Logo Media Nauka

Facebook


Nauka » Biologia » Owady

Motyle

Motyle (Lepidoptera) to jeden z największych rzędów owadów, który liczy dziś około 165 000 gatunków. W Polsce żyje około 3200 gatunków z tego rzędu owadów. W środkowej Europie żyje 3000 gatunków. Motyle często dzielimy umownie na motyle dzienne i nocne (ćmy). Motyle nocne stanowią 88% wszystkich gatunków motyli.

Atlas

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych, opisujących rodziny z wybranego rzędu. Ciemniejsze kafelki oznaczają ważniejsze, bardziej znane rodziny.

Filtry

Użyj poszczególnych filtrów, aby ustalić odpowiednią kolejność wyświetlania rodzin.

Sortuj według:
Ukryj obce rodziny
Ukryj polskie rodziny

Blastobasidae

Blastobasidae


Liczba gatunków: ?
Liczba gatunków w Polsce: 4
Choreutidae

Choreutidae


Liczba gatunków: ?
Liczba gatunków w Polsce: 6
Oecophoridae

Oecophoridae


Liczba gatunków: ?
Liczba gatunków w Polsce: 38
Prodoxidae

Prodoxidae


Liczba gatunków: ?
Liczba gatunków w Polsce: 11
Schreckensteiniidae

Schreckensteiniidae


Liczba gatunków: ?
Liczba gatunków w Polsce: 1
Thyrididae

Thyrididae


Liczba gatunków: ?
Liczba gatunków w Polsce: 1
Ypsolophidae

Ypsolophidae


Liczba gatunków: ?
Liczba gatunków w Polsce: 19
Barczatkowate
Barczatkowate
Lasiocampidae


Liczba gatunków: 2200
Liczba gatunków w Polsce: 19
Bielinkowate
Bielinkowate
Pieridae


Liczba gatunków: 1200
Liczba gatunków w Polsce: 17
Braminowate
Braminowate
Brahmaeidae


Liczba gatunków: ?
Liczba gatunków w Polsce: 2
Brudnicowate
Brudnicowate
Lymantriidae


Liczba gatunków: 2700
Liczba gatunków w Polsce: 16
Garbatkowate
Garbatkowate
Notodontidae


Liczba gatunków: 3000
Liczba gatunków w Polsce: 36
Karłątkowate, powszelatkowate , warcabnikowate
Karłątkowate, powszelatkowate , warcabnikowate
Hesperiidae

Liczba gatunków: 3500
Liczba gatunków w Polsce: 17
Kibitnikowate
Kibitnikowate
Gracillariidae


Liczba gatunków: 1000
Liczba gatunków w Polsce: 111
Koszówkowate
Koszówkowate
Psychidae


Liczba gatunków: 400
Liczba gatunków w Polsce: 38
Kraśnikowate
Kraśnikowate
Zygaenidae


Liczba gatunków: 1100
Liczba gatunków w Polsce: 19
Miernikowcowate
Miernikowcowate
Geometridae


Liczba gatunków: 30000
Liczba gatunków w Polsce: 410
Modraszkowate
Modraszkowate
Lycaenidae


Liczba gatunków: 6000
Liczba gatunków w Polsce: 60
Molowate
Molowate
Tineidae


Liczba gatunków: 3000
Liczba gatunków w Polsce: 50
Namiotnikowate
Namiotnikowate
Yponomeutidae


Liczba gatunków: 500
Liczba gatunków w Polsce: 28
Nasierszycowate
Nasierszycowate
Endromidae


Liczba gatunków: 1
Liczba gatunków w Polsce: 1
Niedźwiedziówkowate
Niedźwiedziówkowate
Arctiidae


Liczba gatunków: 6000
Liczba gatunków w Polsce: 45
Niesobkowate
Niesobkowate
Hepialidae


Liczba gatunków: 600
Liczba gatunków w Polsce: 6
Omacnicowate
Omacnicowate
Pyralidae


