Logo Media Nauka

Ziarnojady, łuszczaki

Ziarnojady, łuszczaki (Fringillidae) to rodzina ptaków z rzędu wróblowych. Rodzina ta liczy dziś 20 rodzajów i około 140 gatunków. W Polsce żyje około 15 gatunków z tej rodziny ptaków. Niektórzy autorzy wyodrębniają dwie zięby i jera do osobnej rodziny ziębowatych.

Wygląd

Są to zwykle niewielkie ptaki, mają okrągłą głowę, krótki i masywny dziób, silne nogi, skrzyła średniej długości. Zwykle występuje dymorfizm płciowy. Upierzenie dość zróżnicowane, przeważnie zielonkawe, żółte, czerwone. Na ogonie i na skrzydłach występuje wyraźny wzór. Dzioby łuszczaków są przystosowane do wyłuskiwania nasion. Są mocne, mają stożkowaty kształt, grube u nasady, czasem końce dzioba krzyżują się ze sobą.

Gatunki

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych.


CzeczotkaCzeczotka PL Lęgowy sporadycznie Przelotny / przylatujący Skrajnie nieliczny

Carduelis flammea

Czeczotka to skrajnie nieliczny u nas ptak lęgowy (około 200 par lęgowych), liczniejsza podczas przelotów. Ma czerwoną czapeczkę na czole. Po bokach i z wierzchu, a także na kuprze występuje ciemne kreskowanie.


Czeczotka tundrowaCzeczotka tundrowa PL Zalatujący

Carduelis hornemanni

Czeczotka tundrowa, czeczotka polarna (Carduelis hornemanni) to gatunek ptaka z rodziny ziarnojadów, wymieniany czasem jako podgatunek czeczotki. Ma od niej krótszy dziób, jaśniejsze upierzenie, ma jednolicie biały kuper.


CzyżCzyż PL Lęgowy Nieliczny

Carduelis spinus

Czyż to nieliczny u nas gatunek lęgowy, mniejszy od wróbla. Ma żółtawe upierzenie z ciemnym kreskowaniem z wierzchu i od spodu. U samca występuje czarna czapeczka. Na jego podbródku widnieje czarna plamka.


DziwoniaDziwonia PL Lęgowy Nieliczny

Erythrina erythrinus

Dziwonia (Erythrina erythrinus) to gatunek ptaka z rodziny łuszczaków. Samiec ma czerwoną głowę, pierś oraz kuper, brązowe skrzydła i ogon. Zamieszkuje otwarte tereny o podmokłym charakterze takie ja doliny rzek.


DzwoniecDzwoniec PL Lęgowy Liczny

Carduelis chloris

Dzwoniec to pospolity w naszym kraju przedstawiciel łuszczaków. Samiec ma piękny, zielonkawy kolor. To częsty gość w naszych karmnikach. Ma krępą budowę ciała, dość dużą głowę, gruby i silny dziób.


GilGil PL Lęgowy Średnio liczny

Pyrrhula pyrrhula

Gil to piękny ptak z podrodziny łuszczaków o czerwonym lub beżowym upierzeniu części szyi i piersi. Jest w Polsce nielicznym ptakiem lęgowym. Głowa z wierzchu, skrzydła i ogon są czarne, jasna pręga na skrzydle, kuper i część brzucha białe.


GrubodzióbGrubodziób PL Lęgowy Średnio liczny

Coccothraustes coccothraustes

Grubodziób to ptak z podrodziny łuszczaków z charakterystycznym, dużym, mocnym dziobem. Samiec ma kasztanowatą głowę, szary kark, brązowy wierzch ciała. Lotki metalicznie czarne, biała pręga na skrzydle.


JerJer PL Przelotny / przylatujący

Fringilla montifringilla

Jer to ptak, który tworzy największe w Europie, wielomilionowe stada. W Polsce pojawia się licznie podczas przelotów. Jest podobny do zięby. Pierś i boki oraz fragmenty skrzydeł są pomarańczowe. Spód i kuper są białe.


KanarekKanarek

Serinus canaria

Kanarek (Serinus canaria) to gatunek ptaka z rodziny ziarnojadów - przodek kanarka domowego. Występuje wiele odmian kanarka. Najbardziej popularne odmiany to: border, norwik, gloster, yorkshire, lizard.


Krzyżodziób sosnowyKrzyżodziób sosnowy PL Lęgowy sporadycznie Zalatujący

Loxia pytyopsittacus

Krzyżodziób sosnowy (Loxia pytyopsittacus) to gatunek ptaka wróblowego z rodziny łuszczaków. Od krzyżodzioba świerkowego różni go masywniejsza sylwetka ciała, duża głowa, gruba szyja.


