Rozwiązywanie równań trygonometrycznych

Jak rozwiązywać równania trygonometryczne? Poznamy tu dwie metody. Rozwiązywanie równań trygonometrycznych elementarnych omówiliśmy w poprzednim artykule (link na końcu artykułu).

Metoda podstawiania

Jedną z metod rozwiązywania równań trygonometrycznych jest metoda podstawiania. W równaniu trygonometrycznym można zastosować zmienną pomocniczą, w wyniku czego otrzymujemy zwykle zwykłe równanie algebraiczne, po którego rozwiązaniu otrzymujemy pierwiastki, które przy zastosowaniu pierwotnej zmiennej, prowadzą do równań trygonometrycznych elementarnych.

Przykład

Rozwiążemy równanie \(2\cos^2{x}-3\cos{x}+1=0\).

Zastosujemy podstawienie \(\cos{x}=t\) i otrzymujemy: \(2t^2-3t+1=0\), czyli równanie kwadratowe. Rozwiązujemy je.

\(\Delta=1\)

\( t_1=\frac{3-1}{4}=\frac{1}{2}\)

\(t_2=\frac{3+1}{4}=1\)

Wracamy do zmiennej \(x\):

\(\cos{x}=1 \vee \cos{x}=\frac{1}{2}\)

Mamy rozwiązanie podstawowe \(0, \frac{\pi}{3}, -\frac{\pi}{3}\).

Możemy zapisać rozwiązanie ogólne obu równań:

\(x_1=2k\pi \ \vee \ x_2=\frac{\pi}{3}+2k\pi \ \vee \ x_3=-\frac{\pi}{3}+2k\pi, \ k\in Z\)

Korzystanie z tożsamości trygonometrycznych

Przy rozwiązywaniu równań trygonometrycznych staramy się korzystać z tożsamości trygonometrycznych tak, aby doprowadzić równanie do postaci równania elementarnego lub takiego, dla którego można zastosować inne metody rozwiązywania równań. Oto prosty przykład:

Przykład

Rozwiążemy równanie:

\(\frac{\sin{x}-\cos{x}}{\cos{x}}=0\), przy czym \(\cos{x}\neq 0\)

Przekształcamy równanie:

\(\frac{\sin{x}-\cos{x}}{\cos{x}}=0\)

\( \frac{\sin{x}}{\cos{x}}-\frac{\cos{x}}{\cos{x}}=0\)

\( \frac{\sin{x}}{\cos{x}}-1=0\)

Stosujemy tożsamość trygonometryczną:

\(tgx=\frac{\sin{x}}{\cos{x}}\)

Otrzymujemy:

\(tgx-1=0\)

\(tgx=1\)

Rozwiązanie podstawowe to \(\frac{\pi}{4}\), rozwiązanie ogólne: \(x=\frac{\pi}{4}+k\pi,\ k\in Z\).

Metoda równań równoważnych i analizy starożytnych

Metoda analizy starożytnych została omówiona tutaj. Zastosujemy je na poniższym przykładzie:

Przykład 1

Rozwiążemy równanie \(\sin{x}-\cos{x}=-1\).

Przekształcimy je do postaci:

\(\sin{x}+1=\cos{x} | ^2\)

\(\sin^2{x}+2\sin{x}+1=\cos^2{x}\)

Korzystamy z jedynki trygonometrycznej:

\(\sin^2{x}+2\sin{x}+1=1-\sin^2{x}\)

\(2\sin^2{x}+2\sin{x}=0|:2\)

\( \sin{x}(\sin{x}+1)=0\)

Iloczyn dwóch liczb jest zerem, gdy jedna z nich jest zerem lub obie są równe zeru, więc:

\(\sin{x}=0 \ \vee \ \sin{x}+1=0\)

\(\sin{x}=0 \ \vee \ \sin{x}=-1\)

Otrzymujemy rozwiązanie:

\(x=0\) lub \( x=\pi\) lub \( x=\frac{3}{2}\pi\)

Dokonujemy sprawdzenia równania \(\sin{x}-\cos{x}=-1\):

  • Dla \(x=0\): \(\sin{0}-\cos{0}=-1 \ \Leftrightarrow 0-1=-1\) — zdanie prawdziwe.
  • Dla \(x=\pi\): \(\sin{\pi}-\cos{\pi}=-1 \ \Leftrightarrow 0+1=-1\) — zdanie nieprawdziwe.
  • Dla \(x=\frac{3}{2}\pi\): \(\sin{\frac{3}{2}\pi}-\cos{\frac{3}{2}\pi}=-1 \ \Leftrightarrow -1-0=-1\) — zdanie prawdziwe.

