Logo Media Nauka

Ziarnojady, łuszczaki

Ziarnojady, łuszczaki (Fringillidae) to rodzina ptaków z rzędu wróblowych. Rodzina ta liczy dziś 20 rodzajów i około 140 gatunków. W Polsce żyje około 15 gatunków z tej rodziny ptaków. Niektórzy autorzy wyodrębniają dwie zięby i jera do osobnej rodziny ziębowatych.

Wygląd

Są to zwykle niewielkie ptaki, mają okrągłą głowę, krótki i masywny dziób, silne nogi, skrzyła średniej długości. Zwykle występuje dymorfizm płciowy. Upierzenie dość zróżnicowane, przeważnie zielonkawe, żółte, czerwone. Na ogonie i na skrzydłach występuje wyraźny wzór. Dzioby łuszczaków są przystosowane do wyłuskiwania nasion. Są mocne, mają stożkowaty kształt, grube u nasady, czasem końce dzioba krzyżują się ze sobą.

Gatunki

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych.


CzeczotkaCzeczotka PL

Carduelis flammea

Czeczotka to skrajnie nieliczny u nas ptak lęgowy (około 200 par lęgowych), liczniejsza podczas przelotów. Ma czerwoną czapeczkę na czole. Po bokach i z wierzchu, a także na kuprze występuje ciemne kreskowanie.


CzyżCzyż PL

Carduelis spinus

Czyż to nieliczny u nas gatunek lęgowy, mniejszy od wróbla. Ma żółtawe upierzenie z ciemnym kreskowaniem z wierzchu i od spodu. U samca występuje czarna czapeczka. Na jego podbródku widnieje czarna plamka.


DziwoniaDziwonia PL

Erythrina erythrinus

Dziwonia (Erythrina erythrinus) to gatunek ptaka z rodziny łuszczaków. Samiec ma czerwoną głowę, pierś oraz kuper, brązowe skrzydła i ogon. Zamieszkuje otwarte tereny o podmokłym charakterze takie ja doliny rzek.


DzwoniecDzwoniec PL

Carduelis chloris

Dzwoniec to pospolity w naszym kraju przedstawiciel łuszczaków. Samiec ma piękny, zielonkawy kolor. To częsty gość w naszych karmnikach. Ma krępą budowę ciała, dość dużą głowę, gruby i silny dziób.


GilGil PL

Pyrrhula pyrrhula

Gil to piękny ptak z podrodziny łuszczaków o czerwonym lub beżowym upierzeniu części szyi i piersi. Jest w Polsce nielicznym ptakiem lęgowym. Głowa z wierzchu, skrzydła i ogon są czarne, jasna pręga na skrzydle, kuper i część brzucha białe.


GrubodzióbGrubodziób PL

Coccothraustes coccothraustes

Grubodziób to ptak z podrodziny łuszczaków z charakterystycznym, dużym, mocnym dziobem. Samiec ma kasztanowatą głowę, szary kark, brązowy wierzch ciała. Lotki metalicznie czarne, biała pręga na skrzydle.


JerJer PL

Fringilla montifringilla

Jer to ptak, który tworzy największe w Europie, wielomilionowe stada. W Polsce pojawia się licznie podczas przelotów. Jest podobny do zięby. Pierś i boki oraz fragmenty skrzydeł są pomarańczowe. Spód i kuper są białe.


KanarekKanarek

Serinus canaria

Kanarek (Serinus canaria) to gatunek ptaka z rodziny ziarnojadów - przodek kanarka domowego. Występuje wiele odmian kanarka. Najbardziej popularne odmiany to: border, norwik, gloster, yorkshire, lizard.


Krzyżodziób świerkowyKrzyżodziób świerkowy PL

Loxia curvirostra

Krzyżodziób świerkowy to ziarnojad z podrodziny łuszczaków o czerwonym upierzeniu u samca. Ma charakterystyczny dziób, zakończony krzyżowo. Odżywia się nasionami drzew iglastych.


KulczykKulczyk PL

Serinus serinus

Kulczyk (Serinus serinus) to gatunek niewielkiego ptaka z rodziny ziarnojadów. Jest to najmniejszy krajowy łuszczak. Samiec ma zielonożółty tył głowy, podobnie jak i grzbiet. Na tym tle znajdują się ciemne pasy. Skrzydła oraz ogon są brunatne.


MakolągwaMakolągwa PL

Carduelis cannabina

Makolągwa to ptak z podrodziny łuszczaków, występujący w naszym kraju. Samiec ma charakterystyczną, czerwoną plamę na czole i piersi. U samicy nie ma barwy czerwonej, ma też lepiej zaznaczone kreskowanie.


