Logo Serwisu Media Nauka

Dzięciołowate (Picidae)

Dzięciołowate (Picidae) to rodzina ptaków z rzędu łaźców. Rodzina ta liczy dziś 28 rodzajów i 218 gatunków, z czego w Europie 10, w Polsce 9. Wyróżniamy tu trzy podrodziny: dzięcioły (185 gatunków), dzięciolniki (31 gatunków) i krętogłowy (2 gatunki).

Wygląd

Wszystkie mają dłutowaty dziób, bardzo silny i długi. Język jest zwykle kilkakrotnie dłuższy od dzioba, pokryty lepką substancją, w przedniej części zaopatrzony w zadziorki. Wszystkie te cechy języka pozwalają wyciągać owady z ich korytarzy, które drążą w drewnie. Sterówki są sztywne i ostro zakończone, co ułatwia ptakom opieranie się o pień drzewa podczas kucia. Pazury są bardzo ostre.

Gatunki

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych.


Dzięcioł białogrzbietyDzięcioł białogrzbiety (Dendrocopos leucotos) ikona-polska

To bardzo rzadki u nas ptak, największy dzięcioł pstry. Ma charakterystyczną białą plamę na grzbiecie.


Dzięcioł białoszyiDzięcioł białoszyi (Dendrocopos syriacus) ikona-polska

Dzięcioł białoszyi (Dendrocopos syriacus) to ptak z rodziny dzięciołowatych należący do podrodziny dzięciołów, podobny do dzięcioła dużego, z którym może się krzyżować.


Dzięcioł czarnyDzięcioł czarny (Dryocopus martius) ikona-polska

To nasz największy dzięcioł. Ma jednolicie czarne upierzenie za wyjątkiem czubka głowy, który jest czerwony.


Dzięcioł dużyDzięcioł duży (Dendrocopos major) ikona-polska

To nasz najbardziej pospolity i szeroko rozpowszechniony w kraju dzięcioł o charakterystycznym czarno-białym upierzeniu z czerwoną czapeczką u samca i czerwonym podogoniem.


Dzięcioł średniDzięcioł średni (Dendrocopos medius) ikona-polska

To podobny do dzięcioła dużego ptak, niezbyt licznie u nas rozpowszechniony. Zamieszkuje nizinne lasy liściaste. Ma różowy, kreskowany spód i niepełny, czarny wąs.


Dzięcioł trójpalczastyDzięcioł trójpalczasty (Picoides tridactylus) ikona-polska

Dzięcioł trójpalczasty (Picoides tridactylus) to gatunek ptaka z rodziny dzięciołowatych, z podrodziny dzięciołów, mający tylko trzy palce.


Dzięcioł zielonosiwyDzięcioł zielonosiwy (Picus canus) ikona-polska

Dzięcioł zielonosiwy to dość rzadki dzięcioł występujący w Polsce, bardzo podobny do dzięcioła zielonego.


Dzięcioł zielonyDzięcioł zielony (Picus viridis) ikona-polska

Dzięcioł zielony, to rodzimy dzięcioł, żywiący się głównie mrówkami.


DzięciołekDzięciołek (Dendrocopos minor) ikona-polska

Dzięciołek (Dendrocopos minor) to najmniejszy dzięcioł europejski.


Krętogłów, krętogłów zwyczajnyKrętogłów, krętogłów zwyczajny (Jynx torquilla) ikona-polska

Krętogłów zwyczajny to ptak z rodziny dzięciołowatych, podrodziny krętogłowów o ubarwieniu podobnym do nocnych motyli.


Nazwa rodziny
Dzięciołowate (Picidae)
Występowanie
Ameryka Północna i Południowa, Europa, Afryka, centralna i wschodnia część Azji.
Liczba gatunków na świecie
218
Liczba gatunków w Polsce
9
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ptaki (Aves)
Rząd: Łaźce (Piciformes)
Rodzina: Dzięciołowate (Picidae)
Długość ciała
Długość: 8-55 cm.
Masa ciała: 8-563 g.
Głos
Stukanie dziobem o drzewo.
Najmniejszy gatunek
Dzięciolnik łuskowany (Picumnus squamulatus)
Najmniejszy gatunek w Polsce
Dzięciołek (Dendrocopos minor)
Największy gatunek
Dzięcioł cesarski (Campephilus imperialis)
Największy gatunek w Polsce
Dzięcioł czarny (Dryocopus martius)

Inne gatunki

  • Dzięcioł cesarski (Campephilus imperialis)
  • Dzięcioł szkarłatnoczuby (Campephilus melanoleucos)
  • Dzięcioł wielkodzioby (Campephilus principalis)
  • Dzięcioł łuskowany (Celeus grammicus)
  • Dzięcioł różowoszyi (Colaptes auratus)
  • Dzięcioł krzywodzioby (Colaptes fernandinae)
  • Dzięcioł żółtoczelny (Dendrocopos mahrattensis)
  • Sułtanik czerwonorzytny (Dinopium javanense)
  • Sułtanik oliwkowy (Dinopium rafflesi)
  • Dzięcioł smugoszyi (Dryocopus pileatus)
  • Dzięcioł ziemny (Geocolaptes olivaceus)
  • Krętogłów afrykański (Jynx ruficollis)
  • Dzięciur czerwonobrzuchy (Melanerpes carolinus)
  • Dzięciur czarnoszyi (Melanerpes cruentatus)
  • Dzięciur krasnogłowy (Melanerpes erythrocephalus)
  • Dzięciur żołędziowy (Melanerpes formicivorus)
  • Dzięciur różowobrzuchy (Melanerpes lewis)
  • Hispaniolak (Nesocites micromegas)
  • Dzięcioł północny (Picoides arcticus)
  • Dzięciolnik zebrowany (Picumnus cirratus)
  • Dzięciolnik oliwkowy (Picumnus olivaceus)
  • Dzięciolnik łuskowany (Picumnus squamulatus)
  • Dzięciolnik Taczanowskiego (Picumnus steindachneri)
  • Okinawiak (Sapheopipo noguchii)
  • Dzięciolnik białobrewy (Sasia ochracea)
  • Oskomik czerwonogardły (Sphyrapicus varius)

