Rozwiązywanie nierówności liniowych

Poniżej prosty przykład rozwiązania nierówności pierwszego stopnia z jedną niewiadomą.

zadanie Zadanie

Rozwiązać nierówność: \frac{5}{8}-\frac{3x}{2}\leq{1}

Rozwiązanie:
\frac{5}{8}-\frac{3x}{2}\leq{1}\\{-\frac{3}{2}x\leq{1}-\frac{5}{8}}\\{-\frac{3}{2}x\leq{\frac{3}{8}}/\cdot{(-\frac{2}{3})}}\\{x\geq-\frac{3}{8}\cdot{\frac{2}{3}}}\\{x\geq-\frac{1}{4}}

Odpowiedź: x\in{\langle-\frac{1}{4};+\infty)}

Nierówności liniowe z parametrem

Teoria Nie zawsze w nierówności jawnie zapisywane są liczby. Zamiast nich stosuje się oznaczenia literowe, nazywane parametrami, a nierówność zawierająca takie oznaczenia literowe jest nazywana nierównością z parametrem. Zawsze w takim równaniu musimy wskazać niewiadomą lub ze względu na jaką zmienną należy rozwiązać daną nierówność.

Cel parametryzowania został omówiony przy okazji rozwiązywanie równań pierwszego stopnia

zadanie Zadanie

Rozwiązać nierówność ze względu na niewiadomą x.
mx-x-5\geq{0}\\{(m-1)x\geq{5}}

1) Jeżeli m=1, wówczas nierówność jest sprzeczna ( 0\cdot{x}\geq{5})
2) Jeżeli m\neq{1}\quad{i}\quad{m-1>0} wówczas:
(m-1)x\geq{5}/:(m-1)\\{x\geq{\frac{5}{m-1}}}
3) Jeżeli m\neq{1}\quad{i}\quad{m-1<0} wówczas:
(m-1)x\geq{5}/:(m-1)\\{x\leq{\frac{5}{m-1}}}

Odpowiedź: Dla m=1 nierówność nie ma rozwiązania, dla m>1 zbiorem rozwiązań jest przedział \langle{\frac{5}{m-1}};+\infty), dla m<1 zbiorem rozwiązań nierówności jest przedział (-\infty;\frac{5}{m-1}\rangle

Teoria Na podstawie tego przykładu widać, że jeżeli mnożymy obie strony nierówności przez wyrażenie, co do znaku którego nie jesteśmy pewni, trzeba prowadzić często zawiłą analizę przypadków. Jeszcze gorzej jest w przypadku, gdy mnożymy obie strony nierówności przez zmienną. Należy unikać mnożenia stron nierówności przez wyrażenia zawierające niewiadomą.

Zadania z treścią

Teoria Osobną grupę zadań stanowią zadania z treścią. Najważniejsze w procesie rozwiązywania takich zadań jest dobre oznaczenie niewiadomej i zapisanie zdania logicznego wypowiadanego w treści zadania za pomocą nierówności.

zadanie Zadanie

Paweł jest o 2 lata starszy od Piotrka. Kiedy suma wieku chłopców będzie większa od dziesięciokrotności różnicy wieku starszego chłopca i młodszego?

Niech x oznacza wiek Piotrka.
Wówczas x+2 - wiek Pawła.

Układamy nierówność: x+(x+2)>10(x+2-x) (rozpatrujemy przypadek, kiedy od wieku starszego chłopca odejmujemy wiek chłopca młodszego, w przeciwnym przypadku warunek jest zawsze spełniony)
2x+2>20
2x>18 /:2
x>9

Odpowiedź: Warunek jest spełniony, gdy Piotr ma powyżej 9 lat, a Paweł powyżej 11 lat.



Zadania z rozwiązaniami

Zadanie nr 1.

Rozwiązać nierówność:
a) \frac{1}{2}(x-1)+x\geq 5-2(x+2)
b) (x-5)^2\geq (x+4)^2
c) \frac{2x-3}{5}>\frac{1-x}{2}

Pokaż rozwiązanie zadania.

Zadanie nr 2.

Rozwiązać nierówność: x^2+ax<(x-a)^2 ze względu na niewiadomą x.

Pokaż rozwiązanie zadania.

Zadanie nr 3.

W pewnej liczbie dwucyfrowej liczba jedności jest o 4 większa od liczby dziesiątek. Znaleźć tę liczbę, jeśli wiadomo, że jest większa od 40 i mniejsza od 50.

Pokaż rozwiązanie zadania.

Zadanie nr 4.

Dziadek jest dwa razy starszy od wnuczka. Kiedy suma ich wieku przekroczy 90 lat?

Pokaż rozwiązanie zadania.

Zadanie nr 5 — maturalne.

Ile liczb całkowitych x spełnia nierówność \frac{2}{7}< \frac{x}{14} < \frac{4}{3}?

A. 14
B. 15
C. 16
D. 17

Pokaż rozwiązanie zadania.

Zadanie nr 6 — maturalne.

Wskaż rysunek, na którym jest przedstawiony zbiór wszystkich rozwiązań nierówności 2 - 3x ≥ 4

Pokaż rozwiązanie zadania.





Inne zagadnienia z tej lekcji

Nierówność liniowa z jedną niewiadomą

Nierówność liniowa z jedną niewiadomą

Nierówność liniowa z jedną niewiadomą jest to nierówność: ax+b<0, ax+b>0, gdzie a i b - dowolne liczby rzeczywiste, x - niewiadoma.

Nierówności z wartością bezwzględną

Nierówności z wartością bezwzględną

Rozwiązanie nierówności z wartością bezwzględną wymaga zastosowanie własności wynikającej bezpośrednio z definicji wartości bezwzględnej.

Test wiedzy

Test wiedzy

Sprawdź swoje umiejętności z materiału zawartego w tej lekcji.




© medianauka.pl, 2009-06-25, ART-248



Niektóre treści nie są dostosowane do Twojego profilu. Jeżeli jesteś pełnoletni możesz wyrazić zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych. W ten sposób będziesz miał także wpływ na rozwój naszego serwisu.
©® Media Nauka 2008-2023 r.