RzepołuchRzepołuch PL

Carduelis flavirostris

Rzepołuch (Carduelis flavirostris) to gatunek ptaka z rodziny łuszczaków, podobny do makolągwy. Upierzenie o barwach ochronnych, ochrowożółte z brunatnym kreskowaniem, spód szarawy.


SzczygiełSzczygieł PL

Carduelis carduelis

Szczygieł to rodzimy ziarnojad, niezbyt liczny w naszym kraju, którego można spotkać najczęściej przy skupiskach ostu i łopianu. Charakterystyczna dla szczygła jest czerwona głowa w części przedniej. Wierzch głowy czarny, boki białe.


ZiębaZięba PL

Fringilla coelebs

Zięba to niewielki, liczny w Polsce ptak z podrodziny łuszczaków o pięknym upierzeniu. Na skrzydle znajdują się dwa charakterystyczne prążki w kolorze białym. Pierś jest różowa, brzuch biały.


Nazwa rodziny
Ziarnojady, łuszczaki (Fringillidae)
Występowanie
Cały świat poza Antarktydą, Australią i Nową Zelandią.
Liczba gatunków na świecie
140
Liczba gatunków w Polsce
15
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ptaki (Aves)
Rząd: Wróblowate, wróblowe (Passeriformes)
Rodzina: Ziarnojady, łuszczaki (Fringillidae)
Długość ciała
Długość: 11-19 cm.
Masa ciała: do 100 g.
Głos
Najczęściej melodyjny śpiew.

