logo



Kaczkowate

Kaczkowate (Anatidae) to rodzina ptaków z rzędu blaszkodziobych. Rodzina ta liczy dziś 50 rodzajów, 15 plemion i 162 gatunki. W Polsce mamy 37 gatunków, z czego 18 lęgowych.

Podrodziny

  • drzewice (Dendrocygninae)
  • gęsi (Anserinae)
  • sterniczki (Oxyurinae)
  • kaczki (Anatinae)

Podział na plemiona

  • bezpłetwce (Anseranatini) - 1 gatunek (bezpłetwiec),
  • drzewice (Dendrocygnini) - 8 gatunków w 1 rodzaju,
  • pokraczki (Thalassornithini) - 1 gatunek,
  • kapodzioby (Cereopsini) - 1 gatunek,
  • gęsi (Anserini) - 15 gatunków w 2 rodzajach,
  • łabędzie (Cygnini) - 7 gatunków w 2 rodzajach,
  • pstrokaczki (Stictonettini) - 1 gatunek,
  • sterniczki (Oxyurini) - 7 gatunków w 3 rodzajach,
  • krzywonos, torpedówki oraz zbrojówka (Merganettin) - 6 gatunków w 3 rodzajach,
  • dziwonos i gęsiec (Plectropterini) - 3 gatunków w 2 rodzajach,
  • kazarki i pokrewne (Tadornini) - 15 gatunków w 5 rodzajach,
  • łopatonos i nowogwinejka (Malacorhynchini) - 2 gatunków w 2 rodzajach,
  • kaczki pływające (Anatini) - 57 gatunków w 11 rodzajach,
  • grążyce (Aythyini) - 17 gatunków w 4 rodzajach,
  • kaczki morskie i tracze (Mergini) - 20 gatunków w 10 rodzajach,

Wygląd

Cechą charakterystyczną jest płaski, zaokrąglony, krótki dziób, zaopatrzony na brzegach w rzędy blaszek. Szyja jest średnio lub bardzo długa, skrzydła wąskie i zaokrąglone, krótki ogon i nogi, których palce spięte są błoną pławną. Zwykle samiec jest od samicy większy i ciekawiej ubarwiony. Ubarwienie jest bardzo zróżnicowane. Jednolicie ubarwione ptaki w tej rodzinie są rzadkością. Ubarwienie samców jest często kolorowe, samic - ochronne, ale nie jest to regułą.

Rodzaje

Wykaz wszystkich opublikowanych rodzajów z tej rodziny.

Branta
 Anatidae

Branta to rodzaj ptaka z rodziny kaczkowatych z podrodziny gęsi, do którego zaliczamy 6 gatunków bernikli, z czego w Polsce około 4 gatunki.

Wybrane gatunki:

Bernikla białolica
Bernikla rdzawoszyja
Bernikla kanadyjska
Gęś hawajska
Bernikla obrożna
Bernikla północna
Anser
 Anatidae

Anser to rodzaj ptaka z rodziny kaczkowatych z podrodziny gęsi, do którego zaliczamy 10 gatunków ptaków, z czego w Polsce można spotkać 7 gatunków.

Wybrane gatunki:

Śnieżyca cesarska
Gęś garbonosa
Gęgawa
Gęś białoczelna
Gęś zbożowa
Gęś tybetańska, gęś indyjska
Cygnus
 Anatidae

Cygnus to rodzaj ptaków rodziny kaczkowatych, do którego zaliczamy 6 gatunków, z czego w Polsce można spotkać 3 gatunki.

Wybrane gatunki:

Łabędź niemy
Łabędź czarny
Łabędź czarnoszyi
Łabędź krzykliwy
Łabędź czarnodzioby
Łabędź trąbiący
Tadorna
 Anatidae

Tadorna to rodzaj ptaków blaszkodziobych z rodziny kaczkowatych podrodziny kaczek, do którego zaliczamy 6 gatunków, z czego w Polsce dwa.

