Logo Media Nauka

Zawisakowate

Zawisakowate (Sphingidae) to rodzina owadów, która liczy dziś około 1100 gatunków. W Polsce stwierdzono 20 gatunków z tej rodziny owadów.

Wygląd

Bywają mylone z kolibrami. Mają masywne ciało, długie i wąskie skrzydła. Są średniej wielkości lub duże. Skrzydła pierwszej pary są wąskie i długie. Skrzydła drugiej pary są krótkie i owalne. Odwłok zwęża się ku tyłowi. Nie mają przyoczek. Ubarwienie różne, zwykle brązowe, szare, ale także różowe, zielone. Gatunki z rodzaju Hemaris mają skrzydła przezroczyste i przypominają trzmiele. Ssawka ma długość nawet kilku centymetrów, a u gatunków egzotycznych nawet 20 cm! Gąsienice są gładkie, zaopatrzone w duży róg na jedenastym segmencie. Dymorfizm płciowy nie występuje lub jest słabo zaznaczony.

Gatunki

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych.


Fruczak gołąbekFruczak gołąbek PL

Macroglossum stellatarum

Fruczak gołąbek to duża ćma z rodziny zawisakowatych, który do złudzenia przypomina kolibra, gdyż zawisa nad kwiatami trzepocząc skrzydłami z bardzo dużą częstotliwością zupełnie jak koliber.


Fruczak trutniowiecFruczak trutniowiec PL

Hemaris tityus

Fruczak trutniowiec bardziej przypomina z wyglądu trzmiela niż motyla. Ma przeźroczyste skrzydła. Jest u nas dość pospolity. Ciało pękate, brunatne, z ciemną przepaską i ciemnym końcem odwłoka, gęsto owłosione.


Nastrosz lipowiecNastrosz lipowiec PL

Mimas tiliae

Nastrosz lipowiec (Mimas tiliae) to gatunek pospolitego motyla z rodziny zawisakowatych. Skrzydła pierwszej pary są zielonkawe, ochrowe, mogą też mieć różowy odcień. Skrzydła drugiej pary są żółte i mają ciemną przepaskę.


Nastrosz półpawikNastrosz półpawik PL

Smerinthus ocellatus

Nastrosz półpawik (Smerinthus ocellatus) to gatunek motyla z rodziny zawisakowatych. Druga para skrzydeł ma różowe tło z niebieskim pawim okiem w czarnej i białej obwódce.Gąsienica jest zielonkawa z ukośnymi białymi lub żółtymi paskami.


Nastrosz topolowiecNastrosz topolowiec PL

Laothoe populi

Nastrosz topolowiec (Laothoe populi) to gatunek motyla z rodziny zawisakowatych. Skrzydła szarobrunatne, szarożółte lub szarobrunatne z ciemnymi przepaskami. Gąsienica jest zielona z żółtymi ukośnymi kreskami.


Zawisak borowiecZawisak borowiec PL

Sphinx pinastri

Zawisak borowiec (Sphinx pinastri) to gatunek motyla nocnego z rodziny zawisakowatych. Cechą charakterystyczną są trzy skośne i ciemne kreski na szarych skrzydłach pierwszej pary oraz słabo widoczne przepaski.


Zawisak powojowiecZawisak powojowiec PL

Agrius convolvuli

Zawisak powojowiec (Agrius convolvuli) to dość duża ćma z rodziny zawisakowatych. Ma szare skrzydła ze wzorkiem zygzakowatych, ciemnych i jasnych linii. Ssawka tego gatunku jest najdłuższa ze wszystkich krajowych motyli.


Zawisak tawulecZawisak tawulec PL

Sphinx ligustri

Zawisak tawulec (Sphinx ligustri) to nocny motyl z rodziny zawisakowatych. Skrzydła są brunatne. We wzorze czarne kreski i ciemne przepaski. Na odwłoku znajdują się czarne i czerwone przepaski.


Zmierzchnica trupia główkaZmierzchnica trupia główka PL

Acherontia atropos

Zmierzchnica trupia główka (Acherontia atropos) 5o największy pod względem ciężaru motyl Europy. Prowadzi nocny tryb życia. W Polsce dość rzadki. Na grzbiecie znajduje się jasny rysunek przypominający trupią czaszkę.


Zmrocznik gładyszZmrocznik gładysz PL

Deilephila elpenor

Zmrocznik gładysz (Deilephila elpenor) to nocny motyl o oliwkowej barwie ciała i skrzydeł z pięknymi, różowymi liniami. Jest pospolity w całej Polsce. Skrzydła drugiej pary u nasady są ciemne. Czułki białawe.