Występowanie i środowisko

Żyją na całym świecie za wyjątkiem Australii, Madagaskaru i Nowej Gwinei. Zamieszkują przede wszystkim środowiska leśne, czasem obszary trawiaste. Maksymalny zasięg występowania pionowego: 5000 m n.p.m.

Tryb życia i zachowanie

Potrafią wykuć w drzewie dziuplę. Kują w pniach w poszukiwaniu pokarmu, bębnią i stukają także w celach wzajemnej komunikacji. Znaczna część gatunków jest terytorialna.

Morfologia i anatomia

Mają długie (nawet 10 cm), uzbrojone na końcu w haczykowate wyrostki języki, którymi sięgają w wykutych otworach po larwy owadów żerujących w pniach drzew lub mrówki czy termity w ich gniazdach. Dwa palce stóp skierowane są do przodu, a dwa do tyłu, sterówki ogona są klinowate, a ich stosina wzmocniona, co razem umożliwia ptakom poruszanie się po pniu drzewa i kucie w pozycji wyprostowanej.

Rozmnażanie

Są monogamiczne. Wiele dzięciołów bije w wyschniętą gałąź, wydając w ten sposób odgłos godowy. Gnieżdżą się w dziuplach, samodzielnie wykutych. Wyprowadzają jeden lęg w roku. Wysiadywaniem i opieką nad pisklętami zajmują zarówno samiec jak i samica. Pisklęta są nagie i ślepe. Dziupla nie jest niczym wyściełana. Młode mają na nogach specjalne narośla, które chronią je przed skaleczeniami o twarde dno dziupli.

Pożywienie

Żywią się owadami wydobywanymi z drzewa. Zjadają także pokarm roślinny, na przykład nasiona szyszek. Szyszkę, orzech lub inny owoc wkładają w swoje ulubione miejsce i rozbijają. Miejsce to nazywamy kuźnią dzięcioła. Wiosną nakłuwają korę drzew, głownie brzozę, i wypijają wypływający sok oraz wyłapują owady schodzące się do niego. Dziurawią drzewo wkoło pnia przez kilka lat w tym samym miejscu.

Ochrona i zagrożenia

Trzy gatunki są krytycznie zagrożone: dzięcioł cesarski, dzięcioł wielkodzioby i okinawiak (prawdopodobnie już wyginęły), jeden gatunek jest zagrożony, 7 narażonych na wyginięcie.

Ciekawostki

Brak danych.

Zdjęcia i grafiki - galeria


© medianauka.pl, 2014-01-07, RODZ-183


Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
dzięcioł zielony
   tlo-ikonatlo-ikona       

Trwa okres lęgowy dzięcioła zielonego

ukryj/pokaż
krętogłów zwyczajny
   tlo-ikonatlo-ikona       

Krętogłowy przylatują z zimowisk do Polski.

    tlo-ikonatlo-ikona      

Krętogłowy tokują i odbywają lęgi.

       tlo-ikonatlo-ikona   

Krętogłowy zwyczajne odlatują do Afryki.

ukryj/pokaż
dzięcioł czarny
tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona

Okres występowania w Polsce dzięcioła czarnego.

  tlo-ikonatlo-ikona        

Trwa budowa dziupli. Dziuplę kuje zarówno samiec jak i samica dzięcioła czarnego.

   tlo-ikonatlo-ikona       

W tym okresie samica dzięcioła czarnego znosi jaja.

ukryj/pokaż
dzięcioł zielonosiwy
tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona

Okres występowania w Polsce dzięcioła zielonosiwego.

   tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona      

Samica dzięcioła zielonosiwego składa jaja.

ukryj/pokaż
dzięcioł duży
tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona

Okres występowania w Polsce dzięcioła dużego.

   tlo-ikona        

Samica dzięcioła dużego składa w tym okresie jaja.

ukryj/pokaż
dzięcioł średni
tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona

Okres występowania w Polsce dzięcioła średniego.

ukryj/pokaż
dzięcioł białogrzbiety
tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona

Okres występowania w Polsce dzięcioła białogrzbietego.

ukryj/pokaż
dzięcioł białoszyi
   tlo-ikonatlo-ikona       

Okres lęgowy gatunku dzięcioł białoszyi.

ukryj/pokaż
dzięciołek
    tlo-ikonatlo-ikona      

Okres lęgowy u dzięciołka.

Pokaż tylko bieżące wydarzenia



Polecamy koszyk



© Media Nauka 2008-2017 r.