Wybrane gatunki:

Kazarka rajska
Kazarka szarogłowa
Kazarka obrożna
Ohar
Kazarka, kazarka rdzawa
Kazarka czubata
Spatula
 Anatidae

Spatula to rodzaj ptaków blaszkodziobych z rodziny kaczkowatych podrodziny kaczek, do którego zaliczamy 10 gatunków, z czego w Polsce zaledwie 3.

Wybrane gatunki:

Cyranka
Płaskonos
Srebrzanka modrodzioba
Cyranka modroskrzydła
Płaskonos jasnogłowy
Płaskonos przylądkowy
Anas
 Anatidae

Anas to rodzaj ptaków blaszkodziobych z rodziny kaczkowatych podrodziny kaczek, do którego zaliczamy 28 gatunków.

Wybrane gatunki:

Krzyżówka
Cyraneczka
Kaczka domowa
Rożeniec
Rożeniec białolicy
Cyraneczka żółtodzioba
Aythya
 Anatidae

Aythya to rodzaj ptaków z rodziny kaczkowatych, do którego zaliczamy 12 gatunków, z czego w Polsce 6.

Wybrane gatunki:

Czernica
Głowienka
Ogorzałka
Podgorzałka
Głowienka długodzioba
Głowienka preriowa
Mareca
 Anatidae

Mareca to rodzaj ptaków z rodziny kaczkowatych, do którego zaliczamy 5 gatunków, z czego w Polsce 2 z nich.

Wybrane gatunki:

Krakwa
Świstun amerykański
Świstun
Świstun chilijski
Czuprynka
Dendrocygna
 Anatidae

Dendrocygna to rodzaj ptaków z rodziny kaczkowatych, do którego zaliczamy 8 gatunków. W Polsce nie występują w przyrodzie ptaki z tego rodzaju.

Wybrane gatunki:

Drzewica australijska
Drzewica białolica
Drzewica czarnobrzucha
Drzewica dwubarwna
Drzewica plamista
Drzewica wędrowna
Mergus
 Anatidae

Mergus to rodzaj ptaków z rodziny kaczkowatych, do którego zaliczamy 5 gatunków, z czego w Polsce występują 2 z nich.

Wybrane gatunki:

Nurogęś
Szlachar
Tracz chiński
Tracz brazylijski
Tracz auklandzki
Oxyura
 Anatidae

Oxyura to rodzaj ptaków z rodziny kaczkowatych, podrodziny sterniczek, do którego zaliczamy 5-7 gatunków, z czego w Polsce 1-2.

Wybrane gatunki:

Sterniczka jamajska
Sterniczka zwyczajna, sterniczka
Sterniczka afrykańska
Sterniczka australijska
Sterniczka peruwiańska
Sterniczka maskowa
Somateria
 Anatidae

Somateria to rodzaj ptaków z rodziny kaczkowatych, do którego zaliczamy 3 gatunki, z czego w Polsce można spotkać 2.

Wybrane gatunki:

Edredon
Edredon okazały, turkan
Edredon okularowy
Tachyeres
 Anatidae

Tachyeres to rodzaj ptaków z rodziny kaczkowatych, do którego zaliczamy 4 gatunki, z czego w Polsce nie występuje żaden z nich.

Wybrane gatunki:

Torpedówka falklandzka
Torpedówka magellańska
Torpedówka lotna
Torpedówka białogłowa
Chloephaga
 Anatidae

Chloephaga to ptaków z rodziny kaczkowatych, do którego zaliczamy 5 gatunków. W Polsce ptaki z tego rodzaju nie występują.

Wybrane gatunki:

Magelanka rudogłowa
Magelanka zmienna
Magelanka skalna
Magelanka siwogłowa
Magelanka andyjska
Bucephala
 Anatidae

Bucephala to rodzaj ptaków z rodziny kaczkowatych, do którego zaliczamy 3 gatunki, z czego w Polsce tylko 1.

Wybrane gatunki:

Gągoł
Gągołek
Sierpiec
Netta
 Anatidae

Netta to rodzaj ptaków z rodziny kaczkowatych, do którego zaliczamy 3 gatunki, z czego w Polsce tylko 1.