Inne gatunki

  • Gilak pustynny (Bucanetes githaginea)
  • Gilak mongolski (Bucanetes mongolica)
  • Krasnotek (Callacanthis burtoni)
  • Dzwoniec ubogi (Carduelis ambigua)
  • Czyż czarny (Carduelis atrata)
  • Czyż czarnołbisty (Carduelis atriceps)
  • Czyż czarnobrody (Carduelis barbata)
  • Czyż grubodzioby (Carduelis crassirostris)
  • Czyż czerwony (Carduelis cucullata)
  • Czyż antylski (Carduelis dominicensis)
  • Czeczotka tundrowa (Carduelis hornemanni)
  • Makolągwa szara (Carduelis johannis)
  • Czyż wspaniały (Carduelis lawrencei)
  • Czyż kapturowy (Carduelis magellanica)
  • Czyż czarnogardły (Carduelis notata)
  • Czyż oliwkowy (Carduelis olivacea)
  • Czyż sosnowy (Carduelis pinus)
  • Czyż mały (Carduelis psaltria)
  • Czyż szafranowy (Carduelis siemiradzkii)
  • Dzwoniec chiński (Carduelis sinica)
  • Czyż andyjski (Carduelis spinescens)
  • Dzwoniec himalajski (Carduelis spinoides)
  • Czyż złotawy (Carduelis tristis)
  • Czyż żółtorzytny (Carduelis uropygialis)
  • Czyż żółtobrzuchy (Carduelis xanthogastra)
  • Czyż żółtolicy (Carduelis yarrellii)
  • Makolągwa szarogłowa (Carduelis yemenensis)
  • Dziwonia czerwonoczelna (Carpodacus cassinii)
  • Dziwonia różowogardła (Carpodacus edwardsii)
  • Dziwonia różoworzytna (Carpodacus eos)
  • Dziwuszka ogrodowa (Carpodacus mexicanus)
  • Dziwonia nepalska (Carpodacus nipalensis)
  • Dziwonia różana (Carpodacus pulcherrimus)
  • Dziwonia czerwonogardła (Carpodacus puniceus)
  • Dziwonia purpurowa (Carpodacus purpureus)
  • Dziwonia czerwonawa (Carpodacus rhodochlamys)
  • Dziwonia różowobrewa (Carpodacus rhodochrous)
  • Dziwonia różowobrzucha (Carpodacus rhodopeplus)
  • Dziwonia jarzębata (Carpodacus roborowskii)
  • Dziwonia syberyjska (Carpodacus roseus)
  • Dziwonia szkarłatna (Carpodacus rubescens)
  • Dziwonia kaukaska (Carpodacus rubicilla)
  • Dziwonia ciemnolica (Carpodacus rubicilloides)
  • Dziwonia synajska (Carpodacus synoicus)
  • Dziwonia smugowana (Carpodacus thura)
  • Dziwonia czarnolica (Carpodacus trifasciatus)
  • Dziwonia karmazynowa (Carpodacus vinaceus)
  • Łuskówka (Chaunoproctus ferreorostris)
  • Hawajka kraterowa (Chloridops kona)
  • Hawajka palmowa (Ciridops anna)
  • Afrokulczyk smugowany (Crithagra ankoberensis)
  • Hawajka czarna (Drepanis funerea)
  • Hawajka żółtorzytna (Drepanis pacifica)
  • Grubodziób chiński (Eophona migratoria)
  • Grubodziób japoński (Eophona personata)
  • Zięba kanaryjska (Fringilla teydea)
  • Karmazynek (Haematospiza sipahi)
  • Hawajka sierpodzioba (Hemignathus ellisianus)
  • Hawajka półżuchwowa (Hemignathus lucidus)
  • Hawajka cienkodzioba (Hemignathus obscurus)
  • Hawajka mała (Hemignathus parvus)
  • Hawajka ostrodzioba (Hemignathus sagittirostris)
  • Hawajka zielona (Hemignathus virens)
  • Hawajka pełzaczowata (Hemignathus wilsoni)
  • Grubodziób czarnogłowy (Hesperiphona abeillei)
  • Grubodziób białoskrzydły (Hesperiphona vespertina)
  • Hawajka karminowa (Himatione sanguinea)
  • Góralka jasnoskrzydła (Leucosticte arctoa)
  • Góralka ciemnogłowa (Leucosticte brandti)
  • Góralka brunatna (Leucosticte nemoricola)
  • Góralka tybetańska (Leucosticte sillemi)
  • Krasnodziób (Linurgus olivaceus)
  • Krzyżodziób dwupręgowy (Loxia leucoptera)
  • Krzyżodziób karaibski (Loxia megaplaga)
  • Krzyżodziób sosnowy (Loxia pytyopsittacus)
  • Krzyżodziób szkocki (Loxia scotica)
  • Hawajka papużkowata (Loxioides bailleui)
  • Hawajka pąsowa (Loxops coccineus)
  • Hawajka czarnolica (Melamprosops phaeosoma)
  • Grubodziób obrożny (Mycerobas affinis)
  • Grubodziób żałobny (Mycerobas carnipes)
  • Grubodziób czarno-żółty (Mycerobas icterioides)
  • Grubodziób czarnogrzbiety (Mycerobas melanozanthos)
  • Tęgodziób (Neospiza concolor)
  • Hawajka szarawa (Oreomystis bairdi)
  • Hawajka brązowawa (Oreomystis mana)
  • Hawajka czubata (Palmeria dolei)
  • Hawajka płomienna (Paroreomyza flammea)
  • Hawajka górska (Paroreomyza montana)
  • Łuskowiec (Pinicola enucleator)
  • Łuskowiec czerwonoczelny (Pinicola subhimachalus)
  • Hawajka papugodzioba (Pseudonestor xanthophrys)
  • Hawajka żółtogłowa (Psittirostra psittacea)
  • Himalajczyk (Pyrrhoplectes epauletta)
  • Gil pomarańczowy (Pyrrhula aurantiaca)
  • Gil siwogłowy (Pyrrhula erythaca)
  • Gil płomienny (Pyrrhula erythrocephala)
  • Gil białouchy (Pyrrhula leucogenys)
  • Gil azorski (Pyrrhula murina)
  • Gil łuskogłowy (Pyrrhula nipalensis)
  • Hawajka żółtawa (Rhodacanthis flaviceps)
  • Hawajka złotogłowa (Rhodacanthis palmeri)
  • Gilak ciemnogłowy (Rhodopechys sanguinea)
  • Gilak blady (Rhodospiza obsoleta)
  • Złotopiórek (Rhynchostruthus socotranus)
  • Kulczyk rdzawogrzbiety (Serinus alario)
  • Kulczyk białogardły (Serinus albogularis)
  • Kulczyk smugowany (Serinus ankoberensis)
  • Kulczyk żółtorzytny (Serinus atrogularis)
  • Kulczyk grubodzioby (Serinus burtoni)
  • Kulczyk siwoszyi (Serinus canicollis)
  • Kulczyk czarnolicy (Serinus capistratus)
  • Osetnik (Serinus citrinella)
  • Kulczyk maskowy (Serinus citrinelloides)
  • Kulczyk żółtopierśny (Serinus citrinipectus)
  • Kulczyk tęgodzioby (Serinus donaldsoni)
  • Kulczyk białobrzuchy (Serinus dorsostriatus)
  • Kulczyk wyspowy (Serinus estherae)
  • Kulczyk żółtobrzuchy (Serinus flaviventris)
  • Kulczyk paskogłowy (Serinus gularis)
  • Kulczyk papirusowy (Serinus koliensis)
  • Kulczyk płowy (Serinus leucopterus)
  • Kulczyk białorzytny (Serinus leucopygius)
  • Kulczyk piaskowy (Serinus menachensis)
  • Kulczyk czarnouchy (Serinus mennelli)
  • Kulczyk mozambijski (Serinus mozambicus)
  • Kulczyk czarnogłowy (Serinus nigriceps)
  • Kulczyk królewski (Serinus pusillus)
  • Kulczyk białobrewy (Serinus reichardi)
  • Kulczyk zatokowy (Serinus rufobrunneus)
  • Kulczyk leśny (Serinus scotops)
  • Kulczyk kreskowany (Serinus striolatus)
  • Kulczyk siarkowy (Serinus sulphuratus)
  • Kulczyk natalski (Serinus symonsi)
  • Kulczyk syryjski (Serinus syriacus)
  • Kulczyk tybetański (Serinus thibetanus)
  • Kulczyk przylądkowy (Serinus tottus)
  • Kulczyk skromny (Serinus tristriatus)
  • Hawajka grubodzioba (Telespyza cantans)
  • Hawajka tęgodzioba (Telespyza ultima)
  • Giluszek (Uragus sibiricus)
  • Tybetańczyk (Urocynchramus pylzowi)
  • Hawajka cynobrowa (Vestiaria coccinea)

