Logo Media Nauka
Sklep naukowy

Pochodna w zadaniach z treścią

Teoria Bardzo ciekawe zastosowanie pochodnej związane jest z zagadnieniami geometrii, ekonomii, fizyki i innych dziedzin, gdy szukamy najbardziej optymalnych rozwiązań w zależności od różnego rodzaju parametrów (gdy na przykład chcemy znaleźć pole największe pole powierzchni figury w zależności od różnych długości jej wymiarów, lub optymalne koszty w zależności od innych parametrów.) W takim przypadku korzystamy z wiedzy jaką zdobyliśmy podczas wyznaczania największej i najmniejszej wartości funkcji oczywiście z wykorzystaniem ekstremum funkcji i jej pochodnej.

Podstawową trudnością podczas rozwiązywania tego typu problemów jest znalezienie funkcji zależności między szukaną wartością a parametrami tak, aby była to funkcja jednej zmiennej. Potem postępujemy już tak, jak przy zwykłym wyznaczaniu największej lub najmniejszej wartości funkcji. Zilustrujmy to przykładem:

Przykład Przykład

Który z trójkątów równoramiennych o obwodzie równym S=4 ma największe pole powierzchni?

wykres

Wprowadzamy oznaczenia:

P - pole powierzchni,
h - wysokość trójkąta,
a - podstawa trójkąta,
b - długość ramion trójkąta,
S=4 - obwód trójkąta.

Szukamy największego pola powierzchni, które w przypadku trójkąta wyraża się wzorem:

P=\frac{1}{2}ah.

Nie możemy skorzystać jeszcze z wiadomości o ekstremum funkcji, ponieważ powyższy wzór się do tego nie nadaje. Mamy bowiem pole powierzchni P uzależnione od zmiennej a o9raz h. Skorzystajmy zatem z tego, że dany jest obwód trójkąta:

S=4=2b+a

Stąd możemy a wyrazić poprzez inną zmienną (będzie wygodniej):

a=4-2b

Na podstawie twierdzenia Pitagorasa możemy napisać:

h^2+(\frac{1}{2}a)^2=b^2\\ h^2=b^2-\frac{1}{4}a^2

a wyznaczyliśmy nieco wcześniej, więc wstawiamy do powyższego wzoru:

h^2=b^2-\frac{1}{4}(4-2b)^2=b^2-\frac{1}{4}(16-16b+4b^2)=b^2-4+4b-b^2=4b-4=4(b-1)\\ h=\sqrt{4(b-1)}=2\sqrt{b-1}

Wstawiamy wyliczoną wartość a oraz h do wzoru na pole trójkąta:

P=\frac{1}{2}ah=\frac{1}{2}(4-2b)\cdot 2\sqrt{b-1}\\ P=(4-2b)\sqrt{b-1}

Ponieważ pole powierzchni trójkąta jest teraz funkcją jednej zmiennej, możemy szukać ekstremum funkcji. Szukamy go w miejscach, w których pochodna jest równa zeru. Obliczamy więc pochodną funkcji P(b) - jest to pochodna iloczynu funkcji:

P'=[(4-2b)\sqrt{b-1}]'=(4-2b)'\sqrt{b-1}+(4-2b)(\sqrt{b-1})'=-2\sqrt{b-1}+(4-2b)\cdot \frac{1}{2\sqrt{b-1}}=\\ =-2\sqrt{b-1}+\cancel{2}(2-b)\frac{1}{\cancel{2}\sqrt{b-1}}=\frac{-2\sqrt{b-1}\cdot \sqrt{b-1}}{\sqrt{b-1}}+\frac{2-b}{\sqrt{b-1}}=\frac{-2(b-1)+2-b}{\sqrt{b-1}}=\frac{4-3b}{\sqrt{b-1}}

Szukamy ekstremum w punkcie, w którym pochodna jest równa zeru:

P'=0\Leftrightarrow \frac{4-3b}{\sqrt{b-1}}=0

Ułamek jest równy zeru, gdy licznik jest zerem.

4-3b=0\\ 3b=4/:3\\ b=\frac{4}{3}

Gdy b=4/3 pole powierzchni osiąga maksimum lub minimum. Zauważamy, że dla b mniejszych od 4/3 pochodna przyjmuje dodatnie wartości, natomiast dla pozostałych - wartości ujemne. Pochodna przechodzi więc przez punkt 4/3 ze znaku dodatniego w ujemny - osiąga więc w tym punkcie maksimum.

Obliczmy jeszcze długość podstawy a:

a=4-2b=4-2\cdot \frac{4}{3}=\frac{4}{3}

oraz pole P:

P=(4-3b)\sqrt{b-1}=(4-2\cdot \frac{4}{3})\sqrt{\frac{4}{3}-1}=(\frac{12}{3}-\frac{8}{3})\frac{1}{\sqrt{3}}=\frac{4}{3\sqrt{3}}=\frac{4\sqrt{3}}{9}

Odpowiedź: Pole trójkąta o obwodzie S=4 jest największe, gdy wszystkie jego boki są równe i mają długość 4/3


© medianauka.pl, 2010-09-26, ART-942






Inne zagadnienia z tej lekcji


Zadania z rozwiązaniami

spis treści
Zbiór zadań związany
z niniejszym artykułem.


zadanie-ikonka Zadanie - zadanie z treścią - zastosowanie pochodnej
Rzucony kamień zakreśla w powietrzu tor opisany równaniem y=x-x^2. Jakie jest maksymalne wzniesienia kamienia?

zadanie-ikonka Zadanie - zastosowanie pochodnej funkcji w zadaniu z treścią
Jakie wymiary powinna mieć metalowa puszka w kształcie walca, aby przy określonej pojemności V zużyć możliwie najmniej blachy do jej wykonania?

zadania maturalne zadanie-ikonka Zadanie maturalne nr 16, matura 2016 (poziom rozszerzony)
Parabola o równaniu y=2-\frac{1}{2}x^2 przecina oś Ox układu współrzędnych w punktach A = (- 2,0) i B = (2,0). Rozpatrujemy wszystkie trapezy równoramienne ABCD, których dłuższą podstawą jest odcinek AB, a końce C i D krótszej podstawy leżą na paraboli (zobacz rysunek).
Zadanie 16, ilustracja, matura 2016
Wyznacz pole trapezu ABCD w zależności od pierwszej współrzędnej wierzchołka C. Oblicz współrzędne wierzchołka C tego z rozpatrywanych trapezów, którego pole jest największe.

zadania maturalne zadanie-ikonka Zadanie maturalne nr 16, matura 2015 (poziom rozszerzony)
Rozpatrujemy wszystkie stożki, których przekrojem osiowym jest trójkąt o obwodzie 20. Oblicz wysokość i promień podstawy tego stożka, którego objętość jest największa. Oblicz objętość tego stożka.




Polecamy koszyk



© Media Nauka 2008-2017 r.