Wybrane gatunki:

Hełmiatka
Hełmiatka czerwonooka
Hełmiatka różowodzioba
Melanitta
 Anatidae

Melanitta to rodzaj ptaków z rodziny kaczkowatych, do którego zaliczamy 6 gatunków, z czego w Polsce 2.

Wybrane gatunki:

Uhla
Markaczka
Uhla pstrodzioba
uhla azjatycka
Uhla garbonosa
Markaczka amerykańska
Nettapus
 Anatidae

Nettapus to rodzaj ptaków z rodziny kaczkowatych, do którego zaliczamy 3 gatunki, z czego nie występuje żaden.

Wybrane gatunki:

Kaczuszka azjatycka
Kaczuszka afrykańska
Kaczuszka australijska

Gatunki

Wykaz pozostałych gatunków.

BielaczekBielaczek PL Przelotny / przylatujący  ! 

Mergellus albellus

Bielaczek (Mergellus albellus) to gatunek nielicznego ptaka z rodziny kaczkowatych, zaliczany do traczy. Ma dość krótki dziób. Samiec jest nieco większy od samicy. Samiec w szacie godowej jest biały, z czarnymi elementami.


BirginiakBirginiak PL Zalatujący  ! 

Polysticta stelleri

Birginiak (Polysticta stelleri) to gatunek arktycznego ptaka z rodziny kaczkowatych zaliczany do edredonów. Samiec ma charakterystyczne upierzenie w szacie godowej. Głowa biała za wyjątkiem ciemnej plamy w okolicach oczu, czoła i na potylicy.


Kamieniuszka
Kamieniuszka
Kamieniuszka PL Zalatujący wyjątkowo

Histrionicus histrionicus

Kamieniuszka (Histrionicus histrionicus) to gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych. Samiec ma stalowo-szare upierzenie z niebieskawym odcieniem, pełne jaskrawo białych elementów w ciemniejszych obwódkach. Na głowie rdzawa smuga.


Lodówka
Lodówka
Lodówka
Lodówka PL Przelotny / przylatujący

Clangula hyemalis

Lodówka (Clangula hyemalis) to ptak z rodziny kaczkowatych, zaliczany do traczy. Samiec jest większy od samicy. Ma piękny, długi ogon. W szacie godowej samiec ma ciemnobrązową szyję, głowę i pierś, wierzch ciała jest czarny.


AmazonetkaAmazonetka

Amazonetta brasiliensis

Amazonetka (Amazonetta brasiliensis) to gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych. Upierzenie szaro-brązowe. Szyja i głowa po bokach mają rozjaśnienia. Pierś pokryta jest ciemnymi plamkami. Lotki ciemne z zielono-niebieskim połyskiem.


BezpłetwiecBezpłetwiec

Anseranas semipalmata

Bezpłetwiec, gęś skąpopłetwa (Anseranas semipalmata) to gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych. Cechą charakterystyczną tego gatunku są długie nogi i palce, między którymi występuje szczątkowa błona pławna.


BisiorkaBisiorka

Biziura lobata

Bisiorka (Biziura lobata) to gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych. Upierzenie ciemne. Ciało wydłużone. Dziób krótki. Ogon zwykle charakterystycznie uniesiony w górę. Samiec ma duży, ciemny płat skórny zwisający z gardła.


CudokaczkaCudokaczka

Callonetta leucophrys

Cudokaczka (Callonetta leucophrys) to gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych. dymorfizm płciowy bardzo wyraźny. Samiec niezwykle barwny. Głowa szaro-kremowa z ciemną czapeczką i obrożą na szyi. Pierś jasnobrązowa z ciemnymi plamkami. Spód szaro-biały-drobno


Cyraneczka bajkalska, kłochtunCyraneczka bajkalska, kłochtun

Sibirionetta formosa

Cyraneczka bajkalska, nazywana także cyraneczką syberyjską lub kłochtunem, to ptak z grupy kaczek właściwych pochodzący z Syberii. Gniazdo budowane jest w zagłębieniu, wyścielone sucha trawą i puchem w pobliżu wody. Zjada ziarna, nasiona i bezkręgowce.


