Logo Media Nauka
Sklep naukowy

Kaczkowate (Anatidae)

Kaczkowate (Anatidae) to rodzina ptaków z rzędu blaszkodziobych. Rodzina ta liczy dziś 50 rodzajów, 15 plemion i 162 gatunki. W Polsce mamy 37 gatunków, z czego 18 lęgowych.

Podział na plemiona

  • bezpłetwce (Anseranatini) - 1 gatunek (bezpłetwiec),
  • drzewice (Dendrocygnini) - 8 gatunków w 1 rodzaju,
  • pokraczki (Thalassornithini) - 1 gatunek,
  • kapodzioby (Cereopsini) - 1 gatunek,
  • gęsi (Anserini) - 15 gatunków w 2 rodzajach,
  • łabędzie (Cygnini) - 7 gatunków w 2 rodzajach,
  • pstrokaczki (Stictonettini) - 1 gatunek,
  • sterniczki (Oxyurini) - 7 gatunków w 3 rodzajach,
  • krzywonos, torpedówki oraz zbrojówka (Merganettin) - 6 gatunków w 3 rodzajach,
  • dziwonos i gęsiec (Plectropterini) - 3 gatunków w 2 rodzajach,
  • kazarki i pokrewne (Tadornini) - 15 gatunków w 5 rodzajach,
  • łopatonos i nowogwinejka (Malacorhynchini) - 2 gatunków w 2 rodzajach,
  • kaczki pływające (Anatini) - 57 gatunków w 11 rodzajach,
  • grążyce (Aythyini) - 17 gatunków w 4 rodzajach,
  • kaczki morskie i tracze (Mergini) - 20 gatunków w 10 rodzajach,

Wygląd

Cechą charakterystyczną jest płaski, zaokrąglony, krótki dziób, zaopatrzony na brzegach w rzędy blaszek. Szyja jest średnio lub bardzo długa, skrzydła wąskie i zaokrąglone, krótki ogon i nogi, których palce spięte są błoną pławną. Zwykle samiec jest od samicy większy i ciekawiej ubarwiony. Ubarwienie jest bardzo zróżnicowane. Jednolicie ubarwione ptaki w tej rodzinie są rzadkością. Ubarwienie samców jest często kolorowe, samic - ochronne, ale nie jest to regułą.

Gatunki

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych.


Bernikla białolicaBernikla białolica (Branta leucopsis) ikona-polska

Bernikla białolica to gatunek ptaka należący do gęśców, o czarni-białym upierzeniu, bardzo rzadko obserwowana w Polsce.


Bernikla kanadyjskaBernikla kanadyjska (Branta canadensis) ikona-polska

Bernikla kanadyjska to ptak z grupy gęśców, hodowany w europejskich parkach i ogrodach zoologicznych.


Bernikla rdzawoszyjaBernikla rdzawoszyja (Branta ruficollis) ikona-polska

Bernikla rdzawoszyjna to ptak z grupy gęśców o pięknym upierzeniu wyjątkowo rzadko zalatujący do naszego kraju. Jest ptakiem syberyjskiej tundry i lasotundry.


CyraneczkaCyraneczka (Anas crecca) ikona-polska

To najmniejszy przedstawiciel blaszkodziobych w Polsce. Samiec ma kasztanowatą głowę z zielonym polem, obwiedzionym jasną kreską.


Cyraneczka bajkalska, kłochtun, cyraneczka syberyjskaCyraneczka bajkalska, kłochtun, cyraneczka syberyjska (Sibirionetta formosa)

Cyraneczka bajkalska, nazywana także cyraneczką syberyjską lub kłochtunem, to ptak z grupy kaczek właściwych pochodzący z Syberii.


CyrankaCyranka (Anas querquedula) ikona-polska

To drugi w kolejności najmniejszy przedstawiciel kaczek pływających w Polsce. Ma charakterystyczną białą brew nad okiem.


CzernicaCzernica (Aythya fuligula) ikona-polska

To jedyna kaczka, która ma czub zwisający z tyłu głowy. W Polsce średnio lub mało liczna. Łatwo ją z daleka rozpoznać w okresie godowym.