Liczba gatunków: 10000
Liczba gatunków w Polsce: 91
Pawicowate
Pawicowate
Saturniidae


Liczba gatunków: 1300
Liczba gatunków w Polsce: 4
Paziowate
Paziowate
Papilionidae


Liczba gatunków: 600
Liczba gatunków w Polsce: 5
Piórolotkowate
Piórolotkowate
Pterophoridae


Liczba gatunków: 800
Liczba gatunków w Polsce: 53
Pochwikowate
Pochwikowate
Coleophoridae


Liczba gatunków: ?
Liczba gatunków w Polsce: 148
Prządkowate
Prządkowate
Bombycidae


Liczba gatunków: ?
Liczba gatunków w Polsce: nie występują
Przeziernikowate
Przeziernikowate
Sesiidae


Liczba gatunków: 1000
Liczba gatunków w Polsce: 29
Rezeliowate
Rezeliowate
Nolidae


Liczba gatunków: 1400
Liczba gatunków w Polsce: 16
Rozstrzępiakowate
Rozstrzępiakowate
Alucitidae


Liczba gatunków: 130
Liczba gatunków w Polsce: 5
Rusałkowate
Rusałkowate
Nymphalidae


Liczba gatunków: 6000
Liczba gatunków w Polsce: 75
Skrzydliniakowate
Skrzydliniakowate
Micropterigidae


Liczba gatunków: ?
Liczba gatunków w Polsce: 7
Sówkowate
Sówkowate
Noctuidae


Liczba gatunków: 21000
Liczba gatunków w Polsce: 477
Ślimakówkowate
Ślimakówkowate
Limacodidae


Liczba gatunków: 1000
Liczba gatunków w Polsce: 2
Trociniarkowate
Trociniarkowate
Cossidae


Liczba gatunków: 700
Liczba gatunków w Polsce: 4
Ugorówkowate
Ugorówkowate
Lemoniidae


Liczba gatunków: 20
Liczba gatunków w Polsce: 2
Wachlarzykowate
Wachlarzykowate
Crambidae


Liczba gatunków: ?
Liczba gatunków w Polsce: 152
Wąsikowate
Wąsikowate
Adelidae


Liczba gatunków: 300
Liczba gatunków w Polsce: 28
Wielenowate
Wielenowate
Riodinidae


Liczba gatunków: 1550
Liczba gatunków w Polsce: 1
Wycinkowate, falicowate
Wycinkowate, falicowate
Drepanidae

Liczba gatunków: 1000
Liczba gatunków w Polsce: 16
Zawisakowate
Zawisakowate
Sphingidae


Liczba gatunków: 1100
Liczba gatunków w Polsce: 20
Zwójkowate
Zwójkowate
Tortricidae


Liczba gatunków: 5000
Liczba gatunków w Polsce: 446


Inne rodziny

  • Acrolepiidae
  • Agonoxenidae
  • Amphisbatidae
  • Argyresthiidae
  • Batrachedridae
  • Bedeliidae
  • Bucculatricidae
  • Carposinidae
  • Chimabachidae
  • Cosmopterigidae
  • Depressariidae
  • Deuterogoniidae
  • Douglasiidae
  • Elachistidae
  • Epermeniidae
  • Eriocraniidae
  • Gelechiidae
  • Glyphipterigidae
  • Heliodinidae
  • Heliodinidae
  • Heliozelidae
  • Incurvaiidae
  • Lyonetiidae
  • Lypusidae
  • Momphidae
  • Nepticulidae
  • Pantheidae
  • Plutellidae
  • Praydidae
  • Roeslerstammiidae
  • Scythrididae
  • Tscheriidae
  • Urodidae

Występowanie i środowisko

Motyle są obecne na całym świecie. Są to owady lądowe. Najwięcej gatunków żyje w Azji i Ameryce Południowej. Mała grupa gatunków jest związana z wodnym środowiskiem (np. bezkolczyk śnieżyczek - Acentria ephemerella)

Tryb życia i zachowanie

Zimują najczęściej jaja lub poczwarki. Motyle mogą odbywać wędrówki na odległość kilku tysięcy kilometrów. Są aktywne za dnia, ćmy są aktywne nocą. Gąsienice są często toksyczne. Gąsienice żerują na zewnątrz rośliny lub w jej wnętrzu.