CzubokaczkaCzubokaczka

Lophonetta specularioides

Czubokaczka (Lophonetta specularioides) to gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju. Upierzenie brązowe z ciemniejszymi i jaśniejszymi obszarami, nakrapiana. Wierzch głowy ciemniejszy. Z tyłu głowy charakterystyczny czub.


DziwonosDziwonos

Sarkidiornis melanotos

Dziwonos to duży ptak z charakterystycznym guzem tłuszczowym u samca. Guz ten przed sezonem godowym znacznie się powiększa. Samiec jest większy od samicy. Upierzenie czarno-białe.


GęsiecGęsiec

Plectropterus gambensis

Gęsiec, piżmowiec gambijski (Plectropterus gambensis) to gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych. Ptak ten ma długą szyję, czarne, opalizujące miejscami upierzenie z białymi plamami na głowie, gardle, skrzydłach, białawy jest też kuper i cały spód.


GrzywienkaGrzywienka

Chenonetta jubata

Grzywienka (Chenonetta jubata) to ptak z rodziny kaczkowatych, spotykany w hodowlach. Głowa i szyja jest ciemnobrązowa. Na szarych bokach widoczne misterne prążki. Pierś marmurkowa, charakterystyczna.


Gwinejka
Gwinejka

Pteronetta hartlaubii

Gwinejka (Pteronetta hartlaubii) to gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych. Upierzenie głowy obu płci jest czarne. Reszta kasztanowata z niebieskawymi i czarnymi piórami na skrzydłach.


KapodzióbKapodziób

Cereopsis novaehollandiae

Kapodziób to duży ptak z rodziny kaczek, z grupy kazarek, zamieszkujący wysepki południowej Australii. Charakterystyczna dla tego gatunku jest duża woskówka w kolorze jasnozielonym. Stopy i dziób są czarne, skoki czerwone.


Kapturnik
Kapturnik

Lophodytes cucullatus

Kapturnik (Lophodytes cucullatus) to ptak z rodziny kaczkowatych. Samiec i samica mocno różnią się od siebie. Samiec ma na głowie okazały i charakterystyczny kaptur, biały z czarną obwódką.


KarolinkaKarolinka

Aix sponsa

Karolinka to kaczka z grupy piżmówek, pochodząca z Ameryki Północnej. Samiec jest bardzo kolorowy. Wierzch głowy i czub ma metalicznie zielony z dwiema białymi pręgami, dolną część głowy ma niebiesko-purpurową, policzki oraz podgardle są białe.


KoskorobaKoskoroba

Coscoroba coscoroba

Koskoroba (Coscoroba coscoroba) to gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych, zaliczany do plemienia łabędzi wraz z rodzajem Cygnus. Wyglądem przypomina gęś o białym upierzeniu, różowych nogach i dziobie.


KrzywonosKrzywonos

Hymenolaimus malacorhynchos

Krzywonos (Hymenolaimus malacorhynchos) to gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju. Upierzenie szaro-niebiesko-brązowe, głowa ciemna, pierś z rdzawymi piórami. Oczy mają żółte tęczówki.


MarmurkaMarmurka

Marmaronetta angustirostris

Marmurka (Marmaronetta angustirostris) to gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych, jedyny gatunek w rodzaju Marmaronetta. Upierzenie szaro-brązowe. Jasne plamy na ciemnym tle przypominają marmurkowy wzór.


Pasożytka
Pasożytka

Heteronetta atricapilla

Pasożytka (Heteronetta atricapilla) to gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju. Głowa, szyja samca czarne, wierzch ciemnobrązowy. Końce pokryw skrzydłowych jasne. wyraźnie widać różową plamę u nasady dzioba.


PokraczkaPokraczka

Thalassornis leuconotus

Pokraczka (Thalassornis leuconotus) to ptak z rodziny kaczkowatych. Upierzenie brązowe, bardziej jaskrawe na grzbiecie, ciemno prążkowane. Spód szaro-brązowy. Głowa z czarną maską i białą plamą w okolicy dzioba.


Pstrokaczka
Pstrokaczka
Pstrokaczka

Stictonetta naevosa

Pstrokaczka (Stictonetta naevosa) to gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju Stictonetta. Upierzenie ciemnobrązowe u samca i brązowe u samicy, pstrokate, drobno plamkowane.


