Logo Media Nauka

Jastrzębiowate

Jastrzębiowate (Accipitridae) to rodzina ptaków z rzędu drapieżnych. Jest to najliczniejsza grupa ptaków drapieżnych. Rodzina ta liczy dziś 234 gatunki w 62 rodzajach, z czego 23 gatunki spotykamy w Polsce, a gniazduje u nas zaledwie 14 gatunków z tej rodziny.

Podział gatunków

Można spośród wszystkich gatunków wyodrębnić pewne grupy jastrzębiowatych. Są to:

  • jastrzębie - 58 gatunków w 6 rodzajach,
  • myszołowy - 57 gatunków w 13 rodzajach,
  • orły - 33 gatunki w 9 rodzajach,
  • kanie - 29 gatunków w 15 rodzajach,
  • sępy - 15 gatunków w 9 rodzajach,
  • bieliki - 10 gatunków w 2 rodzajach,
  • gadożery - 16 gatunków w 5 rodzajach,
  • błotniaki - 16 gatunków w 3 rodzajach.

Wygląd

Ubarwienie upierzenia jest zwykle szare, brązowe, czarne i białe. Nierzadko obecny deseń lub plamy. Dziób jest silny, zakrzywiony w dół, hakowaty. U nasady zwykle obecna woskówka, najczęściej żółta. Tęczówki oczu zwykle mają kolor brązowy. Nogi silne, zakończone szponami, najczęściej ciemnymi. Samice są zwykle większe od samic.

Gatunki

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych.


BielikBielik PL

Haliaeetus albicilla

Bielik jest największym ptakiem drapieżnym w Polsce. Samica jest większa od samca, ale upierzenie jest takie samo w obu przypadkach. Głowa i szyja są jasnobrązowe, grzbiet i strona brzuszna ciemnobrunatne, ogon biały.


Bielik amerykańskiBielik amerykański

Haliaeetus leucocephalus

Bielik amerykański to najbardziej rozpoznawalny ptak Ameryki Północnej, to także symbol Stanów Zjednoczonych. Upierzenie brązowe za wyjątkiem białej głowy i ogona. Dziób silny, żółty, zakrzywiony na końcu w dół. Nogi również są żółte.


Błotniak stawowyBłotniak stawowy PL

Circus aeruginosus

To najbardziej pospolity błotniak w naszym kraju, związany z terenami podmokłymi. Ma dość smukłe ciało. U samca pierś i głowa są jasne, a spód ciała jest brązowawy, podobnie jak grzbiet. Ogon jest niebieskawy.


GadożerGadożer PL

Circaetus gallicus

To skrajnie nieliczny u nas ptak szponiasty, żywiący się głównie zaskrońcami i żmijami zygzakowatymi, na których jad nie jest odporny. Ptak ten ma duże i szerokie skrzydła. Ma również dużą głowę, przypominającą nieco głowę sowy.


Jastrząb, jastrząb zwyczajny, jastrząb gołębiarzJastrząb, jastrząb zwyczajny, jastrząb gołębiarz PL

Accipiter gentilis

To tępiony niegdyś przez hodowców gołębi piękny ptak - typowy przedstawiciel rodziny. Dziś znajduje się pod ścisłą ochroną. Występuje na terenie całego kraju, choć nielicznie. Wierzch ciała u obu płci jest szary. Spód jest jasny, ciemno prążkowany.


Jastrzębiak ciemnyJastrzębiak ciemny

Melierax poliopterus

Jastrzębiak ciemny to piękny ptak drapieżny o jaskrawo czerwonym dziobie. Ma niebieskawe upierzenie, od spodu jaśniejsze z falistym prążkowaniem. Dziób czerwony, mocno zakrzywiony na końcu, który jest czarny. Nogi czerwone. Ogon ciemny.


Kania czarnaKania czarna PL

Milvus migrans

To nieliczny ptak szponiasty w naszym kraju, nieco większy od myszołowa. Ma lekko wcięty ogon, skrzydła zaostrzone na końcach. Ciało ma brązowe upierzenie. Głowa jest jaśniejsza od reszty ciała, z szarym odcieniem.


Kania rudaKania ruda PL

Milvus milvus

To nieliczny ptak szponiasty w Polsce, występujący głownie na zachodzie kraju. Ma ogon silnie wcięty, co odróżnia ją od kani czarnej. Upierzenie rdzawe z czarnym kreskowaniem na brzusznej stronie. Głowa jasna.