Morfologia i anatomia

Motyle mają dwie pary skrzydeł, najczęściej dużych, pięknie ubarwionych, pokrytych łuskami. U samic niektórych gatunków skrzydła nie występują. Zwykle na głowie są długie czułki. W tułowiu najlepiej rozwinięta jest część środkowa. Owady te mają zwykle długie odnóża. Częsty jest dymorfizm płciowy w postaci innego ubarwienia skrzydeł i budowy czułków.

Występuje ssący lub liżąco-ssący narząd gębowy. Ssawka jest w kształcie zwijanej trąbki. Odwłok złożony jest z 10 segmentów. Większość samic motyli ma dwa otwory płciowe. Całe ciało, w tym skrzydła, pokryte są łuskami.

Larwy (gąsienice) mają twardą, małą głowę, zwykle ciemnego koloru; aparat gryzący, 3 pary nóg tułowiowych i 5 par na odwłoku.

Rozmnażanie

Rozwój motyli odbywa się z przeobrażeniem zupełnym. Poczwarka jest zamknięta i nieruchoma. Cykl życiowy jest zwykle krótki. W ciągu roku może powstać kilka pokoleń. Cykl życiowy może być także roczny lub 2-3 letni. Jaja najczęściej są składane na roślinach żywicielach. Czasem jaja są zrzucane w locie.

Pożywienie

Czym żywią się motyle? Postacie dorosłe żywią się nektarem kwiatów, larwalne - zielonymi częściami roślin. Niektóre dorosłe motyle w ogóle nie pobierają pokarmu. Są także gatunki żywiące się krwią oraz drapieżniki. Niektóre gąsienice zjadają grzyby i porosty. Inne żywią się materią nieożywioną, odchodami, pancerzami żółwi, woskiem pszczelim, innymi owadami, ślimakami.

Ochrona i zagrożenia

Ze względu na niszczenie naturalnych środowisk na całym świecie, a w szczególności w Ameryce Południowej wiele gatunków prawdopodobnie wyginie, zanim zostaną odkryte. Bardzo wiele gatunków jest zagrożonych, w tym w naszym kraju. Na liście motyli znajdujących się pod ochroną znajduje się 36 gatunków w Polsce. Podjęto próby reintrodukcji w naszym kraju dla następujących gatunków: niepylak apollo, skalnik driada i niektóre modraszki.

Wiele gatunków to szkodniki zwalczane chemicznie. Należą do nich: brudnica nieparka, białka wierzbówka, strzygonia choinówka, bielinki.

Wykresy poniżej przedstawiają strukturę zagrożenia wymarcia gatunków z danego rzędu. Pierwszy diagram uwzględnia gatunki, których nie opisano w naszym serwisie (jeżeli taka sytuacja ma miejsce), drugi diagram uwzględnia wyłącznie gatunki, które opisano w portalu, trzeci diagram uwzględnia tylko gatunki rodzime.

Struktura zagrożenia wymarciem
(wszystkie wymienione gatunki rzędu)

Struktura zagrożenia wymarciem
(wszystkie opisane w serwisie gatunki rzędu)

Struktura zagrożenia wymarciem PL
(wszystkie wymienione polskie gatunki rzędu)


Jeżeli chcesz się więcej dowiedzieć o statusach zagrożenia wymarciem i zapoznać się z opisami poszczególnych statusów, kliknij tutaj.

Ciekawostki

Do motyli należą najbardziej kolorowe owady świata.

Niektóre gatunki żywią się łzami ssaków, w tym człowieka.