RóżankaRóżanka

Rhodonessa caryophyllacea

Różanka (Rhodonessa caryophyllacea) to gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych, krytycznie zagrożony wymarciem. Kaczka ta ma długi dziób i szyję. Samiec ma różową głowę, dziób i szyję. Znana z pojedynczych obserwacji.


Kaczka piżmowa, piżmówkaKaczka piżmowa, piżmówka PL - hodowla

Cairina moschata

Kaczka piżmowa, kaczka francuska (Cairina moschata) to gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych. Nazwa gatunkowa dzikich ptaków to piżmówka amerykańska, udomowionej prawdopodobnie przez Inków i sprowadzonej do Europy około 1600 roku.


Gęsiówka egipskaGęsiówka egipska PL - wtórnie Lęgowy sporadycznie Zalatujący Skrajnie nieliczny

Alopochen aegyptiacus

Gęsiówka egipska to gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych. To duża kaczka, która przypomina nieco gęś. Ma piękne ubarwienie. Upierzenie jest płowe, szarawe. Grzbiet jest rdzawy, wokół oczu znajdują się charakterystyczne, brązowe plamy wokół oczu.


Mandarynka
Mandarynka
Mandarynka PL - wtórnie Lęgowy sporadycznie Zalatujący Skrajnie nieliczny

Aix galericulata

Mandarynka to przepiękna kaczka pochodząca z Azji, która hodowana jest także w Europie. Osobniki, które uciekły kiedyś z hodowli utworzyły stałe populacje zamieszkujące miejskie parki, także w Polsce.





Inne gatunki

  • gęsiówka maurytyjska (Alopochen mauritianus)
  • piżmówka malajska (Cairina scutulata)
  • kaczka labradorska (Camptorhynchus labradorius)
  • etiopka (Cyanochen cyanopterus)
  • łopatonos (Malacorhynchus membranaceus)
  • zbrojówka (Merganetta armata)
  • gęsiówka grzywiasta (Neochen jubata)
  • kazarka nadobna (Radjah radjah)
  • nowogwinejka (Salvadorina waigiuensis)
  • kaczka białogardła (Speculanas specularis)

Występowanie i środowisko

Żyją na całym świecie poza Antarktydą. Preferują wodne środowiska (zbiorniki z wodą słodką).

Tryb życia i zachowanie

Dobrze nurkują. Odbywają dalekie wędrówki, lecąc w kluczu w kształcie litery V.

Rozmnażanie

Większość kaczkowatych gniazduje na ziemi lub w koronie drzew albo na półkach skalnych. Jedna trzecia gatunków gniazduje w dziuplach i norach. Samica składa od 4 do 14 jaj, zwykle jednolicie ubarwionych. Okres wysiadywania trwa 21-44 dni. Pisklęta są zagniazdownikami. Zdolność do lotu uzyskują w 28-110 dniu od wyklucia.

Pożywienie

Podstawę ich pokarmu stanowią wodne rośliny, ale zjadają też pokarm zwierzęcy: ryby, skorupiaki, mięczaki, owady.

Ochrona i zagrożenia

Krytycznie zagrożone są między innymi kazarka czubata, podgorzałka madagaskarska, tracz brazylijski (łącznie 5 gatunków). Siedem gatunków jest zagrożonych, 14 narażonych. Tracza auklandzkiego uznano za wymarłego, gdyż ostatnio zaobserwowano go w 1902 roku.

Wykresy poniżej przedstawiają strukturę zagrożenia wymarcia gatunków z danej rodziny. Pierwszy diagram uwzględnia gatunki, których nie opisano w naszym serwisie (jeżeli taka sytuacja ma miejsce), drugi diagram uwzględnia wyłącznie gatunki, które opisano w portalu, trzeci diagram uwzględnia tylko gatunki rodzime.

Struktura zagrożenia wymarciem
(wszystkie wymienione gatunki rodziny)

Struktura zagrożenia wymarciem
(wszystkie opisane w serwisie gatunki rodziny)


Jeżeli chcesz się więcej dowiedzieć o statusach zagrożenia wymarciem i zapoznać się z opisami poszczególnych statusów, kliknij tutaj.