Krzyżodziób świerkowyKrzyżodziób świerkowy PL Lęgowy Bardzo nieliczny

Loxia curvirostra

Krzyżodziób świerkowy to ziarnojad z podrodziny łuszczaków o czerwonym upierzeniu u samca. Ma charakterystyczny dziób, zakończony krzyżowo. Odżywia się nasionami drzew iglastych.


KulczykKulczyk PL Lęgowy Średnio liczny

Serinus serinus

Kulczyk (Serinus serinus) to gatunek niewielkiego ptaka z rodziny ziarnojadów. Jest to najmniejszy krajowy łuszczak. Samiec ma zielonożółty tył głowy, podobnie jak i grzbiet. Na tym tle znajdują się ciemne pasy. Skrzydła oraz ogon są brunatne.


ŁuskowiecŁuskowiec PL Zalatujący

Pinicola enucleator

Łuskowiec (Pinicola enucleator) to gatunek ptaka z rodziny ziarnojadów, jednego z największych gatunków tej rodziny. Samiec ma karminowe ubarwienie, grzbiet popielaty, skrzydła i ogon brunatne, na skrzydłach dwie białe pręgi.


MakolągwaMakolągwa PL Lęgowy Średnio liczny

Carduelis cannabina

Makolągwa to ptak z podrodziny łuszczaków, występujący w naszym kraju. Samiec ma charakterystyczną, czerwoną plamę na czole i piersi. U samicy nie ma barwy czerwonej, ma też lepiej zaznaczone kreskowanie.


OsetnikOsetnik PL Zalatujący wyjątkowo

Serinus citrinella

Osetnik (Serinus citrinella) to gatunek niewielkiego ptaka z rodziny ziarnojadów. Jest mniejszy od wróbla. Upierzenie w większości żółtozielone. Samiec ma żółty spód ciała oraz czoło. Kark i boki są szare, a grzbiet oliwkowy.


RzepołuchRzepołuch PL Przelotny / przylatujący

Carduelis flavirostris

Rzepołuch (Carduelis flavirostris) to gatunek ptaka z rodziny łuszczaków, podobny do makolągwy. Upierzenie o barwach ochronnych, ochrowożółte z brunatnym kreskowaniem, spód szarawy.


SzczygiełSzczygieł PL Lęgowy Liczny

Carduelis carduelis

Szczygieł to rodzimy ziarnojad, niezbyt liczny w naszym kraju, którego można spotkać najczęściej przy skupiskach ostu i łopianu. Charakterystyczna dla szczygła jest czerwona głowa w części przedniej. Wierzch głowy czarny, boki białe.


ZiębaZięba PL Lęgowy Liczny

Fringilla coelebs

Zięba to niewielki, liczny w Polsce ptak z podrodziny łuszczaków o pięknym upierzeniu. Na skrzydle znajdują się dwa charakterystyczne prążki w kolorze białym. Pierś jest różowa, brzuch biały.