Krogulec, krogulec zwyczajnyKrogulec, krogulec zwyczajny PL

Accipiter nisus

To niewielki ptak szponiasty, jedyny polujący na małe ptaki, które spotykamy przy naszych karmnikach. Ma krótkie i szerokie skrzydła. Ogon jest dość długi, nie jest rozwidlony. Samica jest podobna do jastrzębia, nie ma jednak białej brwi nad okiem.


Myszołów, myszołów zwyczajnyMyszołów, myszołów zwyczajny PL

Buteo buteo

Myszołów zwyczajny to najbardziej pospolity ptak szponiasty w Polsce. Myszołów ma szerokie skrzydła, zaokrąglone na końcu. Ogon jest krótki i bardzo szeroki. Ubarwienie bardzo różnorodne. To częściowo wędrowny ptak.


Orłan, bielik olbrzymiOrłan, bielik olbrzymi

Haliaeetus pelagicus

Orłan, zwany też bielikiem olbrzymim, jest największym bielikiem świata. Rozpiętość jego skrzydeł to 2,5 m. Upierzenie ciemnobrązowe. Ogon jest biały, podobnie jak część skrzydeł i nogi, pokryte piórami. Palce nóg są żółte. Wokół oczu żółta obwódka.


Orzeł przedniOrzeł przedni PL

Aquila chrysaetos

Orzeł przedni to ptak drapieżny będący symbolem męstwa. Bardzo rzadki w naszym kraju. Ma ciemnobrunatne upierzenie, głowę i kark z odcieniem złota. Spód jest nieco jaśniejszy. Lotki są czarne, podobnie jak koniec ogona. Dziób jest czarny, palce żółte.


Orzeł stepowyOrzeł stepowy

Aquila nipalensis

Orzeł stepowy to duży drapieżny ptak o ciemnobrązowym upierzeniu, ostrym, żółtym, zakrzywionym ku dołowi dziobie. Orzeł stepowy jest częściowo wędrowny. Żyje w parach.


Sęp kasztanowatySęp kasztanowaty PL

Aegypius monachus

Sęp kasztanowaty to ptak z podrodziny sępów, który do XIX w. gnieździł się w Tatrach, dziś tylko sporadycznie zalatuje do naszego kraju. Brak dymorfizmu płciowego. Szyja i głowa pokryta jest krótki puch, u nasady szyi znajduje się kryza. Całość ubarwiona n


TrzmielojadTrzmielojad PL

Pernis apivorus

To piekny ptak drapieżny, który jako jeden z nielicznych odżywia się owadami, głównie żądłówkami. To ptak z podrodziny czubaków, bardzo podobny do myszołowa, o zmiennym upierzeniu. Kolor piór może być od białawego do brunatnego.


Nazwa rodziny
Jastrzębiowate (Accipitridae)
Występowanie
Cały świat poza Antarktydą.Jastrzębiowate - mapa występowania w Polsce
Liczba gatunków na świecie
234
Liczba gatunków w Polsce
23
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ptaki (Aves)
Rząd: Drapieżne (Falconiformes)
Rodzina: Jastrzębiowate (Accipitridae)
Długość ciała
Wysokość: 20-150 cm.
Masa ciała: 75 g - 12,5 kg.
Głos
Okrzyki o wysokim tonie, sępy milczące, czasem syczą.
Największy gatunek
Sęp uszaty (Torgos tracheliotus)
Najmniejszy gatunek
Jaszczurnik (Gampsonyx swainsonii)