Ciekawostki

Kaczkowate są hodowane dla mięsa, piór i jaj, a także w celach ozdobnych na całym świecie. Z tego rzędu wywodzi się takie ptactwo domowe jak: kaczka piżmowa, gęś domowa, kaczka domowa, gęś garbonosa.

Kalendarz przyrody

Poniższy kalendarz zawiera wszystkie gatunki, które nie znalazły się w opisie żadnego rodzaju. Każdy rodzaj zawiera niezależny kalendarz przyrody.

123456789101112

Opis

      Lodówka: Okres zimowania w Polsce lodówki.
Pokaż tylko bieżące wydarzenia

Oznaczenia

Poniżej przedstawiamy opis zastosowanych oznaczeń gatunków.

Występowanie w Polsce

PL
- gatunek zaobserwowany w Polsce w stanie dzikim po 1950 r.
PL - wtórnie
- gatunek introdukowany w Polsce rozmyślnie lub przypadkowo, tworzący stałe populacje.
PL - obserwacje dawne
- gatunek obserwowany ostatnio w Polsce w latach 1801-1950.
PL - hodowla
- gatunek hodowlany.

Liczebność

Podana liczba oznacza liczbę zwykle szacowaną samców lub par lęgowych obserwowanych w Polsce w ciągu roku (dotyczy gatunków lęgowych w Polsce).

Bardzo liczny
- 3 000 001 - 30 000 000
Liczny
- 300 001 - 3 000 000
Średnio liczny
- 30 001 - 300 000
Nieliczny
- 3001 - 30 000
Bardzo nieliczny
- 301 - 3 000
Skrajnie nieliczny
- 1 - 300

Status

Lęgowy
- gniazduje regularnie na dyżym obszarze kraju.
Lęgowy sporadycznie
- gniazduje sporadycznie w kraju lub tylko lokalnie.
Przelotny/przylatujący
- gatunek regularnie stacjonuje w kraju podczas swoich przelotów lub przylatuje na zimowiska.
Zalatujący
- gatunek pojawiający się w Polsce nieregularnie.
Zalatujący wyjątkowo
- gatunek pojawiający się wyjątkowo w kraju (poniżej 5 obserwacji).

 ! 
- gatunek ujęty w Załączniku i Dyrektywie Ptasiej (2009/147/WE z 30-11-2009 w sprawie ochrony dzikiego ptactwa), wskazującej na gatunki podlegające wraz z siedliskami szczególnej ochronie.



© medianauka.pl, 2014-01-06, RODZ-1



 

Dlaczego ptaki lecą w kluczu?

Dlaczego ptaki lecą w kluczu?

W stadach duże ptaki na długich dystansach tworzą w locie szyk klucza w kształcie litery V. Dlaczego tak się dzieje?

Jaki ptak znosi najwięcej jaj?

Jaki ptak znosi najwięcej jaj?

Wszystkie ptaki znoszą jaja i wysiadują je, aby zachować ciągłość gatunku. Które ptaki znoszą ich najwięcej? Czy są to nasze zwykłe kury domowe, czy też inne ptaki?

Jaki ptak najszybciej pływa?

Jaki ptak najszybciej pływa?

Wśród ptaków mamy także takie, które opanowały środowisko wodne. Który z gatunków najszybciej pływa?

Jaki ptak najgłębiej nurkuje?

Jaki ptak najgłębiej nurkuje?

Wśród ptaków mamy także takie, które opanowały środowisko wodne. Który z gatunków najgłębiej nurkuje?




Polecamy w naszym sklepie

kolorowe skarpetki góra lodowa
Kubek sowy
Kolorowe skarpetki Miasto
Mapa świata Puzzle
Księga zwierząt niemalże niemożliwych
Niektóre treści nie są dostosowane do Twojego profilu. Jeżeli jesteś pełnoletni możesz wyrazić zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych. W ten sposób będziesz miał także wpływ na rozwój naszego serwisu.
© ® Media Nauka 2008-2021 r.