Kolorowanki - Motyle
Kolorowanki motyle

Istnieje motyl, którego gąsienica zjada stare pancerze żółwi. Jest to Ceratophaga vicinella.

Pytania

Ile żyje motyl?

Motyle w postaci imago żyją tylko po to, aby dać początek nowemu życiu. Zaraz po zapłodnieniu i złożeniu jaj motyle zwykle giną. Wiele gatunków motyli w ogóle w stadium imago nie pobiera pokarmu. Na przykład niedźwiedziówki i rusałki żyją zaledwie kilka dni. Inne pobierają pokarm i żyją kilka tygodni albo kilka miesięcy. Są też gatunki, które żyją kilkanaście miesięcy i zimują. Należy do nich nasz latolistek cytrynek.

Ile skrzydeł ma motyl?

Motyl ma dwie pary skrzydeł.

Ile nóg ma motyl?

Postać imago motyli ma trzy pary, czyli sześć cienkich nóg. Są to narządy czepne. Ostatni segment odnóży jest zwykle zaopatrzony w pazurki. U niektórych gatunków motyli przednia para odnóży jest uwsteczniona. Gąsienice mają więcej nóg i wyróżnia się pośród nich nogi tułowiowe, odwłokowe oraz analne.

Jak nazywa się motyl jak koliber?

Zapewne chodzi o gatunek o nazwie fruczak gołąbek. Ten motyl rzeczywiście do złudzenia przypomina kolibra.

Czy motyl zapyla kwiaty?

Tak. Motyle to jedne z głównych owadów obok błonkówek, muchówek i chrząszczy, będącymi zapylaczami roślin.

Jak łapać motyle?

Motyle można łapać przez praktycznie cały rok (w zimie w jaskiniach i innych kryjówkach). W okresie wiosenno-letnim połowy organizuje się zawsze w dni słoneczne, najlepiej przed południem. Zanim przystąpimy do połowów należy się zapoznać ze stanem prawnym poszczególnych gatunków oraz środowiskiem bytowania, miejsc, w których można dany gatunek spotkać itd. Motyle dzienne łowi się za pomocą specjalnej siatki na kiju z okrągłą obręczą o średnicy najczęściej 30 cm. Długość siatki powinna być dwa razy większa niż średnica. Siatką wykonuje się delikatne ruchy. Złapanego motyla wkłada się do zatruwaczki - szklanym naczyniem z korkiem i watą nasączoną octanem etylu lub eterem. Z zatruwaczek martwe motyle przenosi się do specjalnych torebek, na których oznacza się datę i miejsce połowu. Za pomocą szpilek entomologicznych złowione motyle przyszpila się, za pomocą rozpinadeł, igieł preparacyjnych, pęset preparuje się poszczególne okazy. Motyle nocne łowi się na przynęty i światło, na specjalnych płachtach. Do połowu gąsienic wykorzystuje się specjalne, blaszane pudełka z drucianymi siatkami. W jednym pudełku nie można trzymać gąsienic owłosionych i nagich. Po połowach gąsienice przenosi się do hodowlarek - drewnianych skrzynek o wymiarach 25×25×10 cm z drewnianymi ramami o wysokości do 40 cm z naciągniętą gęstą siatką drucianą oraz z drzwiczkami lub odsuwaną szybką. Gąsienice można też trzymać w słoikach lub doniczkach, przykrytych płótnem. Do hodowlarki dostarczamy świeże rośliny żywicielki i usuwamy odchody. W przypadku wybranych nocnych motyli na dnie hodowlarki należy wsypać piaszczysto-ilastą warstwę ziemi, gdyż przepoczwarzenie następuje w glebie.

Jak zimuje motyl?

To zależy od gatunku. Zimować może stadium imago (na przykład latolistek cytrynek), poczwarki, jaja, a nawet gąsienicy (na przykład barczatka sosnówka).

Co to jest motyli krzew?

To popularna nazwa krzewu o nazwie budleja.