Inne gatunki

  • Gilak pustynny (Bucanetes githaginea)
  • Gilak mongolski (Bucanetes mongolica)
  • Krasnotek (Callacanthis burtoni)
  • Dzwoniec ubogi (Carduelis ambigua)
  • Czyż czarny (Carduelis atrata)
  • Czyż czarnołbisty (Carduelis atriceps)
  • Czyż czarnobrody (Carduelis barbata)
  • Czyż grubodzioby (Carduelis crassirostris)
  • Czyż czerwony (Carduelis cucullata)
  • Czyż antylski (Carduelis dominicensis)
  • Makolągwa szara (Carduelis johannis)
  • Czyż wspaniały (Carduelis lawrencei)
  • Czyż kapturowy (Carduelis magellanica)
  • Czyż czarnogardły (Carduelis notata)
  • Czyż oliwkowy (Carduelis olivacea)
  • Czyż sosnowy (Carduelis pinus)
  • Czyż mały (Carduelis psaltria)
  • Czyż szafranowy (Carduelis siemiradzkii)
  • Dzwoniec chiński (Carduelis sinica)
  • Czyż andyjski (Carduelis spinescens)
  • Dzwoniec himalajski (Carduelis spinoides)
  • Czyż złotawy (Carduelis tristis)
  • Czyż żółtorzytny (Carduelis uropygialis)
  • Czyż żółtobrzuchy (Carduelis xanthogastra)
  • Czyż żółtolicy (Carduelis yarrellii)
  • Makolągwa szarogłowa (Carduelis yemenensis)
  • Dziwonia czerwonoczelna (Carpodacus cassinii)
  • Dziwonia różowogardła (Carpodacus edwardsii)
  • Dziwonia różoworzytna (Carpodacus eos)
  • Dziwuszka ogrodowa (Carpodacus mexicanus)
  • Dziwonia nepalska (Carpodacus nipalensis)
  • Dziwonia różana (Carpodacus pulcherrimus)
  • Dziwonia czerwonogardła (Carpodacus puniceus)
  • Dziwonia purpurowa (Carpodacus purpureus)
  • Dziwonia czerwonawa (Carpodacus rhodochlamys)
  • Dziwonia różowobrewa (Carpodacus rhodochrous)
  • Dziwonia różowobrzucha (Carpodacus rhodopeplus)
  • Dziwonia jarzębata (Carpodacus roborowskii)
  • Dziwonia syberyjska (Carpodacus roseus)
  • Dziwonia szkarłatna (Carpodacus rubescens)
  • Dziwonia kaukaska (Carpodacus rubicilla)
  • Dziwonia ciemnolica (Carpodacus rubicilloides)
  • Dziwonia synajska (Carpodacus synoicus)
  • Dziwonia smugowana (Carpodacus thura)
  • Dziwonia czarnolica (Carpodacus trifasciatus)
  • Dziwonia karmazynowa (Carpodacus vinaceus)
  • Łuskówka (Chaunoproctus ferreorostris)
  • Hawajka kraterowa (Chloridops kona)
  • Hawajka palmowa (Ciridops anna)
  • Afrokulczyk smugowany (Crithagra ankoberensis)
  • Hawajka czarna (Drepanis funerea)
  • Hawajka żółtorzytna (Drepanis pacifica)
  • Grubodziób chiński (Eophona migratoria)
  • Grubodziób japoński (Eophona personata)
  • Zięba kanaryjska (Fringilla teydea)
  • Karmazynek (Haematospiza sipahi)
  • Hawajka sierpodzioba (Hemignathus ellisianus)
  • Hawajka półżuchwowa (Hemignathus lucidus)
  • Hawajka cienkodzioba (Hemignathus obscurus)
  • Hawajka mała (Hemignathus parvus)
  • Hawajka ostrodzioba (Hemignathus sagittirostris)
  • Hawajka zielona (Hemignathus virens)
  • Hawajka pełzaczowata (Hemignathus wilsoni)
  • Grubodziób czarnogłowy (Hesperiphona abeillei)
  • Grubodziób białoskrzydły (Hesperiphona vespertina)
  • Hawajka karminowa (Himatione sanguinea)
  • Góralka jasnoskrzydła (Leucosticte arctoa)
  • Góralka ciemnogłowa (Leucosticte brandti)
  • Góralka brunatna (Leucosticte nemoricola)
  • Góralka tybetańska (Leucosticte sillemi)
  • Krasnodziób (Linurgus olivaceus)
  • Krzyżodziób dwupręgowy (Loxia leucoptera)
  • Krzyżodziób karaibski (Loxia megaplaga)
  • Krzyżodziób szkocki (Loxia scotica)
  • Hawajka papużkowata (Loxioides bailleui)
  • Hawajka pąsowa (Loxops coccineus)
  • Hawajka czarnolica (Melamprosops phaeosoma)
  • Grubodziób obrożny (Mycerobas affinis)
  • Grubodziób żałobny (Mycerobas carnipes)
  • Grubodziób czarno-żółty (Mycerobas icterioides)
  • Grubodziób czarnogrzbiety (Mycerobas melanozanthos)
  • Tęgodziób (Neospiza concolor)
  • Hawajka szarawa (Oreomystis bairdi)
  • Hawajka brązowawa (Oreomystis mana)
  • Hawajka czubata (Palmeria dolei)
  • Hawajka płomienna (Paroreomyza flammea)
  • Hawajka górska (Paroreomyza montana)
  • Łuskowiec czerwonoczelny (Pinicola subhimachalus)
  • Hawajka papugodzioba (Pseudonestor xanthophrys)
  • Hawajka żółtogłowa (Psittirostra psittacea)
  • Himalajczyk (Pyrrhoplectes epauletta)
  • Gil pomarańczowy (Pyrrhula aurantiaca)
  • Gil siwogłowy (Pyrrhula erythaca)
  • Gil płomienny (Pyrrhula erythrocephala)
  • Gil białouchy (Pyrrhula leucogenys)
  • Gil azorski (Pyrrhula murina)
  • Gil łuskogłowy (Pyrrhula nipalensis)
  • Hawajka żółtawa (Rhodacanthis flaviceps)
  • Hawajka złotogłowa (Rhodacanthis palmeri)
  • Gilak ciemnogłowy (Rhodopechys sanguinea)
  • Gilak blady (Rhodospiza obsoleta)
  • Złotopiórek (Rhynchostruthus socotranus)
  • Kulczyk rdzawogrzbiety (Serinus alario)
  • Kulczyk białogardły (Serinus albogularis)
  • Kulczyk smugowany (Serinus ankoberensis)
  • Kulczyk żółtorzytny (Serinus atrogularis)
  • Kulczyk grubodzioby (Serinus burtoni)
  • Kulczyk siwoszyi (Serinus canicollis)
  • Kulczyk czarnolicy (Serinus capistratus)
  • Kulczyk maskowy (Serinus citrinelloides)
  • Kulczyk żółtopierśny (Serinus citrinipectus)
  • Kulczyk tęgodzioby (Serinus donaldsoni)
  • Kulczyk białobrzuchy (Serinus dorsostriatus)
  • Kulczyk wyspowy (Serinus estherae)
  • Kulczyk żółtobrzuchy (Serinus flaviventris)
  • Kulczyk paskogłowy (Serinus gularis)
  • Kulczyk papirusowy (Serinus koliensis)
  • Kulczyk płowy (Serinus leucopterus)
  • Kulczyk białorzytny (Serinus leucopygius)
  • Kulczyk piaskowy (Serinus menachensis)
  • Kulczyk czarnouchy (Serinus mennelli)
  • Kulczyk mozambijski (Serinus mozambicus)
  • Kulczyk czarnogłowy (Serinus nigriceps)
  • Kulczyk królewski (Serinus pusillus)
  • Kulczyk białobrewy (Serinus reichardi)
  • Kulczyk zatokowy (Serinus rufobrunneus)
  • Kulczyk leśny (Serinus scotops)
  • Kulczyk kreskowany (Serinus striolatus)
  • Kulczyk siarkowy (Serinus sulphuratus)
  • Kulczyk natalski (Serinus symonsi)
  • Kulczyk syryjski (Serinus syriacus)
  • Kulczyk tybetański (Serinus thibetanus)
  • Kulczyk przylądkowy (Serinus tottus)
  • Kulczyk skromny (Serinus tristriatus)
  • Hawajka grubodzioba (Telespyza cantans)
  • Hawajka tęgodzioba (Telespyza ultima)
  • Giluszek (Uragus sibiricus)
  • Tybetańczyk (Urocynchramus pylzowi)
  • Hawajka cynobrowa (Vestiaria coccinea)