Piszemy rozwiązanie ogólne: \(x=2k\pi\) lub \(x=\frac{3}{2}\pi+2k\pi, k\in Z\).

Przykład 2

Rozwiążemy równanie \(ctg4x=1\).

Mamy:

\(4x=\frac{\pi}{4}+k\pi|:4\ , \ k\in Z\)

\(x=\frac{\pi}{16}+k\frac{\pi}{4}\)

Ćwiczenia

Zwiększ populację dziobaków, rozwiązując krótkie zadania i ćwiczenia związane z tą lekcją.

12345
Wszystkie ćwiczenia z tego działu
Zaloguj się, a z rozwiązanych jajek wyklują się dziobaki. Bez logowania Twoja populacja nie przetrwa po opuszczeniu strony.
Zaloguj się
W tej lekcji czeka 6 złotych jaj — otworzysz je w Planie Premium. W Premium otwierasz wszystkie ćwiczenia z dziobakiem w serwisie.
Odblokuj złote jaja


Zadania z rozwiązaniami

Zadanie nr 1.

Rozwiązać równanie:

a) \(tg2x=1\)

b) \(\sqrt{2}\sin{2x}=1\)

Pokaż rozwiązanie zadania.

Zadanie nr 2.

Rozwiązać równanie: \(1-\sin^2{x}=\cos{x}\).

Pokaż rozwiązanie zadania.

Zadanie nr 3.

Rozwiązać równanie: \(tgx+ctgx=\frac{4}{\sqrt{3}}\).

Pokaż rozwiązanie zadania.

Zadanie nr 4.

Rozwiązać równanie: \(\cos{x}-\sqrt{3}\sin{x}=1\).

Pokaż rozwiązanie zadania.

Zadanie nr 5.

Rozwiązać równanie: \(2\sin{(2x-\frac{\pi}{2})}=1\).

Pokaż rozwiązanie zadania.

Zadanie nr 6.

Rozwiązać równanie: \(2\cos^2{x}+3\sin{x}=0\).

Pokaż rozwiązanie zadania.

Zadanie nr 7.

Rozwiązać równanie: \(\cos{(2x-\frac{\pi}{4})}=-\frac{\sqrt{2}}{2}\).

Pokaż rozwiązanie zadania.

Zadanie nr 8.

Rozwiązać równanie: \(\cos{5x}+\sin{x}=0\).

Pokaż rozwiązanie zadania.

Zadanie nr 9.

Rozwiązać równanie: \(\sin{2x}+\sin{4x}=0\).

Pokaż rozwiązanie zadania.

zadanie maturalne

Zadanie nr 10 — maturalne.

Równanie \(2sinx+3cosx=6\) w przedziale \((0,2\pi)\)

A. nie ma rozwiązań rzeczywistych.

B. ma dokładnie jedno rozwiązanie rzeczywiste.

C. ma dokładnie dwa rozwiązania rzeczywiste.

D. ma więcej niż dwa rozwiązania rzeczywiste.

Pokaż rozwiązanie zadania.

zadanie maturalne

Zadanie nr 11 — maturalne.

Rozwiąż równanie \(\cos{2x}=\sin{x}+1\) w przedziale \(\langle 0,2\pi \rangle\).

Pokaż rozwiązanie zadania.

zadanie maturalne

Zadanie nr 12 — maturalne.

Rozwiąż równanie \(3\cos{2x}+10 \cos^2{x}=24\sin{x}−3\) dla \(x\in \langle 0, 2\pi\rangle\).

Pokaż rozwiązanie zadania.

zadanie maturalne

Zadanie nr 13 — maturalne.

Rozwiąż równanie \(\cos{2x}=\frac{\sqrt{2}}{2}(\cos{x}-\sin{x})\) w przedziale \(\langle 0; \pi \rangle\).

Pokaż rozwiązanie zadania.

zadanie maturalne

Zadanie nr 14 — maturalne.

Rozwiąż równanie \(4\sin{(4x)}\cos{(6x)}=2\sin{(10x)}+1\). Zapisz obliczenia.

Pokaż rozwiązanie zadania.



📑 MODUŁY KURSU

📑 Spis treści modułu: Równania i nierówności trygonometryczne

W tym module czeka 11 złotych jaj z 26 ćwiczeń z dziobakiem. W Planie Premium otworzysz je wszystkie — w każdym kursie.

Odblokuj złote jaja 60 zł za 12 miesięcy (równowartość 5 zł/mies.) · bez automatycznego odnawiania · Mam już konto

Powiązane materiały




© medianauka.pl, 2011-05-31, A-1339/1178
Data aktualizacji artykułu: 2026-05-10




FacebookWhatsAppTwitter/XLinkedInEmail
©® Media Nauka 2008-2026 r.