Drzewica dwubarwnaDrzewica dwubarwna (Dendrocygna bicolor)

Drzewica dwubarwna to ptak z grupy drzewic o brązowo-pstrym ubarwieniu ciała.


DziwonosDziwonos (Sarkidiornis melanotos)

Dziwonos to duży ptak z charakterystycznym guzem tłuszczowym u samca.


EdredonEdredon (Somateria mollissima) ikona-polska

To jedna z naszych największych i najrzadziej spotykana morska kaczka.


GągołGągoł (Bucephala clangula) ikona-polska

Gągoł to jedna z niewielu gatunków kaczek, które gniazdują w dziuplach drzew. Kaczkę tę można spotkać u nas na północy kraju nad śródleśnymi jeziorami.


GęgawaGęgawa (Anser anser) ikona-polska

Gęgawa to przodek gęsi domowej. W Polsce nieliczna. Zasiedla Palearktykę. to najbardziej pospolita dzika gęś w Europie.


Gęś białoczelnaGęś białoczelna (Anser albifrons) ikona-polska

Gęś białoczelna to ptak z grupy gęśców, dość liczna w Polsce podczas przelotów. Ma charakterystyczną białą plamę na czole.


Gęś domowaGęś domowa (Anser anser f. domestica) ikona-polska

Gęś domowa to pochodzący od gęgawy ptak hodowlany, występujący na całym świecie.


Gęś garbonosaGęś garbonosa (Anser cygnoides domesticus) ikona-polska

Gęś garbonosa to ptak pochodzący ze wschodniej Azji. Gęś ta charakteryzuje się beżowo brązowym upierzeniem i ciemnym wyrostkiem nad dziobem.


Gęś hawajskaGęś hawajska (Branta sandvicensis)

Gęś hawajska to ptak z grupy gęśców, wsypując w stanie dzikim wyłącznie na Hawajach.


Gęś tybetańska, gęś indyjskaGęś tybetańska, gęś indyjska (Anser indicus)

Gęś tybetańska, zwana też indyjską, to ptak z rodziny gęśców. Gęsi te potrafią przelecieć nad Himalajami.


Gęś zbożowaGęś zbożowa (Anser fabalis) ikona-polska

Gęś zbożowa to ptak z grupy gęśców, liczna w Polsce podczas przelotów. Ma charakterystyczne pomarańczowe plamy po bokach dzioba.


GłowienkaGłowienka (Aythya ferina) ikona-polska

Głowienka (Aythya ferina) to gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych, zaliczany do grążyc. W szacie godowej ma głowę i szyję w górnej części kasztanowate.


HełmiatkaHełmiatka (Netta rufina) ikona-polska

o jedna z najrzadszych kaczek środkowej części Europy. Czasem kaczka ta podrzuca jak kukułka swoje jaja do gniazd innego gatunku kaczek.


Kaczka domowaKaczka domowa (Anas platyrhynchos f. domestica) ikona-polska

Kaczka domowa to forma kaczki krzyżówki, hodujemy ją na całym świecie.


KapodzióbKapodziób (Cereopsis novaehollandiae)

Kapodziób to duży ptak z rodziny kaczek, z grupy kazarek, zamieszkujący wysepki południowej Australii.


KarolinkaKarolinka (Aix sponsa)

Karolinka to kaczka z grupy piżmówek, pochodząca z Ameryki Północnej.


Kazarka, kazarka rdzawaKazarka, kazarka rdzawa (Tadorna ferruginea) ikona-polska

Kazarka, zwana także kazarką rdzawą, to ptak z grupy kazarek o rudym upierzeniu, zamieszkujący Eurazję. W Polsce bardzo rzadko zalatuje.


KrakwaKrakwa (Anas strepera) ikona-polska

To jedna z najmniej barwnych naszych kaczek. Jest nieco mniejsza od krzyzówki.


KrzyżówkaKrzyżówka (Anas platyrhynchos) ikona-polska

Bardzo pospolita w całej Europie dzika kaczka, od której wywodzi się kaczka domowa.