Występowanie i środowisko

Obszar występowania - prawie cały świat poza Indiami, Półwyspem Malajskim, Australią i Nową Zelandią. W tych rejonach niektóre gatunki były introdukowane. Zamieszkują tereny zadrzewione.

Tryb życia i zachowanie

Zwykle pięknie śpiewają. Trzymają się zazwyczaj w stadach.

Rozmnażanie

Gniazda są otwarte, zbudowany z traw, mchu i innych roślin. W tropikach samica składa 2-4 jaja, w strefie umiarkowanej 5-7 jaj, które wysiaduje samica przez 12-14 dni. Pisklęta są gniazdownikami, pozostają w gnieździe przez 11-17 dni.

Pożywienie

Zjadają głównie nasiona, ale także i owady.

Ochrona i zagrożenia

Krytycznie zagrożony wyginięciem jest tęgodziób, zagrożonych jest 5 gatunków, 3 gatunki są narażone na wyginięcie.

Ciekawostki

Kanarek to jeden z najczęściej trzymanych ptaków w domach. Został sprowadzony do Europy w XVI wieku.

Zdjęcia - galeria



Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
Czeczotka

Możliwość obserwacji w Polsce czeczotki.

ukryj/pokaż
Czeczotka tundrowa
     

Okres obserwacji czeczotki tundrowej w Polsce.

ukryj/pokaż
Czyż

Możliwość obserwacji w Polsce czyża zwyczajnego.

ukryj/pokaż
Dziwonia
          

Przylot dziwonii do Polski.

          

Odloty dziwonii na zimowiska do Azji.

ukryj/pokaż
Dzwoniec

W naszym kraju w tym okresie można obserwować dzwońce.