Zmrocznik pazikZmrocznik pazik PL

Deilephila porcellus

Zmrocznik pazik (Deilephila porcellus) to gatunek motyla nocnego z rodziny zawisakowatych. Skrzydła pierwszej pary są różowe z brzegów, żółtawe w środku. Czułki są z wierzchu jasne. Głaszczki są różowe.


Zmrocznik wilczomleczekZmrocznik wilczomleczek PL

Hyles euphorbiae

Zmrocznik wilczomleczek (Hyles euphorbiae) to gatunek motyla nocnego z rodziny zawisakowatych. Spód skrzydeł jest różowy co odróżnia ten gatunek motyla od zmrocznika przytuliaka. Pierwsza para skrzydeł ma beżowy kolor z oliwkowym lub różowawym odcieniem.


Nazwa rodziny
Zawisakowate (Sphingidae)
Występowanie
Palearktyka.Zawisakowate - mapa występowania w Polsce
Liczba gatunków na świecie
1100
Liczba gatunków w Polsce
20
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Owady (Insecta)
Rząd: Motyle (Lepidoptera)
Rodzina: Zawisakowate (Sphingidae)
Długość ciała
Długość gąsienic: do kilkunastu cm.

Inne gatunki

  • Zmrocznik przytuliak (Hyles gallii)
  • Postojak wiesiołkowiec (Proserpinus proserpina)
  • Rhagastis olivacea

Występowanie i środowisko

Występują głównie w Palearktyce. Można je spotkać w lasach i na terenach otwartych. Większość krajowych gatunków to pospolite motyle.

Tryb życia i zachowanie

Latają szybko i zwinnie. Są aktywne o zmierzchu i w nocy. Zawisają nad kwiatami i wypijają w locie nektar. Przypominają wówczas kolibry. Niektóre odbywają wędrówki na odległość nawet kilku tysięcy kilometrów.

Morfologia i anatomia

Brak danych.

Rozmnażanie

Rozmnażanie z przeobrażeniem zupełnym. Poczwarki są ukryte w glebie.

Pożywienie

Odżywiają się nektarem kwiatów, sokiem z gnijących owoców lub miodem. Gatunek z Azji Rhagastis olivacea odżywia się łzami dużych ssaków. Dorosłe osobniki nastroszy w ogóle nie jedzą. Gąsienice odżywiają się liśćmi roślin zielnych, drzew i krzewów.

Ochrona i zagrożenia

Zawisak borowiec to szkodnik upraw leśnych. Postojak wiesiołkowiec to gatunek zagrożony w naszym kraju.

Ciekawostki

Gąsienice zawisakowatych należą do największych krajowych larw motyli.

Zdjęcia - galeria



© medianauka.pl, 2014-01-05, RODZ-56


Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
fruczak gołąbek
      

Możliwość obserwacji fruczaka gołąbka w Polsce.

          

Okresy lotu pierwszego pokolenia fruczaka gołąbka w Polsce.

        

Okresy lotu drugiego pokolenia fruczaka gołąbka w Polsce.

ukryj/pokaż
fruczak trutniowiec
         

W Polsce pojawia się pierwsze pokolenie fruczaka trutniowca.

          

W Polsce pojawia się czasem drugie pokolenie fruczaka trutniowca.

ukryj/pokaż
zmrocznik gładysz
         

Okres lotu zmrocznika gładysza.

ukryj/pokaż
zawisak borowiec
         

Okres lotu zawisaka borowca.

ukryj/pokaż
nastrosz lipowiec
         

Okres lotu nastrosza lipowca.

ukryj/pokaż
zawisak tawulec
         

Okres lotu zawisaka tawulca.

ukryj/pokaż
zmrocznik wilczomleczek
         

Okres występowania motyli pierwszego pokolenia.

          

Okres występowania motyli drugiego pokolenia.

ukryj/pokaż
zmrocznik pazik
         

Okres lotu zmrocznika pazika.

ukryj/pokaż
zawisak powojowiec
          

Pojawia się w Polsce pierwsze pokolenie zawisaka powojowca, składające się z osobników przylatujących z południa.

          

Pojawia się w Polsce drugie pokolenie zawisaka powojowca.

ukryj/pokaż
nastrosz półpawik
         

Okres lotu nastrosza półpawika.

ukryj/pokaż
nastrosz topolowiec
        

Okres lotu nastrosza topolowca.

Pokaż tylko bieżące wydarzenia


© Media Nauka 2008-2018 r.