Inne gatunki

  • Krogulec trójbarwny (Accipiter brachyurus)
  • Krogulec nikobarski (Accipiter butleri)
  • Krogulec kubański (Accipiter gundlachii)
  • Krogulec czarnogardły (Accipiter haplohrous)
  • Krogulec żałobny (Accipiter imitator)
  • Krogulec białogardły (Accipiter luteoschistaceus)
  • Krogulec drobny (Accipiter superciliosus)
  • Krogulec trzypręgowy (Accipiter tachiro)
  • Orzeł iberyjski (Aquila adalberti)
  • Orzeł iberyjski (Aquila adalberti)
  • Orzeł australijski (Aquila audax)
  • Orlik grubodzioby (Aquila clanga)
  • Orzeł molucki (Aquila gurneyi)
  • Orzeł cesarski (Aquila heliaca)
  • Orzeł sawannowy (Aquila rapax)
  • Orzeł czarny (Aquila verreauxii)
  • Myszołowik ciemny (Asturina plagiata)
  • Czubak afrykański (Aviceda cuculoides)
  • Czubak australijski (Aviceda subcristata)
  • Tarczownik (Busarellus nigricollis)
  • Myszołap rdzawoskrzydły (Butastur rufipennis)
  • Myszołów białobrzuchy (Buteo augur)
  • Myszołów galapagoski (Buteo galapagoensis)
  • Myszołów rdzawosterny (Buteo jamaicensis)
  • Myszołów włochaty (Buteo lagopus)
  • Myszołów królewski (Buteo regalis)
  • Myszołów siwogłowy (Buteo ridgwayi)
  • Myszołów hawajski (Buteo solitarius)
  • Myszołów preriowy (Buteo swainsoni)
  • Urubitinga (Buteogallus urubitinga)
  • Hakodziób amerykański (Chondrohierax uncinatus)
  • Gadożer krótkoskrzydły (Circaetus fasciolatus)
  • Błotniak plamisty (Circus assimilis)
  • Błotniak zbożowy (Circus cyaenus)
  • Błotniak maskareński (Circus macrosceles)
  • Błotniak stepowy (Circus macrourus)
  • Błotniak malgaski (Circus maillardi)
  • Błotniak czarny (Circus maurus)
  • Błotniak łąkowy (Circus pygargus)
  • Jaskólak (Elanoides forficatus)
  • Kaniuk australijski (Elanus axillaris)
  • Kaniuk (zwyczajny) (Elanus caeruleus)
  • Kaniuk stepowy (Elanus scriptus)
  • Jastrząb kasztanowaty (Erythrotriorchis buergersi)
  • Jastrząb kreskowany (Erythrotriorchis radiatus)
  • Jaszczurnik (Gampsonyx swainsonii)
  • Aguja (Geranoaetus melanoleucus)
  • Jastrzębiec (Geranospiza caerulescens)
  • Orłosęp (Gypaetus barbatus)
  • Palmojad (Gypohierax angolensis)
  • Sęp afrykański (Gyps africanus)
  • Sęp bengalski (Gyps bengalensis)
  • Sęp przylądkowy (Gyps coprotheres)
  • Sęp płowy (Gyps fulvus)
  • Sęp himalajski (Gyps himalayensis)
  • Sęp indyjski (Gyps indicus)
  • Sęp plamisty (Gyps rueppellii)
  • Bielik białobrzuchy (Haliaeetus leucogaster)
  • Bielik wschodni (Haliaeetus leucoryphus)
  • Bielik melanezyjski (Haliaeetus sanfordi)
  • Bielik afrykański (Haliaeetus vocifer)
  • Bielik madagaskarski (Haliaeetus vociferoides)
  • Kania bramińska (Haliastur indus)
  • Kanialec ogorzały (Hamirostra melanosternon)
  • Harpia wielka (Harpia harpyja)
  • Harpijnik szary (Harpyhaliaetus coronatus)
  • Harpia papuaska (Harpyopsis novaeguineae)
  • Pszczołojad ciemny (Henicopernis infuscatus)
  • Pszczołojad długosterny (Henicopernis longicauda)
  • Orzełek (Hieraaetus pennatus)
  • Rybożer brunatny (Ichthyophaga humilis)
  • Rybożer białosterny (Ichthyophaga ichthyaetus)
  • Orlik malajski (Ictinaetus malayensis)
  • Cykadojad jasnogłowy (Ictinia mississippiensis)
  • Cykadojad szary (Ictinia plumbea)
  • Owadożer mały (Kaupifalco monogrammicus)
  • Kanialec czubaty (Lephoictinia isura)
  • Leptodon białogłowy (Leptodon forbesi)
  • Białostrząb białogłowy (Leucopternis lacernulata)
  • Białostrząb szarogłowy (Leucopternis occidentalis)
  • Białostrząb płaszczowy (Leucopternis polionota)
  • Wojownik długoczuby (Lophaetus occipitalis)
  • Gackożer (Macheiramphus alcinus)
  • Jastrząb wielki (Megatriorchis doriae)
  • Jastrzębiak jasny (Melierax canorus)
  • Harpia gujańska (Morphnus guianensis)
  • Ścierwnik brunatny (Necrosyrtes monachus)
  • Ścierwnik (zwyczajny) (Neophron percnopterus)
  • Andownik (Oroaetus isidori)
  • Myszołowiec (Parabuteo unicinctus)
  • Małpożer (Pithecophaga jefferyi)
  • Wojownik zbrojny (Polemaetus bellicosus)
  • Owadożer madagaskarski (Polyboroides radiatus)
  • Owadożer palmowy (Polyboroides typus)
  • Ślimakojad żółtooki (Rostrhamus hamatus)
  • Ślimakojad czerwonooki (Rostrhamus sociabilis)
  • Sęp łysy (Sarcogyps calvus)
  • Wężojad kongijski (Spilornis cheela)
  • Wężojad andamański (Spilornis elgini)
  • Wężojad górski (Spilornis kinabaluensis)
  • Wężojad mały (Spilornis minimus)
  • Wojownik jawajski (Spizaetus bartelsi)
  • Wojownik mały (Spizaetus nanus)
  • Wojownik filipiński (Spizaetus philippinensis)
  • Wojownik białogłowy (Spizastur melanoleucus)
  • Wojownik wspaniały (Stephanoaetus corronatus)
  • Kuglarz (Terathopius ecaudatus)
  • Sęp uszaty (Torgos tracheliotus)
  • Sęp białogłowy (Trigonoceps occipitalis)
  • Jastrząb długosterny (Urotriorchis macrourus)