         

Samice dzwońca składają w tym okresie jaja.

ukryj/pokaż
Gil
          

Trwa pierwszy okres lęgowy u gila.

          

Trwa drugi okres lęgowy u gila.

ukryj/pokaż
Grubodziób
         

Trwa okres lęgowy u grubodzioba.

ukryj/pokaż
Jer
   

W Polsce można zaobserwować jery.

        

Okres przelotów jera. Wówczas występuje u nas dość licznie.

         

Okres składania jaj przez samicę jera.

ukryj/pokaż
Krzyżodziób sosnowy
    

Okres rozrodu krzyżodzioba sosnowego.

ukryj/pokaż
Krzyżodziób świerkowy
   

Można obserwować w Polsce migrujące krzyżodzioby świerkowe

         

Można obserwować w środkowej Europie krzyżodzioby świerkowe przylatujące z północy.

         

Trwa pierwszy sezon lęgowy krzyżodzioba świerkowego.

         

Trwa w przypadku dostatku nasion świerka drugi sezon lęgowy krzyżodzioba świerkowego.

ukryj/pokaż
Kulczyk
          

Kulczyk przystępuje do lęgów.

          

Kulczyk przylatuje do kraju.

          

Kulczyk odlatuje na zimowiska.

ukryj/pokaż
Makolągwa
          

Przylatują do nas makolągwy z południa i zachodu Europy.

          

Trwa pierwszy okres lęgowy u makolągwy.

          

Trwa drugi okres lęgowy u makolągwy.

          

Z Polski odlatują makolągwy na zimowiska.

ukryj/pokaż
Rzepołuch
       

Przeloty rzepołucha przez Polskę.

ukryj/pokaż
Szczygieł
          

Szczygły przylatują do Polski.

          

Trwa pierwszy sezon lęgowy u szczygła.

          

Trwa drugi sezon lęgowy u szczygła.

          

Szczygły odlatują na południe.

ukryj/pokaż
Zięba
          

Trwa przylot do kraju tych zięb, które u nas nie zimowały. W pierwszej kolejności przylatują samce.

          

Trwa pierwszy okres lęgowy zięby.

          

Trwa drugi okres lęgowy zięby.

          

Odlatuje część zięb na zachód lub południe Europy.

Pokaż tylko bieżące wydarzenia

Oznaczenia

Poniżej przedstawiamy opis zastosowanych oznaczeń gatunków.

Występowanie w Polsce

PL
- gatunek zaobserwowany w Polsce w stanie dzikim po 1950 r.
PL - wtórnie
- gatunek introdukowany w Polsce rozmyślnie lub przypadkowo, tworzący stałe populacje.
PL - obserwacje dawne
- gatunek obserwowany ostatnio w Polsce w latach 1801-1950.
PL - hodowla
- gatunek hodowlany.

Liczebność

Podana liczba oznacza liczbę zwykle szacowaną samców lub par lęgowych obserwowanych w Polsce w ciągu roku (dotyczy gatunków lęgowych w Polsce).

Bardzo liczny
- 3 000 001 - 30 000 000
Liczny
- 300 001 - 3 000 000
Średnio liczny
- 30 001 - 300 000
Nieliczny
- 3001 - 30 000
Bardzo nieliczny
- 301 - 3 000
Skrajnie nieliczny
- 1 - 300

Status

Lęgowy
- gniazduje regularnie na dyżym obszarze kraju.
Lęgowy sporadycznie
- gniazduje sporadycznie w kraju lub tylko lokalnie.
Przelotny/przylatujący
- gatunek regularnie stacjonuje w kraju podczas swoich przelotów lub przylatuje na zimowiska.
Zalatujący
- gatunek pojawiający się w Polsce nieregularnie.
Zalatujący wyjątkowo
- gatunek pojawiający się wyjątkowo w kraju (poniżej 5 obserwacji).

 ! 
- gatunek ujęty w Załączniku i Dyrektywie Ptasiej (2009/147/WE z 30-11-2009 w sprawie ochrony dzikiego ptactwa), wskazującej na gatunki podlegające wraz z siedliskami szczególnej ochronie.



© medianauka.pl, 2014-01-07, RODZ-189



Niektóre treści nie są dostosowane do Twojego profilu. Jeżeli jesteś pełnoletni możesz wyrazić zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych. W ten sposób będziesz miał także wpływ na rozwój naszego serwisu.
© Media Nauka 2008-2019 r.