Polskie motyle - TOP 10

Przedstawiamy nasz ranking Top 10 polskich motyli, zbudowany w oparciu o liczbę wyszukań po polskiej nazwie gatunkowej w przeglądarce internetowej. Oto najczęściej wyszukiwane gatunki rodzimych gatunków motyli:

  1. fruczak gołąbek
  2. paź królowej
  3. ćma bukszpanowa
  4. rusałka pawik
  5. rusałka admirał
  6. mklik mączny
  7. bielinek kapustnik
  8. niepylak apollo
  9. paź żeglarz
  10. trociniarka czerwica

Na pierwszym miejscu znajduje się "polski koliber", czyli fruczak gołąbek, ćma, która do złudzenia przypomina kolibra. Na drugim miejscu jeden z piękniejszych naszych motyli - paź królowej. Na trzecim miejscu może zaskakiwać ćma bukszpanowa. Gatunek, który pojawił się u nas dopiero kilka lat temu. Jednak z uwagi na szkody jakie wyrządza w przydomowych ogrodach, zainteresowanie tym gatunkiem wydaje się być uzasadnione. Kolejne miejsca zajmują nasze dwie przepiękne rusałki, pospolicie występujące w naszym kraju. Mklik mączny to znienawidzony szkodnik spiżarni, zaś bielinek kapustnik szkodnik ogródkowych upraw. Dopiero ósme miejsce zajmuje niepylak apollo - jeden z najpiękniejszych motyli w Polsce. Paź żeglarz zajmuje miejsce przedostatnie. Na końcu mamy trociniarkę czerwicę. Gąsienica tego gatunku jest doprawdy imponująca. Dziwi brak na liście latolistka cytrynka, rusałki pokrzywnika, modraszka, rusałki żałobnika. Te znalazły się poza pierwszą dzisiątką.

Quizy

Quiz

Motyle dzienne Polski - quiz

Ten quiz został opracowany w oparciu o najczęściej wyszukiwane w Internecie gatunki motyli dziennych w Polsce. Oto 21 gatunków krajowych motyli aktywnych za dnia, które warto znać.

Quiz

Motyle nocne Polski - Quiz

Ten quiz został opracowany w oparciu o wybór redakcji najciekawszych gatunków motyli nocnych występujących w Polsce. Oto 21 gatunków krajowych ciem, które warto poznać.


Inne artykuły

Motyle Polski

Motyle Polski

Wykaz wszystkich motyli polskich, których opisy zostały opublikowane w naszym serwisie.


© medianauka.pl, 2014-01-05, RZAD-11
Data aktualizacji artykułu: 2020-06-04


Jaki jest największy motyl świata?

Jaki jest największy motyl świata?

Jakie gatunki motyli są uznawane za największe na świecie? Czy motyl taki żyje w Polsce? To motyle dzienne czy ćmy? Poznaj największe motyle świata.

Czy gąsienice są nudne?

Czy gąsienice są nudne?

Mówiąc o motylach mamy na myśli przede wszystkim postać imago. Przeglądając atlasy motyli, często w ogóle pomija się gąsienice. Dlaczego? Czyżby były nudne?

Co to jest efekt motyla?

Co to jest efekt motyla?

Co motyl ma wspólnego z efektem motyla? Czy rzeczywiście drobna zmiana w układzie może wywołać katastrofalne skutki? Co ma wspólnego efekt motyla z teorią chaosu?

Jak szybko latają owady?

Jak szybko latają owady?

Owady są jedynymi bezkręgowcami, które potrafią latać. Część owadów porusza się w powietrzu lotem spadochronowym, szybowcowym, pływnym lub stojącym. Rozpiętość prędkości i różnych gatunków jest znaczna i może być zaskakująco duża.



Niektóre treści nie są dostosowane do Twojego profilu. Jeżeli jesteś pełnoletni możesz wyrazić zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych. W ten sposób będziesz miał także wpływ na rozwój naszego serwisu.
© ® Media Nauka 2008-2020 r.