Występowanie i środowisko

Występują na całym świecie poza Antarktydą. Zajmują różne środowiska, od lasów tropikalnych po pustynie. Są obecne w miastach.

Tryb życia i zachowanie

Jastrzębiowate są aktywne w dzień.

Morfologia i anatomia

Brak danych.

Rozmnażanie

Gnieżdżą się raz w roku. Większość gatunków ma jednego partnera w sezonie rozrodczym. Gniazdo to platforma zbudowana z patyków i gałęzi, wyściełana liśćmi, umiejscowione na półce skalnej lub u rozwidlenia gałęzi. Samica składa 1-7 jaj. Okres inkubacji trwa 28-60 dni. Pisklęta są gniazdownikami. W gnieździe pozostają do 148 dni. Po opuszczeniu gniazda rodzice nadal opiekują się młodymi, czasem nawet 2 lata.

Pożywienie

Odżywiają się upolowanymi kręgowcami, padliną, dużymi owadami, czasem bezkręgowcami.

Ochrona i zagrożenia

Osiem gatunków jest uznanych za krytycznie zagrożone. Są to między innymi hakodziób kubański, sęp bengalski, sęp indyjski, myszołów siwogłowy. Cztery gatunki uznaje się za zagrożone, 22 na narażone.

Ciekawostki

Brak danych.

Zdjęcia - galeria



© medianauka.pl, 2014-01-06, RODZ-69


Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
bielik
         

Trwa okres składania jaj przez bielika.

ukryj/pokaż
orzeł przedni
         

Trwa okres składania jaj u orła przedniego.

ukryj/pokaż
trzmielojad
          

Trzmielojady przylatują do Polski.

          

Trwa okres składania jaj u trzmielojadów.

          

Trzmielojady odlatują na zimowiska do Afryki.

ukryj/pokaż
kania ruda
   

Możliwość obserwacjiw Polsce kani rudej.

      

Okres ochronny kani rudej. W tym czasie nie można zbliżać się do gniazda na odległość mniejszą niż 500 m.

ukryj/pokaż
błotniak stawowy
    

Możliwość obserwacji w Polsce błotniaka stawowego.

          

Okres lęgów błotniaka stawowego.

ukryj/pokaż
myszołów

Okres występowania myszołowa w Polsce.

          

Okres składania jaj przez myszołowa w Polsce.

ukryj/pokaż
gadożer
      

Okres występowania w naszym kraju gadożera.

     

Okres ochrony strefowej w promieniu 500 m od gniazda.

          

Okres składania jaj przez gadożery.

ukryj/pokaż
kania czarna
    

Okres występowania w Polsce kani czarnej.

      

Okres ochrony strefowej w promieniu 500 m od miejsca lęgów. Poza tym okresem 100 m.

          

Samica kani czarnej składa jaja.

ukryj/pokaż
jastrząb

Okres występowania w Polsce jastrzębia.

ukryj/pokaż
krogulec

Okres występowania w Polsce krogulca.

         

Samica krogulca składa jaja.

Pokaż tylko bieżące wydarzenia


© Media Nauka 2008-2018 r.