LodówkaLodówka (Clangula hyemalis) ikona-polska

Lodówka (Clangula hyemalis) to ptak z rodziny kaczkowatych, zaliczany do traczy. Samiec jest większy od samicy. Ma piękny, długi ogon.


Łabędź czarnoszyiŁabędź czarnoszyi (Cygnus melanocoryphus)

Łabędź czarnoszyi to duży ptak z grupy gęśców, o białym ubarwieniu za wyjątkiem czarnej szyi.


Łabędź czarnyŁabędź czarny (Cygnus atratus)

Łabędź czarny to piękny i towarzyski ptak, występujący w dużych stadach, spotykany także w Polsce.


Łabędź krzykliwyŁabędź krzykliwy (Cygnus cygnus) ikona-polska

Łabędź ten ma żółto-czarny dziób i wyprostowaną szyję. Jest u nas nieliczny. Mamy zaledwie kilkadziesiąt par w Polsce. Ptak ten unika obecności człowieka i jest bardzo płochliwy.


Łabędź niemyŁabędź niemy (Cygnus olor) ikona-polska

Łabędź niemy to duży ptak z charakterystyczną wyciągniętą szyją o białym upierzeniu, z pomarańczowym dziobem z czarną naroślą u nasady, którego nierzadko możemy spotkać na zbiornikach wodnych w naszym kraju.


MandarynkaMandarynka (Aix galericulata) ikona-polska

Mandarynka to przepiękna kaczka pochodząca z Azji, która hodowana jest także w Europie. Osobniki, które uciekły kiedyś z hodowli utworzyły stałe populacje zamieszkujące miejskie parki, także w Polsce.


NurogęśNurogęś (Mergus merganser) ikona-polska

To jedna z naszych największych kaczek. Ma charakterystyczny, wąski, haczykowaty dziób. Gniazduje w dziuplach.


OharOhar (Tadorna tadorna) ikona-polska

Ohar jest ptakiem z grupy kazarek, którego można spotkać nad Bałtykiem.


PłaskonosPłaskonos (Anas clypeata) ikona-polska

Płaskonos to bardzo rzadki u nas gatunek. Dziób ma charakterystyczny, płaski i łyżkowaty kształt. Samiec jest pięknie ubarwiony.


RożeniecRożeniec (Anas acuta) ikona-polska

Rożeniec to jedna z najpiękniejszych kaczek występujących w naszym kraju. Ma dość smukłą budowę. Jest u nas skrajnie nieliczna lęgowa.


Śnieżyca dużaŚnieżyca duża (Anser caerulescens)

Śnieżyca duża to gęś z Ameryki Północnej, której migracje zwiastują zmiany pór roku.


ŚwistunŚwistun (Anas penelope) ikona-polska

Świstun to wędrowny ptak z grupy kaczek właściwych. Samiec pięknie ubarwiony o rdzawej głowie. Samica skromniej ubarwiona.


Świstun chilijskiŚwistun chilijski (Mareca sibilatrix)

Świstun chilijski jest ptakiem z grupy kaczek właściwych występującym w Ameryce Południowej.


UhlaUhla (Melanitta fusca) ikona-polska

Uhla (Melanitta fusca) to gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych. Samiec ma czarne upierzenie, z białą plamą otaczającą oko, białe lusterko, pomarańczowożółty dziób.


Nazwa rodziny
Kaczkowate (Anatidae)
Występowanie
Cały świat poza Antarktydą.
Liczba gatunków na świecie
162
Liczba gatunków w Polsce
37
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ptaki (Aves)
Rząd: Blaszkodziobe (Anseriformes)
Rodzina: Kaczkowate (Anatidae)
Długość ciała
Wysokość: 28-170 cm.
Masa ciała: 0,3-22,5 kg.
Głos
Kwakanie, gęganie, syczenie, gwizdy.
Najmniejszy gatunek
Cyraneczka (Anas crecca)