Występowanie i środowisko

Obszar występowania - prawie cały świat poza Indiami, Półwyspem Malajskim, Australią i Nową Zelandią. W tych rejonach niektóre gatunki były introdukowane. Zamieszkują tereny zadrzewione.

Tryb życia i zachowanie

Zwykle pięknie śpiewają. Trzymają się zazwyczaj w stadach.

Morfologia i anatomia

Brak danych.

Rozmnażanie

Gniazda są otwarte, zbudowany z traw, mchu i innych roślin. W tropikach samica składa 2-4 jaja, w strefie umiarkowanej 5-7 jaj, które wysiaduje samica przez 12-14 dni. Pisklęta są gniazdownikami, pozostają w gnieździe przez 11-17 dni.

Pożywienie

Zjadają głównie nasiona, ale także i owady.

Ochrona i zagrożenia

Krytycznie zagrożony wyginięciem jest tęgodziób, zagrożonych jest 5 gatunków, 3 gatunki są narażone na wyginięcie.

Ciekawostki

Kanarek to jeden z najczęściej trzymanych ptaków w domach. Został sprowadzony do Europy w XVI wieku.

Zdjęcia - galeria



© medianauka.pl, 2014-01-07, RODZ-189


Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
zięba
          

Trwa przylot do kraju tych zięb, które u nas nie zimowały. W pierwszej kolejności przylatują samce.

          

Trwa pierwszy okres lęgowy zięby.

          

Trwa drugi okres lęgowy zięby.

          

Odlatuje część zięb na zachód lub południe Europy.

ukryj/pokaż
makolągwa
          

Przylatują do nas makolągwy z południa i zachodu Europy.

          

Trwa pierwszy okres lęgowy u makolągwy.

          

Trwa drugi okres lęgowy u makolągwy.

          

Z Polski odlatują makolągwy na zimowiska.

ukryj/pokaż
gil
          

Trwa pierwszy okres lęgowy u gila.

          

Trwa drugi okres lęgowy u gila.

ukryj/pokaż
grubodziób
         

Trwa okres lęgowy u grubodzioba.

ukryj/pokaż
krzyżodziób świerkowy
   

Można obserwować w Polsce migrujące krzyżodzioby świerkowe

         

Można obserwować w środkowej Europie krzyżodzioby świerkowe przylatujące z północy.

         

Trwa pierwszy sezon lęgowy krzyżodzioba świerkowego.

         

Trwa w przypadku dostatku nasion świerka drugi sezon lęgowy krzyżodzioba świerkowego.

ukryj/pokaż
szczygieł
          

Szczygły przylatują do Polski.

          

Trwa pierwszy sezon lęgowy u szczygła.

          

Trwa drugi sezon lęgowy u szczygła.

          

Szczygły odlatują na południe.

ukryj/pokaż
dzwoniec

W naszym kraju w tym okresie można obserwować dzwońce.

         

Samice dzwońca składają w tym okresie jaja.

ukryj/pokaż
jer
   

W Polsce można zaobserwować jery.

        

Okres przelotów jera. Wówczas występuje u nas dość licznie.

         

Okres składania jaj przez samicę jera.

ukryj/pokaż
czyż

Możliwość obserwacji w Polsce czyża zwyczajnego.

ukryj/pokaż
czeczotka

Możliwość obserwacji w Polsce czeczotki.

ukryj/pokaż
dziwonia
          

Przylot dziwonii do Polski.

          

Odloty dziwonii na zimowiska do Azji.

ukryj/pokaż
rzepołuch
       

Przeloty rzepołucha przez Polskę.

ukryj/pokaż
kulczyk
          

Kulczyk przystępuje do lęgów.

          

Kulczyk przylatuje do kraju.

          

Kulczyk odlatuje na zimowiska.

Pokaż tylko bieżące wydarzenia


© Media Nauka 2008-2018 r.