło około 2000 osobników.


Zdjęcia - galeria


© medianauka.pl, 2013-06-23, GAT-624

Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
cietrzew
        

Trwają najbardziej intensywne toki cietrzewi.

Pokaż tylko bieżące wydarzenia






© Media Nauka 2008-2018 r.