Inne gatunki

  • Gęsiówka egipska (Alopochen aegyptiacus)
  • Cyraneczka auklandzka (Anas aucklandica)
  • Cyraneczka karolińska (Anas carolinensis)
  • Cyraneczka rdzawa (Anas chlorotis)
  • Cynamonka (Anas cyanoptera)
  • Rożeniec krótkosterny (Anas eatoni)
  • Cyraneczka żółtodzioba (Anas flavirostris)
  • Krzyżówka białooka (Anas laysanensis)
  • Bezpłetwiec (Anseranas semipalmata)
  • Głowienka długodzioba (Aythya valisineria)
  • Bisiorka (Biziura lobata)
  • Bernikla obrożna (Branta bernicla)
  • Gągołek (Bucephala albeola)
  • Piżmówka amerykańska (Cairina moschata)
  • Kaczka labradorska (Camptorhynchus labradorius)
  • Magelanka rudogłowa (Chloephaga rubidiceps)
  • Koskoroba (Coscoroba coscoroba)
  • Etiopka (Cyanochen cyanopterus)
  • Łabędź trąbiący (Cygnus buccinator)
  • Łabędź czarnodzioby (Cygnus columbianus)
  • Pasożytka (Heteronetta atricapilla)
  • Krzywonos (Hymenolaimus malacorhynchus)
  • Kapturnik (Lophodytes cucullatus)
  • Łopatonos (Malacorhynchus membranaceus)
  • Markaczka (Melanitta nigra)
  • Zbrojówka (Merganetta armata)
  • Bielaczek (Mergellus albellus)
  • Tracz auklandzki (Mergus australis)
  • Tracz auklandzki (Mergus australis)
  • Tracz brazylijski (Mergus octosetaceus)
  • Szlachar (Mergus serrator)
  • Tracz chiński (Mergus squamatus)
  • Chełmiatka czerwonooka (Netta erythrophthalma)
  • Kaczuszka azjatycka (Nettapus coromandelianus)
  • Sterniczka peruwiańska (Oxyura ferruginea)
  • Sterniczka jamajska (Oxyura jamaicensis)
  • Sterniczka zwyczajna (Oxyura leucocephala)
  • Gęsiec (Plectropterus gambensis)
  • Gwinejka (Pteronetta hartlaubii)
  • Różanka (Rhodonessa caryopyllacea)
  • Nowogwinejka (Salvadorina waigiuensis)
  • Kaczka białogardła (Speculanas specularis)
  • Pstrokaczka (Stictonetta naevosa)
  • Torpedówka falklandzka (Tachyeres brachypterus)
  • Torpedówka magellańska (Tachyeres pteneres)
  • Kazarka szarogłowa (Tadorna cana)
  • Kazarka rajska (Tadorna variegata)
  • Pokraczka (Thalassornis leuconotus)

Występowanie i środowisko

Żyją na całym świecie poza Antarktydą. Preferują wodne środowiska (zbiorniki z wodą słodką).

Tryb życia i zachowanie

Dobrze nurkują. Odbywają dalekie wędrówki, lecąc w kluczu w kształcie litery V.

Morfologia i anatomia

Brak danych.

Rozmnażanie

Większość kaczkowatych gniazduje na ziemi lub w koronie drzew albo na półkach skalnych. Jedna trzecia gatunków gniazduje w dziuplach i norach. Samica składa od 4 do 14 jaj, zwykle jednolicie ubarwionych. Okres wysiadywania trwa 21-44 dni. Pisklęta są zagniazdownikami. Zdolność do lotu uzyskują w 28-110 dniu od wyklucia.

Pożywienie

Podstawę ich pokarmu stanowią wodne rośliny, ale zjadają też pokarm zwierzęcy: ryby, skorupiaki, mięczaki, owady.

Ochrona i zagrożenia

Krytycznie zagrożone są między innymi kazarka czubata, podgorzałka madagaskarska, tracz brazylijski (łącznie 5 gatunków). Siedem gatunków jest zagrożonych, 14 narażonych. Tracza auklandzkiego uznano za wymarłego, gdyż ostatnio zaobserwowano go w 1902 roku.

Ciekawostki

Kaczkowate są hodowane dla mięsa, piór i jaj, a także w celach ozdobnych na całym świecie. Z tego rzędu wywodzi się takie ptactwo domowe jak: kaczka piżmowa, gęś domowa, kaczka domowa, gęś garbonosa.

Zdjęcia i grafiki - galeria





© medianauka.pl, 2014-01-06, RODZ-1


Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
krzyżówka
 tlo-ikonatlo-ikona         

Krzyżówki, które zimowały poza naszym krajem przylatują do Polski.

   tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona      

Krzyżówki składają jaja.

          tlo-ikona 

Krzyżówki odlatują na zimowiska, część zostaje w kraju.

ukryj/pokaż
łabędź niemy
 tlo-ikonatlo-ikona         

Przylatują do kraju łabędzie nieme.

   tlo-ikonatlo-ikona       

Łabędzie nieme składają jaja.

         tlo-ikonatlo-ikona 

Odlatują z kraju łabędzie nieme.

ukryj/pokaż
świstun
tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona    tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona

Trwają przeloty świstuna w Polsce. To okres zimowania tego ptaka, także w Europie.

    tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona     

Trwa okres lęgowy świstuna.

ukryj/pokaż
gęgawa
 tlo-ikonatlo-ikona         

Przylatuje do nas gęgawa.

   tlo-ikonatlo-ikona       

Gęgawy składają jaja.

        tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona 

Gęgawy odlatują z kraju.

ukryj/pokaż
ohar
   tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona      

Trwa okres lęgowy ohara.

      tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona   

Ohary gromadzą się na pierzowiska.

ukryj/pokaż
gęś białoczelna
 tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona   tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona

Przez terytorium naszego kraju przelatuje gęś białoczelna.

ukryj/pokaż
gęś zbożowa
 tlo-ikona          

Przez terytorium naszego kraju przelatuje gęś zbożowa w kierunku Skandynawii.

ukryj/pokaż
łabędź krzykliwy
tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona

Możliwość obserwacji w Polsce łabędzi krzykliwych.

ukryj/pokaż
krakwa
  tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona 

W Polsce przebywają krakwy.

    tlo-ikona       

Samica krakwy składa jaja.

ukryj/pokaż
płaskonos
  tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona

Okres występowania w Polsce płatkonosa.

ukryj/pokaż
cyraneczka
  tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona

Okres występowania w Polsce cyraneczki.

   tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona      

Samica cyraneczki składa jaja.

ukryj/pokaż
cyranka
  tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona   

Okres występowania w Polsce cyranki.

ukryj/pokaż
rożeniec
  tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona 

Okres występowania w Polsce rożeńce.

   tlo-ikonatlo-ikona       

Rożeńce przystępują do lęgów.

ukryj/pokaż
hełmiatka
tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona

Okres występowania w Polsce hełmiatki.

ukryj/pokaż
czernica
tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona

Okres występowania w Polsce czernicy.

    tlo-ikonatlo-ikona      

Samica czernicy składa jaja, a samce zaczynają się pierzyć.

ukryj/pokaż
gągoł
tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona

Okres występowania w naszym kraju gągoła. Zimę ptak ten spędza na niezamarzających rzekach i jeziorach.

   tlo-ikonatlo-ikona       

Samica gągoła w dziupli drzewa, czasem na dużej wysokości, składa jaja.

ukryj/pokaż
edredon
tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona

Okres występowania w naszym kraju edredona. Najczęściej jest jednak spotykany zimą.

   tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona      

Okres lęgowy edredona.

ukryj/pokaż
nurogęś
tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona

Okres występowania w naszym kraju nurogęsi.

  tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona       

Nurogęś przystępuje do lęgów.

ukryj/pokaż
lodówka
tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona      tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona

Okres zimowania w Polsce lodówki.

ukryj/pokaż
uhla
tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona     tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona

Okres zimowania w Polsce uhli.

ukryj/pokaż
głowienka
   tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona     

Okres lęgowy głowienki.

  tlo-ikonatlo-ikona        

Do Polski przylatuje część populacji głowienki.

       tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona 

Część populacji głowienki odlatuje na zimowiska.

Pokaż tylko bieżące wydarzenia



Polecamy koszyk



© Media Nauka 2008-2017 r.